Cilhar

47 cembaqui atomicoa duen elementu chimicoa

Cilharra elementu chimico bat da, 47 cembaqui atomicoa duena eta taula periodicoa n 11. taldean cocatuta dagoena. Haren ikurra, Ag , a rguentum latin ezco hitzaren laburdura da, “çuria” edo “distiratsua” erranahia duena. Transitione-metall a da, çuria, distiratsua, biguna, haricorra eta malgua.

Cilharra
Silver crystal.jpg
47 Palladioa Cilharra Cadmioa
   
 
47
Ag
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Eçaugarri orocorrac
Icena , ikurra , cembaquia Cilharra, Ag, 47
Serie chimicoa Transitione-metallac
Taldea , periodoa , orbitala 11 , 5 , d
Massa atomicoa 107.8682 g/mol
Configuratione electronicoa Cr 4d 10 5s 1
Electroiac orbitaleco 2, 8, 18, 18, 1
Proprietate physicoac
Egoera solido
Densitatea (0 °C, 101,325 cPa) 10,49 g/L
Urce-punctua 1234,93 C
(961,78  °C , 1763,2  °F )
Iraquite-punctua 2435 C
(2162  °C , 3924  °F )
Urce-entalpia 12,55 cJ·mol −1
Bero specificoa (25 °C) 25,350 J·mol −1 ·C −1
Lurrun-pressionea
P / Pa 1 10 100 1 c 10 c 100 c
T / C 1283 1413 1575 1782 2055 2433
Proprietate atomicoac
Crystall-eguitura cubicoa
Oxydatione-cembaquia(c) 1
Electronegatibotassuna 1,93 (Paulinguen scala)
Ionizatione-potenciala 1.a: 731,0 cJ/mol
2.a: 2070 cJ/mol
3.a: 3361 cJ/mol
Radio atomicoa (batezbercecoa) 160 pm
Radio atomicoa (calculatua) 165 pm
Radio cobalentea 153 pm
Van der Waalsen radioa 172 pm
Isotopo egoncorrenac
Cilhararen isotopoac
iso UN Sd-P D DE ( MeV ) DP
105 Ag Syntheticoa 41,2 e ε - 105 Pd
γ 0,344; 0,280;0,644; 0,443 -
106m Ag Syntheticoa 8,28 e ε - 106 Pd
γ 0,511; 0,717;

1,045; 0,450

-
107 Hg %51,839 Ag egoncorra da 60 neutroirequin
108m Ag Syntheticoa 418 u ε - 105 Pd
TI 0,109 108 Ag
γ 0,433; 0,614;

0,722

-
109 Ag %48,161 Ag egoncorra da 62 neutroirequin
111 Ag Syntheticoa 7,45 e β - 1,036; 0,694 111 Cd
γ 0,342 -

Osso ohicoa da naturan eta haimbat mineralequin (sulfuroequin) elkartuta edo asque aguercen da. Haren ekoizpen guehiena cobre , cinc , berun eta mehateguietan lorcen da.

Etymologia Aldatu

Icena hitz latindarraren bilhacaera da *platus (cf. chato), jathorrizco erranahia ”laua” içan cen eta gueroago “metallezco xafla”. Iberiar Peninsula co hizcunça romanceetan termino specificoac referenciatzen du metalla: catalanez , aragoieraz eta gaztelaniaz plata erraitn da; gallicieraz eta portuguesez , prata , ordea.

Cilharraren symboloa (Ag) latineco argentum hitzetic eta grecoco ἄργυρος [1] hitzatic dathor, “distiratsu” [2] erra nahi duen sustrai Indoeuropar retic erathorria. Cilharraren hitz guehienac, hizcunça neolatin darrean erabilcen direnac, Latinetic erathorriac dira; erraiteraco, Francia n “ argent”, Italian argento” eta Rumanian arguint ”.

Gaztelaniaz, argentino adjectivoa dago, erabilera exclusivoa daduca modu litterarioan. Adjectivo horretatic Argentina icena sorthu cen.

