Tolosa Occitania

Franciaco udalerria

Tolosa edo Tolosa Occitania [1] ( francesez : Toulouse , occitanieraz : Tolosa , ahoscatu /tuˈluzɔ/ ), Franciaco hegoaldean dagoen prefetura hiria da, Occitania escualdearen eta Garona Garaia departamenduaren hiriburua, Garona ibaiaren ercean, Pyreneoetaco mendialdearen ipharraldean.

Tolosa Occitania
Tolosa
Franciaco udalerria
Toulouse - View on Saint Sernin.jpg
Blason ville fr Toulouse (Haute-Garonne).svg
Administrationea
Statu burujabe   Francia
Franciaren banaqueta administrativoa   Metropolitar Francia
Escualdea   Occitania
Departamendua   Garona Garaia
Alcatea Jean-Luc Moudenc
Icen officiala Toulouse
Jathorrizco icena Tolosa
Posta codea 31000, 31100, 31200, 31300, 31400 eta 31500
Geographia
Coordenatuac 43°36′16″N 1°26′38″E
Toulouse map.png
Açalera 118.3 cm²
Altuera 141 m
Mugaquideac Fenouillet , Aucamville , Balma , Blagnac , Colomiers , Cugnaux , Labègue , Launagüet , Pechbusque , Portèth de Garona , Quint-Fonsegrives , Ramonville-Saint-Agne , Saint-Orens-de-Gameville , Tournefeuille , L'Union eta Vieille-Toulouse
Demographia
Biztanleria 486.828 ( 2018co urtharrilaren 1a )
Green Arrow Up.svg 7.275 (2017)
alt_left   247.561 (%50.9) 231.992 (%47.7)   alt_right
Densitatea 4.115,2 bizt/cm²
Informatione guehigarria
Ordu eremua UTC+01:00 eta UTC+02:00
Hiri senidetuac N'Djamena , Bristol , Elx , Bons Aires , Düsseldorf , Quiev , Lagos , Chongqing , Atlanta , Stavanguer , Tel Aviv eta Ramallah
toulouse.fr

Garona ibaiaren ondoan cocatua, 760.000 biztanle inguru cituen 1999an . Haren metropolialdea contuan hartuta, ia 1.000.000 biztanle, Franciaco hegoaldeco bigarren hiria da, bai eta Europa ossoa hazten ari den azcarrenetacoa ere. Içan ere, Europaco industria aeroespacialaren cocagunea da. Arçapezpicuteguia ere bada.

Guipuzcoaco Tolosa herritic desberdindu behar denean, Tolosa Occitania erabili behar da [2] .

Clima Aldatu

      Datu climaticoac (Tolosa)      
Hila   Urt     Ots     Mar     Api     Mai     Eca     Uzt     Abu     Ira     Urr     Aça     Abe   Urtecoa
Batez berceco temperatura maximoa (°C) 9.4 11.2 14.0 16.2 20.5 24.2 27.6 27.5 24.2 18.9 13.0 10.1 18.1
Batez berceco temperatura (ºC) 5.8 7.2 9.3 11.4 15.4 18.8 21.7 21.7 18.6 14.3 9.1 6.7 13.3
Batez berceco temperatura minimoa (°C) 2.2 3.2 4.5 6.5 10.3 13.3 15.7 15.9 12.9 9.6 5.2 3.3 8.6
Pilatutaco precipitationea (mm) 51.7 51.3 53.8 66.8 77.2 64.4 45.4 50.5 52.2 52.3 50.7 52.2 668.5
Precipitatione egunac (≥ 1 mm) 9.6 9 9.5 10.2 10.2 7.6 5.3 5.8 6.7 8 8.7 8.5 99.1
Eguzqui orduac 104 119 182 184 217 207 245 238 195 138 96 84 2009
Ithurria (1): Météo France [3]
Ithurria (2): World Meteorological Organisation [4]

Historia Aldatu

 
Garona ibaia Tolosan

Iberiar culturaco herri bat vici cen Occitaniaco Tolosa aldean, C.a. IV. mendean herri celta bat, volsco tectosagoac, nagussit cenean. C.a. 120. urthean conquistatu çuten romatarrec eta hiri berri bat eraiqui çuten. V. mendearen hassieran, Galiaco hego-ekialdeaz jabetu ciren visigothoac eta bertan eçarri çuten beren regnuco hiriburua. 508an francoac nagussit ciren hirian, eta bertatic ekin ceraucoten/cioten herri eusco-akitaniarren aurkaco erassoari. VII. mendetic aurrera Akitaniaco duquerrico hiriburua içan cen eta VIII. mendearen hassieran musulmanec hartu çuten. 721. urthean, Eudon Akitaniacoac bertan menderatu cituen musulmanac; VIII. mende bucaeran francoen escu gueratu cen berriro, eta Tolosaco contherria sorth çuten haiec (778). IX-XIII mende bitartean duquerri independente guisa jardun çuen, baina XI. mendetic aurrera lurralde asco galdu cituen. XIII. mendearen hassieran, religione guerra guiroan vici içan cen hiria (albitarren aurkaco guerra, Tolosaco setioa, 1218) eta 1249an Franciaco resumaren barnean gueratu cen. XIII. mendetic aurrera cultura eta universitate hiri guztiz garrancitsua içan cen. 1420tic Franciaco Iraulça arte bertan egon cen Langüedoceco Parlamentua, eta XVI. mendean, religione guerren garaian, catholicoen aldeco hiria içan cen. Merkataritza hiri traditionala içan cen XVIII. mende amaiera arte, eta XIX. mendean, burdimbidea bertaraino iritsi ondoren, hassi cen hazten eta inguruco lurraldeetaco laborari gendea harcen.

Demographia Aldatu

Biztanleriaren bilhacaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
52.612 50.171 51.689 52.328 59.639 77.372 90.368 94.227 96.564
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
103.144 113.714 126.936 124.852 131.642 140.289 147.617 149.791 149.963
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
149.841 149.438 149.576 175.434 180.771 194.564 213.220 264.411 268.863
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006 - -
323.724 370.796 373.796 347.995 358.688 390.350 437.715 - -


Ondarea Aldatu

Garraioa Aldatu

Aldiriac Aldatu

Articulu nagussia: « Tolosa Occitaniaco aldiriac »

Tolosa Occitaniac eta bere metropoli-eremuac gaur egun line bat:   linea. Gainera, berce bi lerro daude projectatuta:   eta   .

Metroa Aldatu

Articulu nagussia: « Tolosa Occitaniaco metroa »

Tolosa Occitaniac eta bere metropoli-eremuac gaur egun bi linea (   linea eta   linea) dituen metro-sarea dute, X. intersectione-formacoa, hiriaren erdigune neuralguicoa den Jean Jaurès guelthoquan .

Trambia Aldatu

Articulu nagussia: « Tolosa Occitaniaco trambia »

Tolosa Occitaniac eta bere metropoli-eremuac gaur egun bi linea (   linea eta   linea) dituen metro-sarea dute, Y. intersectione-formacoa.

Cultura Aldatu

Institut d'Studis Occitans , oquicitanierac Academia, Tolosan dago. Honela, Tolosa cultura occitaniarraren hiriburu eçoficiala da. Gurutze occitaniarra hirico ikurçat hartu da.

Economia Aldatu

Nekaçaritza eremu opharo bateco merkataritza-gune garrancitsua da. Industria (hegazquinac, alçairuac, ehunac, papera, çapatac, beira, tresneria electricoa eta mechanicoa, chimica industria) da economia jarduera nagussia. Industria aeroespacialean, Airbus hegazqui ekoizlearen egoitza da.

Hezcunça Aldatu

Tolosar eçagunac Aldatu

Hiri senidetuac Aldatu

Referenciac Aldatu

  1. Franciaco Republicaco escualde-, departamendu- eta hiriburu-icenac (Euscalçaindiaren 36. araua).
  2. Idem (192 or.)
    Icen hau Euscal Herrian dagoen Tolosa icen bereco herritic berheici behar denean, honela erabilico da:
    – Icemburu guisa: Tolosa Occitania .
    – Textuetan, declinaturic eman behar denean: Tolosa Occitanian guerthau cen.
  3. Météo France. Prévisions météo de Météo-France – Climat en France. .
  4. World Weather Information Service – Toulouse. .

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu