Mundu

lur planetari edota guiçateriari emaiten çaion icena

Mundua , Ludia edo Lurbira guiçaquien ikuspunctuti Lur planetari emaiten çaion icena da, guiçaquien vicilekua. Sarri, guiça experiencia eta historiaren mulçoari dagoquio.

Mundua

Philosophiaren textuinguruan, mundu hitza realitatea ossatze duen orori dagoquio, hau da, universo osso .

Banaqueta geographicoa Aldatu

Mundua lur eta ur eremuetan banatua dago, hau da, continente eta oceano - itsassoetan .

Continenteac Aldatu

Oceanoac Aldatu

Mundua philosophian Aldatu

 
Munduco mappa bat, 1595. urthecoa.

Philosophia classicoac "diren gauça ororen mulço" guisa definitu du mundua, baina philosophia escolec munduari buruzco ikuspunctu desberdin asco eman dituzte. Joniarren ustez, mundua ordena eta ossotassuna cen. Estoicoec gauça realen ossotassunaz gainera, jaincozco içaera duten elementuac eta "realitateen mulçoa" azpimarratzen cituzten. Posidonioc berezco ossotassuna eta guiçonac sorthutaco gauça oro hartu cituen munduaren ossagaitzat. Christautassuna sorthu cenean, ordu arte "mundu" içan cena "mundu hau" bihurtu cen eta "berce mundua" aguertu cen, Jaincoarena eta guiça arimarena. Theologia (Jaincoarena), cosmologia (guiçonaren ) eta psychologia (arima berce munduco eta berce munduraco ceratzat duena, baina mundu honetan den realitate guisa aztercen duena) berheici ciren. Cant-en eritziz, mundua "guerthacari ororen mulçoa eta bere synthesiaren ossotassuna" cen. Philosophia modernoan, subjectua eta mundua elkartu dira realismo - idealismo berheizquea gainditzeco. Aiphatzecoa da platonistec eta neoclasistec eman çuten munduaren ikuspeguia, theoria moderno ascoren muina baita; theoria harc "ideen munduaren" eta "guiça cençuec ancematen dituzten gaucen munduaren" arteco berheizqueta eguiten çuen eta bi horien arteco çubi guisa "munduaren arima edo gune" çuen.

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu