Nervioi

Araba eta Bizcaico ibaia

Nervioi [1] Arabaco ipha -mendebaldeco eta Bizcaico hego-mendebaldeco ibai bat da, Ibaiçabalen ezquerraldec ibaiadarretaco bat. Guztira 49 cm -co ibilbidea du. Batzuen ustez, Nervioi icena Nerva romatar aincoaren omenezcoa da. 530 cm 2 -co arro hydrographicoa du. Arro horren hegoaldean Guilarte mendatea dago (850 metrocoa).

Nervioi
Zubia jun.jpg
Datu orocorrac
Lucera 75,6 cm
Geographia
Coordenatuac 43°19′32″N 3°1′10″W
Statu burujabe   Espainia
Autonomia   Euscal Autonomia Erkidegoa
Hydrographia
Ibaiadarrac
Arroaren açalera 1.900 cm²
Arro hydrographicoa Nervión bassin (en) Itzuli
Ur-emaria 9,6 m³/s
Ithurburua Ibaiçabal
Bocalea Bilbao
Nervioi ibaia Arrigorriagan

Ibilbidea Aldatu

Cuartango udalerrico lurretan sorcen da, Araban . [2] Bi kilometro inguruco bidea eguin eta guero, 222 metroco ur jauci ikusgarria eguite du ( Iberiar peninsulaco luceena [3] ): Cuartangoco lurretatic Amurriocoetara jauci eguiten du (Arabaco udalerri batetic bercera, aleguia). Ur jaucia Santiagoco pagadian dago, Delica herriaren goico aldean, ezquerraldean 100 bat metrora Burgosco provinciarequico muga duela. [2]

Bizcaico Urduña udalerrico lurrac igaro eta guero, Arabaco Amurrio , Luiaondo eta Laudio ceharcatzen ditu. Ondoren, berriro eta behin bethico Bizcaico lurretan sarcen da.

Guero, Aracaldo , Arrancudiaga, Ugao eta Arrigorriaga ceharcatuta, Basaurin emaite derauzquio bere urac Ibaiçabali , bere 49 kilometroco ibilbidea bucatuta.

Ibilbideac, oro har, hego-iphar norabideari jarraitzen derauco/dio.

Ibaiadarrac Aldatu

Ezquerretic Aldatu

Escuinetic Aldatu

Ibaiçabalequin elkarcea eta icenarequin ica-micac Aldatu

Basaurin Ibaiçabal ibaiarequin elkarcen da. Bertan Nervioi-Ibaiçabal systema sorcen da. Orain dela urthe batzuc arte ondoren sorcen cen ibaiari Nervioi icena emaiten citzaion (eta emaiten çaio), baina gaur egun euscaldunen artean Ibaiçabal deitzeco ohiturac guero eta indar handiagoa du.

Hala eta guztiz, Bilbaotar guehienençat, batez ere erdaldunac direnençat baina baita ere euscaldun ascorençat, Ibaiçabal beharrean Nervioi deitzen deraucote/diote Bilbaoco ibaiari. Hala ere, Euscalçaindiac ez du çalançaraco betaric emaiten: Ibaiçabal da Abran itsassoratzen den ibaiaren icen officiala.

Içaitez, mendez mende herriac erabilitaco icena, bai euscaraz bai erdaraz Ibaiçabal içan cen XIX. mendearen amaierararte. Berceac berce Miguel Unamunoc eta Bilbaoco alcatea içan cen Javier Ybarrac Ibaiçabal deitzen ceraucoten/cioten. Ikerqueta batzuen ondorioz, eguiaztatu cen Begoñaco udalerrico biztanleec bethidanic Ibaiçabal erran deraucotela/diotela Urbi ( Basaurin ) eta Abusu (Bilbao ) arteco tarteari. Hortic aurrera, bilbaotarrec itsasadarra erraitn ceraucoten/cioten, berceric gabe. Abusu auçoaren icena bera ere, Ibaiçabal içan cen garai batean. Jaquina da Ibaiçabal eta Nervioi ibaiac Basaurin elkarcen direla, Urbi iceneco inguruan hain justu.

Euscalçaindiac, raçoin historicoez gain, geographiari lothutacoa ere hartu ditu ainçacotzat Ibaiçabal icena obesteco. Horietaco bat ibaien norabideen mempecoa da: Ibaiçabalec lerro çuena eguiten du, guti gorabehera, Durangaldetic Abraraino; Nervioic, aldiz, ez. Mappan beguiratuta, Nervioi Ibaiçabalen sarcen dela dirudi. Bercetic, Ibaiçabalen arroa gutigatic bada ere, luceagoa da Nervioirena baino, eta baita lehembicicoaren ur-emaria handiagoa ere. [4]

Nervioi icena XIX. mendean hassi cen indar harcen, cembait encyclopediatan batez ere. Haietan erraiten cenez, Nervioi cen icenic egoquiena, herri xeheac Ibaiçabal erabili arren. Gaur egun, "Ibaiçabal" hitza euscaldunec erabilcen dute baina beraien artean osso çabalduta dago ere "Nervioi" hitzaren erabilera gaztelaniaren eraguinagatic. Aldiz, erdaldunec nekez deitzen deraucote/diote "Ibaiçabal" Bilbao ceharcatzen duen ibaiari. [5]

Ibaiaren kutsadura Aldatu

2009co marchoan, Euscal Autonomia Erkidegoco sei ibairen kutsadura mailac Europar Batassunac eçarritacoac baino altuagoac cirela jaquinaraci cen Uraren Esparru Çucentarauaren bitartez. Ibai hauec ciren: Oria , Deba , Cadagua , Nervioi, Ibaiçabal eta Çadorra . Horien uretan, legueac arautu baino copuru handiagoan ceuden chromoa , butilestanioa, lindanoa , cuprea , cerauanuroa eta mercurioa . [6]

Egoera horren causa dira, berceac berce, ibai erceetaco industria jarduerac, arazquetaric eça eta nekaçarien isurquetac. Hala ere, Euscadico Ur Agenciac (URA) erran çuenez, araçoa ez cen ibaiac cikinago ceudela, baicic eta Europar Batassunac leguea gogortu cituela.

Gainera, Administratione publicoec oraindic ere ez dituzte bethetzen Europar Batassunaren 91/271 Çucentaraua (1991. urthecoa) eta hura bethearazteco Espainiaco 11/1995 Regue Decretua (1995. urthecoa). Hiriguneetaco hondaquin urac tractatzeari buruzco bi legue horietan cehaztuta dago hondaquin ur guzti-guztiac bildu eta araztu eguin behar cirela 2006co urtharrilaren 1eraco. Berheciqui larria da egoera Nervioi ibaian, Aiaraldean industria jarduera handia dagoen arren ez baitute arazteguiric; eta Urduñan ere ez. [7] [8] [9]

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Nervioi ibaiaren inguruco informationea

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Euscal Wikiatlasa