Miranda Arga

Naffarroa Garaico udalerria
Articulu hau Naffarroaco herriari buruzcoa da; beste erranahietaraco, ikus « Miranda ».


Miranda Arga [3] ( [miɾanða aɾɣa] ) Naffarroa Garaico hegoaldeco udalerri bat da, Erriberrico merindadecoa . 878 biztanle cituen 2014. urthean, eta Iruñea hiriburutic 50 kilometro hegoaldera dago.

Miranda Arga
  Naffarroa Garaia , Euscal Herria
Vergalijo, Navarra, España, 2015-01-06, DD 02.JPG
Miranda Argaco Vergalijo auçoco baseliça
Miranda Argako bandera
Bandera

Miranda Argako armarria
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Naffarroa Garaia
Administrationea
Statua   Espainia
Erkidegoa   Naffarroa
Icen officiala Escudo de Miranda de Arga.svg Miranda de Arga
Alcatea María Theresa Iradiel Ibáñez
( PSN )
Posta codea 31253
INE codea 31171
Herritarra mirandar
Geographia
Coordenatuac 42°28′59″N 1°49′36″W
Açalera 60,1 cm²
Garaiera 341 metro
Distancia 50 cm ( Iruñetic )
Demographia
Biztanleria 852 (2021: Red Arrow Down.svg −11)
Densitatea 14,61 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 19,49
Ugalcortassuna [1] ‰ 52,02
Economia
Jarduera [1] % 79,82 (2011)
Desberdintassuna [1] % 0 (2011)
Langabecia [1] % 11,65 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 3,40 (2018) [2]
% 2,81 (2010) [1]
Datu guehigarriac
Webgunea http://www.mirandadearga.com

Geographia Aldatu

Herria Naffarroa Garaico hegoaldean dago, Erriberrico merindadearen ipha -mendebaldean.

Ingurune naturala eta clima Aldatu

Climaren eçaugarriac mediterraneo continentalarenac dira. Aldaqueta thermicoa handia da, precipitationeac urriac eta irregularrac dira urthe ossoan, eta ipharreco cierço haicea da haiceric ohicoena. Urtheco batez berceco temperatura 13 eta 14 gradu artecoa da; eta precipitationeac, 450 eta 500 mm bitartecoac. Urtheroco egun euritsuac 55-65 inguru içaiten dira.

Jathorrizco landaredia arteec ossatzen çuten arren, guiçaquiaren eraguina dela eta, ia erabat galdu dira gaur egun. Herrigunearen inguruan, guiçaquiac eraldaturico laborança lurrac baino ez daude gaur egun.

Statione meteorologicoa Aldatu

Herrigunearen campoaldean, itsassoaren mailatic 343 metrora, Espainiaco Nekaçaritza Ministerioaren statione meteorologicoa dago. [4]

Mugaquideac Aldatu

Miranda Argac Verbinçanarequin eguite du muga ipharraldean, Tafallarequin ekialdean, Lerinequin mendebaldean, eta Falcesequin hegoaldean. Lerin Liçarraco merindadecoa da.

Auçoac Aldatu

  • Vergalijo
  • Miranda Arga (herrigunea)

Historia Aldatu

Herriaren sorce data eçaguna ez den arren, escualde ossoan beçala historiaurreco haimbat aztarna aurkitu dira. Romatarren garaico ceramica arrastoac aurkitu dira Arga ibaiaren ondoan, eta uste da romatar galçada batec ceharcatzen çuela Miranda Argaren aitzindari içandaco herria. Galçada hura Andiondic Ebro ibaira cihoan. Romatar Imperioaren gaimbeherac herria hustu çuen, barbaroen erassoaldiec eraguinda. VIII. mendetic X. mendera Miranda musulmanen lurraldeco udalerri içan cen, cehazqui Banu Qasitarren dynastiaren mempecoa.

Musulmanen egonaldian cehar, lurren ureztatzeraco ubide systema berria eta gaztelua eraiqui ciren. 778 . urthean mirandarrec Carlomagnoren armada garhaitu çuten Orreagaco guduan hartu çuten parte. 780 . urthean Abd ar Rahman I.ac herria sunsitu çuen, baina ondoren Enneco Arista Naffarroac regueac Miranda berreraiqui eta birpopulatu çuen. 995an herriac forua jasso çuen Anso III.a Garceitz Nagussia reguearen escutic. Anso III.a Nagussia regueac Naffarroaco Resumara guehit çuen Miranda, eta herriaren goialdean gothorleku bat eraiquitzea aguindu çuen. 1080an musulmanac garhaitzea lorthu çuten, eta ospatzeco gazteluco baseliça eta Andre Mariaren çurezco irudi bat eguin çuten.

1162an Anso VI.a Jaquitunac foru berriac eman cerauzquion: mirandarrac cerga jaquin batzuen ordainqueta ordaincetic salvuetsita gueratu ciren. Anso VII.a Azcarra c privilegio eta escubide berriac eman cerauzquion herriari XIII. mendea amaieran. 1198co udaberrian, Alfonso VIII.aren gaztelar armadaren erassoa jasso çuen, baita occupaturic gueratu ere Naffarroaco Resumaren 1199-1200eco invasionean . Naffar eta gaztelar regueec eguindaco positioneen elkartruquean (1201) naffar escuetan gueratu cen berriz.

Economia Aldatu

Miranda Arga nekaçaritza herria içan da aspaldico mendeetan. Laborança lurrac, ureztatzecoac dira oro har, eta musulmanen garaico aurrerapenec garapen handia eraguin çuten herrico nekaçaritzaren aprovechamenduan. Barazquiac eta cerealac landatzen dira, baratchuri, piper, tomate, mahasti, olivondo eta garia, berceac berce.

Demographia Aldatu

Miranda Argaco biztanleria

2008co erroldaren arauera, Espainiaz campoco 95 ethorquin vici ciren herrian, biztanleriaren %9,84a ( Naffarroaco Foru Erkidegoco batezbercecoaren azpitic).

Politica Aldatu

Udal hautescundeac Aldatu

Azquen aguintaldietan Miranda Argaco alcate cargua PSN alderdico andrazco quide batzuec occupatu dute. 2003an María Theresa Iradiel auqueratu çuten eta 2007an Rosa María Donaçar Hernández. Urthe horretan Udaleco çazpi cinegotzietatic laur lorthu cituen Naffarroaco Alderdi Socialistac eta hortaz guehiengo ossoa. Baliogabeco votoac 9 içan ciren (emandaco guztien %1,35) eta 8 voto çuri içan ciren (votoen %1,22). Abstentionea %19,69coa içan cen.

Miranda Argaco Udala (2007)
Alderdia Votoac Cinegotziac
PSN 319 4
UPN 187 2
Aggruppación Arga 142 1

2011co udal hautescundeetan berriro ere PSN nagussi, eta María Theresa Iradiel alcatetzara itzuli cen.

Miranda Argaco Udala (2011)
Alderdia Votoac Cinegotziac
PSN 242 3
UPN 188 2
Aggruppación Arga 152 2

Udaletchea edo Dorreen jaureguia Aldatu

Udaletchea eliçaren ondoan dago, herrico plaça nagussian. Eraicunça bi çathitan banaturic dago, campoaldeco horma harri sendoz eguina da, eta fachada nagussia margoturic dago. Udala alcatea eta çorci cinegotzic ossatzen dute.

  • HELBIDEA: San Benito ethorbidea, 1

Miranda Argaco alcateen cerrenda Aldatu

2003-2007 María Theresa Iradiel Ibáñez PSN
2007-2011 Rosa María Donaçar Hernández PSN
2011-2015 María Theresa Iradiel Ibáñez PSN

Azpieguiturac Aldatu

La Tafallesa autobus compainiac Falces eta Iruñea bitarteco autobus linea ustiatzen du. Lineac bi cerbitzu ditu norabide bakoitzeco, eta honaco ibilbidea:

Cultura Aldatu

Euscara Aldatu

Naffarroaco Foru Erkidegoco Governuac onhartutac Euscararen Foru Legueari jarraituz, Miranda Arga eremu ez-euscalduneco udalerria da. Hori dela eta, hizcunça official bakarra gaztelania da. 2001eco erroldan, herritarren % 2,80c cequien euscaraz hitz eguiten.

Jaiac Aldatu

Miranda Argaco jaiac abuztuaren erdialdean ospatzen dira, Gazteluco Ama Virginaren omenez. Horrez gain, uztailean nekaçaritza mundua omencen da, jadanic ia desaguertuta dauden officioen eracustaldiac antholatuta.

Ondassun nabarmenac Aldatu

Miranda ailegatzean, romatar oinharric çubi gothicotic igaro beharra dago; 110 metro luce da, eta bederatzi arcu ditu. Mirandac oraindic ere jathorrizco herri harresituaren itchura daduca. El Portalejo athetic sarthu ostean, Erlojuaren dorrea eraicunça mudejarra agueri da. Herrira sarceco sarrera guehiago içan baciren ere, gaur egun ez dira conservatzen, baina inguruco caleen icenean (Portala, Mendico portalea) argui daude hor atheac içan cirela.

Mirandar ospetsuac Aldatu

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Naffarroa