Liçarra

Naffarroa Garaico udalerria

Liçarra [3] Naffarroa Garaico erdialde-mendebaldeco udalerri bat da, Liçarrerri merindadeco hiriburua. Naffarroa Garaico udalerriric gendetsuenetan seigarrena da, 13.695 biztanle baititu. Iruñea eta Logroño hirien arteco erdibidean, Naffarroaco Riberaren eta Naffarroaco Mendialdearen arteco lothunea da.

Liçarra
  Naffarroa Garaia , Euscal Herria
Puente Estella.jpg
Lizarrako bandera
Bandera

Lizarrako armarria
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Naffarroa Garaia
Administrationea
Statua   Espainia
Erkidegoa   Naffarroa
Icen officiala Bandera de Estella.svg Estella - Liçarra
Alcatea Coldo Leoz ( EH Bildu )
Posta codea 31200
INE codea 31097
Herritarra liçarratar
Geographia
Coordenatuac 42°40′14″N 2°1′50″W
Açalera 15,39 cm²
Garaiera 421 metro
Distancia 44 cm ( Iruñetic )
Demographia
Biztanleria 13.911 (2021: Red Arrow Down.svg −80)
Densitatea 903,9 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 35,16
Ugalcortassuna [1] ‰ 40,63
Economia
Jarduera [1] % 78,21 (2011)
Desberdintassuna [1] % 3,51 (2011)
Langabecia [1] % 14,28 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 14,10 (2018) [2]
% 10,79 (2010) [1]
Datu guehigarriac
Webgunea http://www.estella-liçarra.com/

Itsas mailatic 426 metro gorago dago, Jurramendi mendiaren azpian, eta Ega ibaiac ceharcatzen du. 914 . urthean sorthu cen Liçarra.

Icena Aldatu

Euscal icenaren jathorria Aldatu

Euscaraz , Liçarra icenaren jathorria segur asqui liçar hitzetic dathor, hau da, çuhaitz mota horren icenetic, Liçarraco ia eremu ossoan liçar asco baitago. Historian cehar herriaren euscal icena idazteco modu asco içan dira. 958. urthetic gueroztic Iratcheco monasterioan aurkitu içan dira hurrengo icen hauec: Liçarrara (958), Liçarra (1012), Liçarara (1040-46), Leiçarrara (1074).

Gaztelaniazco icenaren jathorria Aldatu

Liçarraren icen officiala gazteleraz Stellla da. Jathorria latinetic datho , (stella) , eta segur asqui içarra erra nahico çuen. Azquenean romancetic stella hori Stellla n bihurtuco cen. Gainera, Liçarraco armarria içar bat da, eta Erdi Arotic da Liçarraco armarria. Berce icen osso erablia stella içan cen, haimbat hizcuncetan, eta gazteleraz ere erabili ohi cen. Donejacue bidea oss garrancitsua içan da Liçarrarençat eta bere icenan asco eguin du.

Berce erdaretan Aldatu

Occitanieraz eta gallicieraz , herriaren icena Stella da. Gainera, Puyco Andre Mariaren icena occitanieratic ethorri bide da, Puy icena occitanierazcoa baita.

Geographia Aldatu

Liçarra Naffarroa Garaico erdialde-mendebaldean dago.

Ingurune naturala eta clima Aldatu

 
Liçarraren eta inguruco mendien ikuspeguia.

Ega ibaiac Liçarra ceharcatzen du ipharraldetic hegoaldera, Urederra ibaiaren ur-emaria (15,16 m/seg batez berce) jasso eta guero. Urederrac aldi berean, Eraul ibaiaren emaria (7,11 m/seg batez berce) jassotzen du.

Liçarra bi climaren artean dago: batetic mediterraneo-continentala, Ebro ibarrecoa, eta bercetic Burundaco clima oceanicoa. Urtharrilean , batez berceco temperatura 3,9 °C da, eta minimoa 0,1 °C; uztailean , batezbercecoa 20,5 °C da, eta maximoa 27,2 °C. Historian içandaco temperaturaric muthurrecoenac -14,5 °C eta 41 °C içan dira. Urtheco batez berceco precipitationea 650 eta 700 mm bitartecoa da, urthe ossoan banaturic, baina batez ere udazquen eta udaberri inguruan. Hilic idorrenac uztaila eta abuztua dira.

Clima continentalaren eta atlanticoaren artean dagoenez, landaredia transitioneco clima batena da, harizti eta pagadiac alde batetic, eta artadiac bercetic. Guiçaquiaren eraguina dela eta, jathorrizco baso guehienac desaguertu eguin dira, eta euren thoquian çuhaixcac haci dira, izpilicua , ezcaia eta abar.

Statione meteorologicoa Aldatu

Herrigunearen campoaldean, Puytic guerthu dagoen Escola technico professionalean eta itsassoaren mailatic 486 metrora, Naffarroaco Foru Erkidegoco Governuac jarritaco statione meteorologicoa dago. [4]

Udalerri mugaquideac Aldatu

Liçarrac Deierrirequin eguite du muga ipharraldean, Villatuertarequin ekialdean, Aiegui eta Allinequin mendebaldean, eta Aberinequin hegoaldean.

Auçoac Aldatu

Rocamador, San Pedro , San Miguel, San Juan, Remontival, Cecen Plaça eta Deierri, Çaldu, Puy, Volante, Çalatambor, Liçarra, Nabarreria, Cale Nagussia, Valdelobos, Donejacue Plaça, San Benito, B Sectorea, Mercatondoa, San Christobal eta Fuente de la Salud, Merced eta Novelleta .

Historia Aldatu

Historiaurrea Aldatu

Herriaren sorce data cehatza cein den ez daquigu, eta historialarien ustetan, gaur egun eçarcen den gunean guiçaquiaren presencia duela ehunca urthetic dathor. Liçarran Bronche Aroco haimbat aztarna aurkitu dira, eta historialariec Ordaitz, Çaraputz eta Fosaleco aztarnateguiac ikertu dituzte, bertan leundutaco aizcora eta bercelaco objectuac aurkitu dituztela. Era berean, aiphagarria da Liçarraco San Pedro eliçaco hormetaco bat eraiquitzeco Romatar Imperio garaico hilarri bat erabili cela, eraicunça material guisa. Romatarren garaicoac dira Mercatondoa iceneco gunean aurkitutaco arrastoac ere.

Erdi Aroa eta Liçarraren sorrera Aldatu

Anso I.a Garces regueac Liçarra herrixca hartu çuen mendean andalustarrengandic 914 . urthean. 1090an Anso V.ac herrixca gothortu horren aurrean Stellla hirigune berria sorthu çuen Jacaco forua emanez . Donejacue Bidetic cethoce haimbat franco (occitaniar) colono gueratu ciren bertan vicitzen, ceren, foru horren arauera, nobleen cein religiosoen basailutzatic asque ceuden franco horiec. Herria jaurerri içandaco garaian, Iruñeco monarchia jabetza ugari içan cituen Liçarra herrixcan. Herrixca haciz joan cen heinean, gurçaraco thoqui bat içaitea beharrezcoa eguin cen, eta herritarrac San Martin capperan bilcen hassi ciren. Gainera, parochia berriac ere eraiqui ciren, San Nicolas mendebaldean, eta Hilhobi Sanctuarena ekialdean (biac 1122 eta 1123 urtheetac documentuetan aiphatzen dira).

1145ean , Garcea IV.a Naffarroacoac synagoga çaharrean parochia berria eguiteco aguindua eman çuen, eta horrela, Andre Mariaren eta Sanctu Guztien parochia sorthu cen. Herrian vici ciren juduec gazteluan hartu çuten babesa. Gazteluaren jabe, açagratarrac lehenic, eta lehetarrac ondoren, içan ciren. Alfonso I.a reguearen testamentuaren arauera, Liçarraren jabetza, Iruñeco Andre Mariaren parochiaren eta Leireco monasterioaren artean erdibanatu beharra ceducaten. Azquenic, regimen berheci harc sor citzaqueen araçoac cirela eta, bertan behera gueratu cen reguearen azquen nahi hura.

Bien bitartean, Donejacue Bideac eracarritaco erromesen emariac, batetic, eta inguruco herrixquetaco nekaçarien salerosquetec, bercetic, dirua sorthu eta merkataritza sendotu çuten Liçarran. 1187an , Anso VI.ac aldameneco lurretan berce burgu bat eraiqui çuen, San Joan icenecoa. Burgu hauetan asque ciren francoac eçarri ciren, jathorri anhitzeco biztanleac, berheciqui merkataritzan lan eguiten çutenac. 1164an jada açoca eguiteco baimena eman çuen Anso VI.ac [5] . 1188an Arenal auçocoei eman citzaien forua. Hortaz, hirur burgu egon ciren hirian 1266an batu ciren arte. Hiribildua sorthu eta ehun urthera Liçarra, Stellla (San Pedro auçoa), San Nicolas auçoa, Hilhobi Sanctua eta San Joan auçoa foru beraren pean hirigune berean bilcen ciren, auço edo burgu desberdinetan bada ere. [6] Merkataritzaren hazcundearequin batera, merkatu egoncor bat sorthu cen, jathorrizco burguaren harresitic campora. Merkatua orcegunetan içaiten cen, eta bertan cegoen opharotassuna cela eta, 1164an Anso VI. regueac herrico foruac berretsi eta emendatu cituen (1164co foru hedatua).

Erromesac harcen cituen herria içanic, haimbat ostatu eraiqui ciren bertan. Ez bakarric ekimen privatucoac, baita elkarte onguileec edo cofradiec sorthurico ostatuac edo hospitaleac ere. XII. mendearen erdialdean erraiteraco, "bide francesaren" ondoan, San Laçaro hospitalea cegoen, leguendunac eta erromes gaixoac çaincen cituena. Horrez gain, Areatza herriraco sarreran, Liçarraco Hospitalea cegoen ( 1188 ). Berçalde, Iruñeco gotzainaren gommendioz, cofradietaco quideec San Pedro hospitalea ( 1236 ) eta Naffarreriacoa ( 1266 sorth cituzten, biac ere herriaren harresietatic campo. Merkataritza eta hazcunde orocor haren adiarazgarri, hazcunde demographicoa ere içan cen, XIII. mendearen erdialdean ( 1264 ) 1.128 familia vici ciren herrian, XIX. mendera arte Liçarrac berriz içanen ez çuen biztanleria.

XIII. mendea Aldatu

XIII. mendearen erdialdean San Martin cen auçoric gendetsuena, bertan herritarren %40 vici cen, Donibane auçoan biztanleen %18 vici cen, San Miguelen %14 eta Juduteguian gainonceco %10a. Liçarra ondoco Çaraputzen petch ordaincen çuten 24 familia vici ciren. Ethengabeco hazcundearen ondorioz, laborança lur guehiagoren beharra guero eta handiagoa cen arren, lurrec ez çuten emaiten atarramentu handiric, eta horrec, ascotan, herriaren onguiçatea colocan jarri çuen. Behar horrequin batera, liçarratar asqueec herriaren inguruco haimbat lur eta baserri erossi cituzten Aieguin eta Belinen, urrhezco edo cilharrezco champonequin ordainduz batzuetan, eta piper belçarequin eta anceco speciequin berce batzuetan.

Udalerriaren ekialdean, merkatari, artisau eta bercelaco liçarratarrac haimbat lurren jabe eguin ciren, Deierrico Murillon eta Villatuertan . Lur horiec petcha ordaindu behar çutela eta, Teobaldo I.a regueac 12.000 soldataco calte-ordainac ordaincera behartu cituen. Garai hartan Liçarrac inguruco haimbat herrixca eta etchagune bereganatu cituen.

XIV. eta XV. mendea Aldatu

XIV. mendearen hassiera herritar batzuen gorroto eta lehiec gathazca handiac sorraraci cituzten herrian, eta egoera okercean, Engüerrand de Villiers governadoreac cigorrac gogortu eguin cituen "hilçailea hil dadila" erranez.

1328co marchoaren 6an, Liçarraco herritarrec, frai Petri Oilogoiengoaren sermoiec beroturic, juduteguiari erass ceraucoten/cioten. [7] Erassoa creditu-aguiriac sunsitzea çuten helburu. Berce hiribilduetan ez beçala , juduec erassotzaileei aurre eguin eta eliçaco campaiec ordara jo çuten [8]

Naffarroaco Resumac vici çuen tensione politicoari eta beheraldi economico orocorrari içurri belça aguercea batu citzaion. Ez dago gaixotassunac herrian eraguindaco heriotza-copuruari buruzco daturic, baina eguia da 1366 . urthean, herrian 745 familia baino ez cirela vici, mende hassieran baino %30 gutiago. Horrez gain, herritarren %20 pobrea cen eta egoera horretan ceuden herritar guehienac San Miguelen vici ciren. Bien bitartean, San Pedro auçoan, herritarric aberatsenac vici ciren, artisauac eta merkatariac batez ere.

Gaztelaren aurkaco guerra amaigabeec ere eraguin latza içan çuten herrian, eta raçoin militarrac cirela eta, Areatzaco San Salvador eliça eraitsi behar içan çuten eta Agustindarren commentua hiribilduaren harresiaren babesetic campora eraman. Hurrengo mendean, herritarrac Ponce eta Learça familien liscarren eraguimpean vici içan ciren.

XVI. eta XVII. mendea Aldatu

XVI. mendetic XVII. mendera udalaren escumenac fincatu eguin ciren, herrico regimenduco partaideac San Pedro, San Miguel eta Donibaneco herritarren artean auqueratzen ciren. Udala alcateac, sei ephaimahaiquidec eta sei erreguidorec ossatzen çuten. Gaztelaco resumaren nvasioneac aldaquetac ekarri cituen antholaquetan, baina oro har, udal functionamenduaren aldaquetaric saconenac 1535 , 1621 , 1645 eta 1670 . urtheetan gauçatu ciren.

Culturari eta hezcunçari dagoquienez, Liçarrac Grammaticaraco Ikastegui bat içan çuen, escualdeco gazteac hizcunçan hezteco. Ikasteguiaren lanac XVII. mendearen amaierara arte iraun çuen. Imprimateguia ere goiz eçarri cen herrian, Miguel Eguiaren eta Adrian Amberesen ekimenaren bidez. 1546 . eta 1567 . urtheen artean, 32 lan imprimatu ciren herrian. 1524an , regimenduac ,regueordearen aguinduz, herrian ceuden sei hospitaleac hospitale nagussi batean batzeco aguindua eman çuen.

XIX. mendea Aldatu

 
Lehen Carlistaldico fusilamenduac irudicatzen dituen margolana.

Iberiar Peninsulaco Guerran , 1808co ekainean , frances erassotzailee aurka aritzeco compainiac antholatu ciren Liçarran, Antonio Perecec guidaturic aurrena, eta Andres Eguaguirrec çucenduta ondoren. Napoleon Bonaparteren armadac herria invaditu çuen, eta frances gudariac bertan eçarri ciren, baina azquenic, 1813an , Napoleon Bonaparteren guiçonac herritic camporatu cituzten. Hirurteco Liberalaren aldian, Liçarrac asaldura regueçalea vici içan çuen, eta 1822co urrian Güergüec herria regueçaleen alde hartu çuen.

Lehen Carlistaldian , 1833co açaroaren 14an , Çumalacarregui Don Carlosen aldeco armadaren commandante nagussi icendatu çuten Liçarran. 1835etic 1839co irailaren 20ra , herria carlisten controlpean içan cen bethi, azquenic, guerraren amaieran, liberalec conquistatu çuten arte. Lehen Carlistaldian eman cituen euscarac azquen hatsac Liçarran. Bigarren Carlistaldian , San Francisco gothorlekuan babesa hartu çuten 300 liberalen aurkaco astebetheco setioa bethe cenean, carlistec herria hartu çuten 1873co abuztuaren 24an . 1876co otsailaren 18an , berriz, Fernando Primo de Riverac carlistac camporatu cituen eta regueac Liçarraco marques icendatu çuen.

XX. mendea Aldatu

 
Liçarraren ikuspeguia XIX. mendearen amaieran.

XX. mendera jaucia eguinez, 1909an " La Stelllesa " autobus compainia sorthu çuten, herria Iruñearequin lotzeco asmoarequin. XX. mendearen lehen hamarcadetan, herriaren hiriguinçac aldaqueta handiac içan cituen, eta 1905 . urthean harresiac eraistearequin batera, Los Llanos eta Sorcez Garbiaren pasealekuaren inguruco çabalcundearen planguinça eguin çuten udaleco arduradunec. Mendearen lehen herenean, conservadoreec (Enrique Otchoac çucenduric) eta carlistec (Joaquin Llorensen guidaritzapean) herria çucendu çuten. Bien bitartean, euscal aberçaletassuna handituz joan cen Arançadi, Irujo, Ollo eta Çubeldia familien inguruan. Dena den, aberçaleec ez çuten udaletchean ordezcaririric lorthu Bigarren Republicara arte.

1931co ekainaren 14an euscal udalen bilçarra eguin cen Liçarran, eta bertan, aldeco 427 votorequin, autonomia statutu berriraco proposamena onhartu cen, Liçarraco Statutua ceritzonarena, hain çucen ere. 1936an fasciste alchamendu militarrac Naffarroa Garaian arracasta içaitean, Liçarraco carlista ugari matchinatutaco franquistei guehit citzaien, eta Guipuzcoara abiatu ciren, hango frontean parte harceco. Guerra Civilaren lehen hilabetheetan, docenaca persona erail cituzten Liçarran; tartean, 1936co irailaren 29an , Liçarraco alcatea: EAJco Fortunato Aguirre .

Azquen urtheac Aldatu

Francisco Francoren heriotzaren ondoren, 1976co maiatzaren 19co urtheroc ekitaldi carlistetan, Don Sixtoren aurkaco jarraitzaileec (carlismoaren adarric atzeracoiena ossatzen çutenac), Carlos Hugoren aldeco jarraitzaileei erasso eguin ceraueten Jurramendin , bi hildaco eraguinez, Ricardo Garcia Pellejero eta Aniano Guimenez Santos.

1979an Garcia Orcoyen Hospitalea sorth çuten, lehendabicico escualde-erietchea içan cena statu espainiar ossoa . 1998co irailaren 12an Liçarra-Garacico Hitzarmena signat çuten herrian haimbat alderdic eta eraguilec, orduan ETAren su-ethena ahalbidetu çuena.

Economia Aldatu

Industria (electromecanicoa, larruquiac, cauchua, eraicunça gaiac, imprimateguiac), eraicunça eta cerbitzuac (merkataritza, administrationea, iracascunça, ostalaritza) dira jarduera nagussiac.

Demographia Aldatu

Liçarraco biztanleria

Politica Aldatu

Udaletchea Aldatu

Udaletchea stylo eclecticoan eraiqui cen XX. mendearen amaieran. Fachadan, adreilu gorriaren itchura irudicatzen duen çarpeatua dago, inguruco harrizco aphaingarriequin alderatzen dena. Eraiquinaren erdialdean, eguitura altu bat dago, erdi punctuco arcudun athari eta beheraturico arcua duen balcoiarequin bat eguiten duena. XX. mendean udaletche erabat berriztu cen, 106 millioi pecetaco aurrecontuarequin ( Naffarroaco Foru Erkidegoco Governuac %77 ordaindu çuen.) Çaharberritzeac iraun bitartean, udalac Naffarroaco regue-reguinen jaureguia içan çuen egoitza.

XX. mendearen hassiera udaletchea eraiqui aurretic, Liçarraco udaletchea gaur egun auciteguia dagoen thoquian egon cen. Eraiquinac XVIII. mendeco eguitur barrocoa du.

  • HELBIDEA: Sorcez Garbiaren pasealekua, 1

Udal hautescundeac Aldatu

Liçarraco alcatea Euscal Herria Bildu coalitioneo Coldo Leoz da 2015eco hautescundeez gueroztic. Bere alderdiaren votoez gain, Ahora Orain Stellla-Liçarra herritar plattaformaren votoac eta Gueroa Bai coalitionearenac jasso cituen, eta alderdi vozcatuena içan cen UPNren hautagaiari gailendu citzaion.

UPN alderdico María Begoña Ganuça Bernaola içan cen aurreco alcatea, 2007co udal hautescundeez gueroztic. Orduan Udaleco hamaçazpi cinegotzietatic çorci lorthu cituen Naffarroaco Herriaren Batassunac eta CDN alderdiaren votoei esquer lorthu çuen alcatetza. Baliogabeco votoac 56 içan ciren (emandaco guztien % 0,74) eta 102 voto çuri içan ciren (votoen % 1,37). Abstentionea % 15,67 içan cen.

2011co hautescundeac berriro ere UPN alderdiac irabaci cituen, eta bigarren Bildu coalitiona gueratu cen. PSNren jarrerac UPNri aurre eguiteco balizco guehiengo alternativoa çapuztu çuen. [9] Baliogabeco votoac 78 içan ciren (emandaco guztien % 1,14) eta voto çuriac 201 (voto guztien % 2,98). 2011n abstentionea haci eguin cen 2007co hautescundeequin comparatuz, % 34,95 içan baitzen, % 19,28 guehiago.

Liçarraco udalbatza

Alderdia

2015eco maiatzaren 24a

2011co maiatzaren 22a

Cinegotziac Voto copurua Cinegotziac Voto copurua
Naffar Herriaren Batassuna (UPN)
5 / 17
1.947 (%   28,80)
7 / 17
2.166 (%   32,12)
Euscal Herria Bildu
5 / 17
1.631 (%   24,12)
4 / 17
1.321 (%   19,59)
Ahora Orain Stellla-Liçarra
3 / 17
1.186 (%   17,54)
Naffarroaco Alderdi Socialista (PSN-PSOE))
2 / 17
864 (%   12,78)
2 / 17
916 (%   13,58)
Gueroa Bai (2015) / Naffarroa Bai (NaBai) (2011)
2 / 17
707 (%   10,46)
2 / 17
678 (%   10,05)
Naffarroaco Ezquer Batua
1 / 17
469 (%   6,96)
Naffarroaco Alderdi Popularra (PPN)
0 / 17
238 (%   3,52)
1 / 17
437 (%   6,48)
Datuen ithurria: 2015eco hautescundeen emaitzac interior.es webgunean , 2011co hautescundeen emaitzac mir.es webgunean

Alcateac Aldatu

Hauec içan dira Liçarraco azquen alcateac:

Alcatea Aguintaldi hassiera Aguintaldi amaiera Alderdia
Moises Andueça Barrenechea [10] [11] 1979 1980 a Candidatura de Unidad Popular
Felix Armañanças Echarri [11] 1980 1980 b Aggruppacion Independiente de Stellla
Moises Andueça Barrenechea [11] 1980 1981 c Candidatura de Unidad Popular
Ricardo Galdeano Sanchez [11] 1981 1983 Aggruppacion Independiente de Stellla
Ricardo Galdeano Sanchez [11] 1983 1987 Aggruppacion Independiente de Stellla
Rosa Lopez Garnica [11] 1987 1991 UPN
Jose Luis Castejon Garrues [11] 1991 1995 PSN
Jose Luis Castejon Garrues [11] 1995 1999 PSN
Maria Jose Voçal Voçal [11] 1999 2003 UPN
Maria Jose Fernandez Agüerri [11] [12] 2003 2007 PSN
Begoña Ganuça Bernaola [13] 2007 2011 UPN
Begoña Ganuça Bernaola 2011 2015 UPN
Coldo Leoz Garciandia [14] [15] [16] 2015 2019 EH Bildu
Gonçalo Fuentes Urriça [15] [16] [17] 2019 2020 d Na+ [18]
Coldo Leoz Garciandia [14] [16] 2020 Jardunean EH Bildu [18]

a Alcateac ez çuen legueguinçaldia bucatu.

b Alcateac ez çuen legueguinçaldia bucatu.

c Alcateac ez çuen legueguinçaldia bucatu.

d 2020co marchoan Gonçalo Fuentes gaitassungabetu çuten.

Azpieguiturac Aldatu

Liçarrac Liçarrerri ossorac haimbat cerbitzu escaincen ditu:

Udal autobusac Aldatu

Liçarrerria Bus eco linea hauequin ditu lothurac:

Liçarrerria Bus
Hospitalea 1 Bilhatorta Otheitza
Abarçuça Hospitalea 2 Aiegui Deiu / Arroitz

Bercelaco autobus lineac Aldatu

Automoviles Urederra autobus compainiac Liçarra inguruco haimbat herrirequin batzen du. Autobus lineac honaco ibilbidea eguiten du:

La Stelllesa autobus compainiac Agüilar Codescoa eta Iruñea bitarteco autobus linea ustiatzen du. Lineac bi cerbitzu daduzca Agüilar Codescoaren norançan eta laur cerbitzu contracoan. Linearen ibilbidea honacoa da:

Cultura Aldatu

Euscara Aldatu

Naffarroaco Foru Erkidegoco Governuac onhartutac Euscararen Foru Legueari jarraituz, Liçarra eremu mixtoco udalerria da, eta hori dela eta, euscarac escubide batzuc ditu.

Quirolac Aldatu

 
Remontival pilotalekua Liçarraco Udalaren quirol installationeetaco bat da, eta San Miguel pilota clubaren egoitza.

Liçarran bada escu huscaco haimbat pilotari professional eman dituen club bat: San Miguel pilota cluba . Herrico Remontival pilotalekuan du egoitza.

Jaiac eta ospaquiçunac Aldatu

San Andresen eta Puyco Andre Mariaren omenezco jaiac antholatzen dira, Liçarraco çaindari baitira biac. Jai nagussiac uztaileco azque astean edo abuztuco lehen astean (abuztuaren lehen igandearen aurreco orciralean hasten dira) içaiten dira, San Andresen omenez . Inhauteriac eta Regue eguna ere nahico ospetsuac dira.

Dançac Aldatu

Liçarraco dançaric famatuena Larrain dança da. Horrez gain, urthean cehar haimbat calejira antholatzen dira, eta "Çorabioaren dança" icenecoa. Musica tresnaric eçagunena gaita edo dulçaina da (bertan "gaita" guisa eçaguna).

Liçarraco gaztetchea Aldatu

Sugarra gaztetchea gaur egungo Liçarraco gaztetchea da, Piñupe gaztetche çaharraren ordezcoa. Hospitale Çaharra 2018co ekainac 23an acupatzeracoan jarri cen abian projectua, ordutic solhasaldiac, tallerrac, concertuac... bertan emanez. 2019an udalarequin eta Naffarroaco governuarequin adosturic, gaztetcheac çuen açalera murriztu cen governuac eraiquinean hamaborz vicileku çaharberritu citzan, hamahiru alocairu socialeraco eta bi guiçarte larrialdietaraco. Lanac 2020co ekainan bucatu ciren, gaztetchea hospitalearen capillaren açalerara murriztuz.

Ondassun nabarmenac Aldatu

Puyco Andre Mariaren basilica Aldatu

Saconceco, iracurri: « Puyco Andre Mariaren basilica »

Puyco Andre Mariaren basilica Liçarraco goico aldean dagoen eliça modernoa da, udalerrico bi çaindarietaco baten omenez XX. mendean eraiqui , XI. mendeco baseliça eta guero templu barrocoa içan cenaren gainean eguina.

Liçarraco gaztelua Aldatu

Liçarraco Gaztelua herriaren gaineco haitzean cegoen, gaur egun oraindic ere "Gazteluen Gurutzea" icena duen lekuan. Bertan, XVI. mende arte, gothorleku garrancitsua içan cen, eta Erdi Aroan cehar Naffarroaco Resumaco defensaraco gothorleku sareco eraicunçaric garrancitsuenetacoa içan cen. Hirur babeslekuc ossatzen çuten, Çaratambor, Bermetchet eta Talaia icenecoec. Mendeac igaro ahala, haimbat eraberritze içan cituen gazteluac, hormac sendotu eta Gaztelaren erassoaldie eraguindaco calteac componceco.

1512co udan, Gaztelaco Resumac Naffarroaco invaditzean, Liçarrac eutsi eguin cerauen/cien dembora batez. Dirudienez irailaren 9an, Tuterarequin batera , hiribilduaren defendatzaileec amore eman çuten; Gaztelaco Armadaco guiçonec hartu çuten gaztelua, eta horrela Christóbal Villalba colonela gazteluco alcaide bihurtu cen, bai eta inguruco lurren jabetza escuratu ere. 1572an Philippe II.a Espainiacoac , ordea, Vespasiano Gonçaga bertaco alcaide cela, gaztelua eraistea aguindu çuen. Eraiste-lanetan, harrietaco batzuec San Pedro de la Rua parochiaco claustroa eta capperac caltetu cituzten.

San Pedro Ruacoa parochia Aldatu

Articulu nagussia: « San Pedro Ruacoa eliça (Liçarra) »

San Pedro Ruacoa parochia , herrico eliçaric garrancitsuena da, eta gaur egungo eraiquina, ciurrenic, ancinaco baseliça çaharren baten hondarren gainean eraiqui cen Erdi Aroan . Gaur egungo eraiquina, XII. mendearen amaieran eraiquitzen hassi cen. Eraiquineco guneric çaharrena aurrealdea da, XIII. mendecoa , stylo romanico berantiarrecoa. Horrez gain, nabeen gorphutzean ossagai cistertarrac ikus daitezque. Eliça herriaren gaineco gune batean dago, beharbada, jathorrian içan çuen defensaraco içaeraren adiarazle. Eraiquina herriaren eta Liçarraco gazteluaren erdibidean cegoen.

Done Miquel parochia Aldatu

Saconceco, iracurri: « Done Miquel eliça (Liçarra) »

Herriaren ondoco gain batean dago, Liçarraco jathorrizco burgutic aldenduric. Parochia San Pedro de la Ruaco parochiarequin batera eraiqui cen XII. mendean . Eliça stylo romanico berantiarrecoa da eta circuluerdi-formaco abside hirukoitzeco aurrealdea daduca. Erdiguneco absidearen azpian malda saihesteco eraiquitaco crypta bat aurkitu çuten XX. mendearen amaieran. Gurutzaduraren bessoac eta alboetaco nabeac gurutzeria bakuneco estaldura dute, eta erdialdeco nabe nagussiac, içardun ganguez eguinico estaldura composatua daduca, ciurrenic 1537an Juan Aguirrec eguindaco lanaren ondorioz.

Bercelacoac Aldatu

Sancta Clara commentua, argazquitan Aldatu

Liçarratar ospetsuac Aldatu

Referenciac Aldatu

  1. a b c d e f Euscal Herriari Beguira. Udalbilça .
  2. Naffarroaco Governua. (2018). Naffarroaco Datu Sociolingüisticoac. Euscarabidea, 50-55 or. .
  3. Euscalçaindia . 155. araua: Naffarroaco udal icendeguia. .
  4. Naffarroaco Meteorologui Agenciaren webgunea.
  5. Martinena, Ricardo Cierbide. (1992). «La lengua de los francos de Stellla: intento de interpretación» Archivo de philología aragonesa (48): 9–46. ISSN 0210-5624 . (Noiz consultatua: 2021-09-18) .
  6. «4 El fuero de San Sebastián» www.ingueba.org (Noiz consultatua: 2021-05-01) .
  7. Stellla-Liçarraco Udala. Historia. .
  8. Stellla-Liçarra ; Camminos de Sefarad . Red de Juderías de España.
  9. La mayoría progressista no desbanca a UPN al frente de Stellla-Liçarra [ Bethico hautsitaco esteca ] , Diario de Noticias , 2011co ekainaren 12a .
  10. «Stellla - Liçarra - Auñamendi Eusco Encyclopedia» aunamendi.eusco-ikascunça.eus (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  11. a b c d e f g h i j (Gaztelaniaz) «Homenaje a 25 años de democracia» Calle Mayor - Año XIII - Del 7 al 20 de Octubre de 2004 (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  12. (Gaztelaniaz) Muez, Miquel. (2003-06-21). «Los cinco alcaldes ke desobedecieron al PSOE» El País ISSN 1134-6582 . (Noiz consultatua: 2021-12-26) .
  13. (Gaztelaniaz) 20minutos. (2015-02-27). «Begoña Ganuça y José Antonio Mendive (UPN) optarán a la reelección como alcaldes de Stellla y Barañain» www.20minutos.es - Últimas Noticias (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  14. a b (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  15. a b (Gaztelaniaz) «Moción de censura contra el alcalde de Stellla, Gonçalo Fuentes, de Navarra Suma» www.noticiasdenavarra.com (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  16. a b c (Gaztelaniaz) «Coldo Leoz, alcalde de Stellla con apoyo de la mayoría del pleno tras la moción de censura a Fuentes» www.noticiasdenavarra.com (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  17. (Gaztelaniaz) Televista, Euscal Irrati. (2020-03-09). «Moción de censura contra el alcalde de Stellla, Gonçalo Fuentes» www.eitb.eus (Noiz consultatua: 2020-04-21) .
  18. a b «LIÇARRACO ESCUALDECO HAUTESCUNDE BATZORDEA Aurkeztutaco hautagai-cerrendac» NAO 78. cembaquia, 2019co aphirilaren 24a, asteazquena (Noiz consultatua: 2020-04-30) .

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Naffarroa