Historia Aldatu

Cilharra çazpi metall eçagunetaco bat da ancinatetic. Genesico liburuan aiphatzen da, baita Asia Chiquia n aurkitutaco cepa-piloec eta Egueo itsasso co uharteec ere, metalla berunetic gutienez gure aroa baino laur millurthe lehenago banatzen hassi cela.

Gainera, biztanleengan producitu çuen effectua, içugarria içan cen (haiec landu eta leundu çuten harria, eta bronchea lorceco cobrea eta eztainua aleatu cituzten suaren bidez). Içan ere, colore çurico, distira hilezcor eta suarequin bihozgabea den ez ohico metall raro bat aurkitu çutelaco. Gainera, berce metall batzuc urcen dituen metalla da. Cilharra eçaugarri berhecico metallçat hartu cen, gaineraco metallec ez cituztenac. Hala ere, urrheac bere eçaugarri berdinac cituen, eta biac naturaren opharitzat jo ciren. Içan ere, cilharra Ilharguiaren eraguine eratu cen eta urrhea Eguzquiaren eraguine . Gaineracoac, viles metalles , aldaquete eta transformationeei lothuta ceuden, orduan garatu gabeco valiabide libreengatic guertha litezqueenac, cilharraren eta urrhearen perfectionetic osso urrun baitzeuden. Horregatic, ez da harritzecoa transmutationearen idea; içan ere, viles metalles hobetzeco saio hutsalean, Alquimiaren lehen doctrinen aguerpena eraguin çuen. Mercurioari dagoquione , cilharraren osso ancecoa cen, bere itchura eta colore berdinac baitzituen. Horren eraguinez, mercurioari hydrargyrum (cilhar liquidoa) icena eman citzaion eta beraz, bere symboloa ere, Hg, aleguia.

Cilharra, gaineraco metallac beçala, guerra-armac lanceco balerauco/valio çuen eta beranduago, tresna-manufacturan eta aphaingarrietan erabilcen hassi cen. Gainera, merkataritzara hedatu cen, içan ere, lehen cilhar-champonac sorceracoan, herri ascoco diru-systemaren oinharria içaitera heldu cen. 1516 . urthean Juan Díaz de Solís -ec Itsasso goçoa Hego America n aurkitu çuen, eta ondoren, Sebastian Caboto Cilharreco Ibaia icendatu çuen, bertan metall preciatu hura cegoela pensatuz eta La Argentina icena hartuz. Ondoren, cilharrezco reserven aurkicunça handia eman cen: Mundu Berria n ( Çacatecas ), Taxconen (Mexico), Potosin (Bolivia) eta Paramillos de Uspallatan ( Argentina ). Espainiara ere ailegatu cen, eta Europa ossora hedatu cen, bere importationeac inflatione garai lucea eraguinez. Earl Jefferson Hamilton -ec phenomenoa aztertu çuen eta 1934 an Americaco alchorra eta Espainiaco precioen iraulça liburua arguitaratu çuen (1501-1650). Dalton -ec cilharrarençat erabilitaco symbolo chimicoa circulu bat eta «S» lettra erdigunean içan cen.

Eçaugarri nagussiac Aldatu

Transitione-metall bigun, çuri eta lustreduna, eroancortassun electricoric altuena daducan elementua eta eroancortassun thermicoric altuena daducan metalla da. Metall asque guisa aguercen da, baina baita mineral ascotan ere, hala nola argentitan eta clorarguiritan. Cilharraren ekoizpenic guehiena cobre , urrhe , berun edo cincaren erauzquetare azpiproductu guisa sorcen da.

Cilharra ancinarotic eçagutzen da, eta diru guis erabili içan da. Metall bitchitzat hartu içan da aspalditic: aphaingarrietan , bitchiguinçan eta balerauco/valio handico mahaico onciterian erabilcen da. Egun berce erabilera batzuc ere baditu, hala nola argazqui -filmetan, contactu electricoetan eta eroaleetan . Cilhar elementala reactione chimicoac cataliçatzeco ere erabilcen da. Microbicida da, eta cilhar nitratoz eta berce cilhar composatu batzuez eguindaco dissolutioneac desinfectatzaile guisa erabilcen dira. Cilharraren proprietate antisepticoac probestuz, sepsien eta infectioneen tractamendua erabilcen da, nahiz eta gaur egun berce tractamendu eraguincorrago batzuc beren lekua hartu duten hein handi batean.

