Marcilla

Naffarroa Garaico udalerria
Marcilla » orritic birbideratua)


Marcilla [3] ( [maɾts̻iʎa] ) Naffarroa Garaico hegoaldeco udalerria da, Riberan cocatua. Iruñetic 63 kilometrora dago, eta 2014. urthean 2.823 biztanle cituen.

Marcilla
  Naffarroa Garaia , Euscal Herria
Marcilla castillo.JPG
Marcillaco herrigunea, erdialdean Marcillaco gaztelua ikus daitequelaric.
Martzillako bandera
Bandera

Martzillako armarria
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Naffarroa Garaia
Merindadea Escudo de Olite.svg   Erriberri
Escualdea Arga-Aragoico Ribera
Administrationea
Statua   Espainia
Erkidegoa   Naffarroa
Icen officiala Escudo de Marcilla.svg Marcilla
Alcatea José María Abarçuça ( PSN )
Posta codea 31340
INE codea 31163
Herritarra marcillar
Geographia
Coordenatuac 42°19′40″N 1°44′15″W
Açalera 21,93 cm²
Garaiera 290 metro
Distancia 63 cm ( Iruñetic )
Demographia
Biztanleria 2.866 (2021: Green Arrow Up.svg 2)
Densitatea 128,73 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 27,59
Ugalcortassuna [1] ‰ 41,67
Economia
Jarduera [1] % 83,7 (2011)
Desberdintassuna [1] % 0 (2011)
Langabecia [1] % 15,51 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 2,40 (2018) [2]
% 0,71 (2010) [1]
Datu guehigarriac
Webgunea http://www.marcilla.es

Geographia Aldatu

Inguru naturala eta cocapena Aldatu

 
Marcillaco Agustinoen abade-etchea.
 
Postigo plaça.

Erriberrico merindadearen hegoaldeco muthurrean dago, Tuteraco merindadearequin mugan. Herrira helceco AP-15 autobidearen irteera çucena edo NA-128 errepidea Capparroso - Azcoien norabidean hartu daitezque. Aragon ibaiac herria ceharcatzen du.

Geographiaren aldetic, Aragoi behereco escualdean dago, hau da, Aragoi ibaiaren ibilguaren behereneco aldean.

Marcillac udalerri hauec ditu mugaquide: ipharraldean Falces eta Erriberri , hegoaldean Alesbes , ekialdean Capparroso eta mendebaldean Azcoien eta Funes .

Clima eta landaredia Aldatu

Marcillac clima mediterraneo-continentala daduca, negu hotz ( urtharrileco batez berceco temperatura 5,4 graducoa) eta uda sargoriequi ( abuztuco batez berceco temperatura 22 gradutic goracoa). Precipitationeac escasac dira (450mm urthero), eta guehiembat udazquen eta udaberrian pilatzen dira. Urtheroco egun euritsuac 60 inguru içaiten dira eta ipharreco cierço haiceac maiz jotzen du Marcillan.

Historia Aldatu

Historialarien ustetan Marcilla Gundemaro iceneco regue visigotho batec sorthu çuen herria monasterio baten inguruan 610 . urthean. Urthe batzuc beranduago, 1160an , Anso Jaquituna Naffarroacoaren emazte, Ansa, herria berreraiquitzeco vueltatu eta monasterio cistertar bat eraiqui çuen bertan. Monasterio horri buruzco lehen albiste idatzia XIII. mendecoa da.

1408an Marcillaco jaurerria Olivaco monasterioaren jabetzacoa cen, baina 21 urthe beranduago Carlos III.a regueac mojac erbesteratu eta jaurerriaren jabetza Azcoiengo Mosen Pierresi eman ceraucon. Ondoren, Marcilla eta inguruco lur guztiac Falcesco marquese oinordecoen escuetan gueratu ciren. Jaurerrico jabe berriec, stylo gothicoco gothorlek -jauregui bat eraiqui çuten herrian. Jauregui hau kemensu defendatu cen 1516ean Cisneros cardinalac aguindurico Villalba colonelaren erassotic. Berce naffar gazteluac beçala, Cisnerosen aguindupean, partialqui eraitsi eguin cen gaztelua urthe horretan.

1847an herriac 40 muthil cituen escola ceducan, eta 30 nesca cituen berce escola. Capparrosora joaitec çubia cegoen arren, Alesbes , Azcoien eta Tafallara joaitec chalupaz igaro behar cen ibaia. XIX. mendearen amaieran, garapen industrialac eraguinda biztanleria asco haci cen. Iruñetic cethorre burdimbidearen guelthoquia, herritic bi kilometrora cegoen, eta horrequin batera açucre-industria eta erremolatcha-industria garatu ciren.

Economia Aldatu

Marcillaco economia anhitza da, ez dago nagussigoa duen sectoreric, nekaçaritza, industria eta cerbitzuetan biztanleriaren heren bat aritzen da. XX. mendearen amaieran, nekaçaritzan aritzen ciren çazpi empresa handi ceuden, bertan 262 languile ceudelaric. Lantegui hauetan, herriaren inguruan atherataco productuen conserva eguiten da. Empresaric handiena, janhari içoztuac salcen dituen 100 languileco empresa da.

Nekaçaritzac 303 persona emplegatzen ditu, nahiz eta ascorençat nekaçaritza jarduera nagussia ez içan. Udalerriaren açaleraren hirur laurden, laborança lurrac dira. Secain eta lur ureztagarriac anceco açalera dute, olivondo, mahasti eta fruta-arbolec garranci guti içan dute bethi eta gaur egun apenas aurki daiteque labore horietan erabilitaco lurric Marcillan. Landatzen diren barazquien artean, çainçuria, ilharra, açalorea, tomatea eta piperra daude. Herrico janhari içoztuen empresa, bertaco lehengaiac erabilcen ditu.

Lur amancommunen açalera chiquia da inguruco berce herrietan duten garranciarequin alderatuz, 313 hectarea (erroldatutaco açaleraren %14,7 baino ez). Horietatic 64 hectarea secain lurrac dira, eta berce 48 hectarea lur ureztagarriac.

Bardea Aldatu

Horrez gain, Erdi Aroan , Marcillac Fustiñana , Tutera , Cortes , Buñuel , Çarracaztelu , Mélida , Capparroso , Alesbes , Cadreita , Valtierra , Argüedas , Sanctacara , Cabanillas , Falces , Azcoien , Funes , Millagro , Corella , Olivaco monasterioa , eta Erroncarico ibarra eta Çaraitzuco ibarrequi batera, Naffarroaco Bardeaco elkartea ossatu çuen, Bardeaco lur amancommunac nekaçaritzaraco erabilceco asmoarequin.

Demographia Aldatu

XX. mendearen lehen hirur hamarcadetan hazcunde nabarmena içan çuen Marcillac, eta biztanleria bikoiztu eguin çuen. Hurrengo hamarcadetan egoncor mantendu cen populationea, gorabehera chiquiequin. XXI. mendearen hassieran berriro hazteari ekin ceraucon herriac.

Marcillaco biztanleria

2008co erroldaren arauera, Espainiaz campoco 360 ethorquin vici ciren herrian, biztanleriaren %13,40a ( Naffarroaco batezbercecoaren gainetic).

Politica Aldatu

Udal hautescundeac Aldatu

1987an PSN-PSOEc guehieng absolutua lorthu çuen; alderdi honetaco Francisca Catalán Fabo Republicaren garaitic herriac içan duen lehen andrazco alcatea bihurtu cen. 1991n Catalán Faboc alcatetzan repicatu çuen, berce behin guehiengo absolutuan.

1995ean ere PSN alderdiric vozcatuena içan bacen ere, 4 cinegotzi berceric ez cituen lorthu; UPNc (3) eta lehen aldiz aurkeztu cen NEBec (2) Aggruppación Marcillesa Independiente (2) cerrendaco María Jesús Moreno Garridori votoa eman ceraucoten/ciotenez alcatetza berarençat içan cen.

1999an UPNc guehieng ossoaz irabaci çuen; AMIc ez çuen cerrendaric aurkeztu.

2003tic Marcillaco alcatea Naffarroaco Alderdi Socialista alderdi politicoco José María Abarçuça Goñi da. 2003an PSNc (5 hautetsi) hautescundeac irabaci cituen eta NEBeco bi cinegotzien babesa ere lorthu çuen UPNri (4) alcatetza kenceco. 2007an Udaletchec hamaica cinegotzietatic borz lorthu cituen, eta Naffarroaco Ezquer Batuaren votoa behar içan çuen alcatetza escuratzeco, UPN ( berce 5 cinegotzi) içan baitzen vozcatuena. Baliogabeco votoac 31 içan ciren (emandaco guztien %1,95) eta voto çuriac 46 (%2,95). Abstentionea %26,72coa içan cen. PSNc eta NEBec aurreco aguintaldico governu ituna berretsi çuten.

Marcillaco Udala (2007)
Alderdia Votoac Cinegotziac
UPN 685 5
PSN 630 5
NEB 200 1

2011co udal hautescundeetan Abarçuçac alcate cargua berretsi çuen. PSNc 5 cinegotzi athera cituen eta cerrendaric vozcatuena içan cen. UPNc cein AMIc hiruna. NEBec ez çuen bat ere lorthu.

Marcillaco Udala (2011)
Alderdia Votoac Cinegotziac
PSN 599 5
UPN 452 3
AMI 348 3
NEB 93 0

Udaletchea Aldatu

1980 . urthean alchatutaco eraiquin berria da, ancinaco udaletche çaharra egon cen orube berdinean alchatutacoa. Laur çathitan banaturico hirur fachadez ossatutaco eraiquina da. Fachada nagussiac, laur arcu berdineco atharia daduca. Eraicunça material moduan adreilua, harria eta porlana erabili ciren. Udal bulegoez gain, udaletchearen eraiquinean, udal liburuteguia, jubilatuen egoitza, ambulateguia eta herrico languileençaco etchevicitzac daude. Udala alcatea eta hamar cinegotzic ossatzen dute.

  • HELBIDEA: Espainia Plaça, 1

Alcateen cerrenda Aldatu

1979-1983 Aurelio San Juan Indep.
1983-1987 José Luis Murugarren UCD
1987-1991 Francisca Catalán Fabo PSN
1991-1995 Francisca Catalán Fabo PSN
1995-1999 María Jesús Moreno Garrido AMI
1999-2003 Félix Ascasso UPN
2003-2007 José María Abarçuça PSN
2007-2011 José María Abarçuça PSN
2011-2015 José María Abarçuça PSN

Azpieguitura eta garraioac Aldatu

Autobuses Olloqui Aldatu

Autobuses Olloqui autobus compainiac Marcilla Calahorrarequin batzen du. Autobus lineac, honaco ibilbidea eguiten du:

Condaren lineac Aldatu

Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteco lineac guelthoquia daduca herrian. Eguneco cerbitzu bakarra içaiten da norabide bakoitzean.

Cultura Aldatu

Euscara Aldatu

Naffarroaco governuac onhartutaco Euscararen Foru Leguearen arauera Marcilla eremu ez-euscalduneco udalerria da, eta hori dela eta, hizcunça official bakarra gaztelania da. 2001eco erroldaren arauera, herritarren %0,73c cequien euscaraz hitz eguiten.

Jaiac eta ospaquiçunac Aldatu

Marcillaco jaiac San Bartolomeren omenez ospatzen dira abuztuaren 23tic abuztuaren 30era bitartean. Horrez gain, urthean cehar haimbat jai desberdin antholatzen dira, ihauteriac otsailean , Sanct Ritaraco romeria maiatzaren 22an eta "Gazteriaren jaiac" aphirileco azque astean.

Ondassun nabarmenac Aldatu

Marcillaco gaztelua Aldatu

Saconceco, iracurri: « Marcillaco gaztelua »

XV. mendecoa eta herrico erdigunean Marcillaco gaztelua dago. Thoqui defensiboa içaiteaz gain, Falceseco marquesen jaureguia ere içan cen, Pierres de Peraltaren ondorengoac cirenac.

Andre Mariaren commentua Aldatu

Andre Mariaren commentua, eraiquin ezberdinec ossatzen duten mulço architectonicoa da. Commentua XVIII. mendearen amaieran hassi cen eraiquitzen, stylo barrocoa eta neoclasicoa nahastuz. Eliça, complexu architectonicoaren erdian dago, gurutze latindarraren itchura eta campoalderanz beguira dagoen gurutzeri nabea.

Bercelacoac Aldatu

Herriaren erdigunean Pluco Ama Virginaren baseliça dago. Bercetic, aiphatzecoa da Agustinos Recoletos anaien commentua dago, XIX. mendecoa eta gaur egun Naffarroaco Universitatearen Theologia facultateac barne harcen duena.

Marcillar eçagunac Aldatu

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Naffarroa