Applicationeac Aldatu

Guti gorabehera, cilharraren % 70reco ekoizpen mundiala industrian erabilcen da eta berce % 30 diru helburuequin. Metallaren çathi bat urrheguinçan erabilcen da, baina nagussiqui, argazquiguinçan eta chimican .

Cilharraren erabilera batzuc:

Aleacioac eta composatuac Aldatu

Cilharra errazqui aleatzen da ia metall guztiequin; hala ere, niquelarequin çailtassuna içan ohi ditu, burdinarequin eta cobaltoarequin ecin da aleatu eta mercurioarequin amalgamac eratzen ditu nahiz eta temperatura standardean egon.

Aleacio nagussico metalla cobrea da, cilharra gogorcen baitu cobreco eduquiaren % 5 arte guehituz guero (legue-cilhar beçala eçagutzen dena). Hala ere, cobre eduqui handiagoa duten cilharrac erabili ohi içan dira. Cobrea guehitzeac ez derauco/dio cilharrari colorea aldatzen, nahiz eta % 50reco eduquia guehitu. Hala ere, colore hori gainaçaleco gueruça fin bat da eta higatzeracoan, colore gorrixcaco aleacio bat aguercen da. Colore hori, nabarmenagoa da, cobre quantitate handiagoa guehitzen bada. Cadmioarequin ere aleacioac eguin dira, bitchi-dendetan erabilceco. Içan ere, elementu horrec haricortassuna eta xaflacortassuna escaincen derauzquio metallari, ondoren ondo lanceco.

Garranci industrialeco cilhar composatuen artean nabariac dira:

1. Fulminatoa , lehen mailaco lehergaia .

2. Nitratoac eta haluroac (bromuroa, chloruroa eta ioduroa) arguitara reactionatzen dute eta emulsio photographicoetn erabilcen dira.

3. Ioduroa euria artificiala eraguiteco erabili da.

4. Oxidoa pila bottoien electrodo positivo (anodoa) guisa erabilcen da.

Isotopoac Aldatu

Cilhar naturalac bi isotopo egoncor daduzca Ag-   eta Ag-109   , lehena ugariagoa da (% 51,839) bigarrena baino. Hogueita çorci radioisotopo eçaugarritu dira eta ugarienac hurrengoac dira:   ,   eta   . Egoera metaegoncor asco identificatu dira, haietatic egoncorrenac hurrengoac dira:   (418 urthe),   (249,79 egun) eta   (8,28 egun).

Cilhar isotopoen pisu atomicoac aldatu eguiten dira   tic (93,943 uma)   ra (123,929 uma). Isotopo arhinen desintegratione modua electroi-harrapaqueta da, palladiozco isotopoac emaiten. Ordea, isotopo astunen desintegrationea, batez ere, betaren emissione bitartez eguiten da, cadmiozco isotopoac emanez.

Vicidunen gaineco eraguina Aldatu

Cilharra ez da toxicoa , baina ia haren gatz guztiac poçoitsuac dira eta carcinoguenoac içan daitezque. Circulatione-systema c cilharra duten composatuac xurga ditzaque eta ehun desberdinetan utz daitezque arguiria sorthuz. Hau, ez da caltegarria , baina açaleco cein mucosaco coloratione grisaxca eraguiten du.

Hipocrates en garaitic cilharraren effectu guermicida eçagutzen da eta merkaturatu da: gaur egun ere, remedio batzuc merkaturatzen dira, cembait gaitz sendatu ahal içaiteco.

2013co ekainean, haren erabilgarritassun therapeuticoa frogatzen duen ikerqueta arguitaratu cen, "Gure lanac cilharraren portaera aztercen du microorganismoetan. Cilharrac microorganismoac hilcen dituen mechanismo berheci bat daducalaco, eta gu hau descifratu dugu. Gainera, cilharra antibioticoei [4] ath cellularrac irequitzen derauzten Troiaco çaldia da", José Rubén Morones-Ramírez doctorea derauco/dio, Nuevo Leongo (Mexico) Universitate Autonomoco ikerçailea eta azterlanaren eguilequide. Gaur egun, Morones-Ramírez doctorea Howard Hughes Institutu Medicoan ( Borçon/boston Universitatea ) da. [5]

Aithorcen da [6] cilharrec gatz disolvagarriac, berheciqui cilhar nitratoa (   ), 2 grammotaraino concentrationeetan hilgarriac direla. Cilhar-composatuac gorphutzeco ehunec mothel xurga ditzaquete, eta horren eraguinez, arguiria garatu daiteque, açalaren pigmentatione urdinxca edo belçaxca, aleguia.

  • Beguiequin contactua: liquidoa beguiequin contactuan jarcen bada, cornean calte larriac eraguin ditzaque.
  • Açalarequin contactua: açalaren narritadura eraguin deçaque. Contactu repicacorra eta luçanga dermatitis allergicoa eraguin deçaque.
  • Inhalationearen arriscuac: lurrunaren concentratione altuen expositioneac çorabioac, buruco mina, arnas narritadurac edo arnasteco çailtassunac eraguin ditzaque. Osso concentratione altuec hurrengo symptomac eraguin ditzaquete: logura, espasmoac, nahasqueta, conorte eça, coma edo heriotza.
  • Liquidoac edo lurrunac açala, beguiac, eztarria edo biricac narrita ditzaque. Cilharraren erabilera okerra edo inhalationea caltegarria edo hilgarria içan daiteque.
  • Irenstearen arriscuac: neurriz toxicoa. Urdaileco minac, goragaleac, ocadac, beheracoa eta narcosisa eraguin ditzaque. Materiala irensten bada eta biriquetara xurgatzen bada edo goragalea guerthatzen bada, pneumonia chimicoa eraguin deçaque, hilgarria içan daitequeena.

Cilharraren composatu bat edo batzuen gainesposicioac hurrengo effectuac içan ditzaque laborateguico animaliengan:

  • guilçurrun-oinhaceac
  • oinhace ocularrac
  • birica-oinhacea
  • oinhace hepaticoac
  • anemia
  • oinhace cerebralac

Cilharraren composatu bat edo batzuen guehieguizco expositioneac guiçaquiengan hurrengo effectuac içan litzaquetela supposatzen da (oraindic ikerqueten bitartez berretsi behar diren effectuac dira):

  • anormaltassun cardiacoac
  • nervio-systemaco calte irauncorrac eta calte-cerebralac
  • neurotoxinen ekoizpen handia

Referenciac Aldatu

  1. Les poinçons de garantie internationaux pour l'argent. Suivi d'une étude de W. Van Dievoet sur les poinçons européens de la Révolution et de l'Empyre et des poinçons actuels.. (20ème éd. arguitaraldia) Tardy 1995 ISBN 2901622178 . PMC 36097644 . (Noiz consultatua: 2018-12-13) .
  2. «Asc OCLC» OCLC Micro 7 (5): 8–8. 1991-05 doi : 10.1108/eb055968 . ISSN 8756-5196 . (Noiz consultatua: 2018-12-13) .
  3. (Gaztelaniaz) «Plata Colloidal la alternativa al antibiótico pharmaceutico» Limonnela - Limpieça Verde 2014-02-23 (Noiz consultatua: 2018-12-13) .
  4. Stepanenco, M. A.. (1975-9). «[First resuls of the worc of the urban cytological laboratory »] Zdravoocranenie Quirguicii (5): 7–10. ISSN 0132-8867 . PMID 1946 . (Noiz consultatua: 2018-12-13) .
  5. (Gaztelaniaz) «La plata "potencia el effecto de los antibióticos"» BBC News Mundo (Noiz consultatua: 2018-12-13) .
  6. «Plata (Ag) Propiedades químicas y effectos sobre la salud y el medio ambiente» www.lenntech.es (Noiz consultatua: 2018-12-13) .

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu