Judaismoa , juduen religionea , gaur egun viciric dauden religione monotheistatatic çaharrena da. Judaismoaren doctrina , prophetia eta historian oinharritze dira berce religione abrahamico guztiac.

Quipa eta Çazpi bessoco Menora

Berce religioneac ez beçala, badago propheta edo salvatzaile batean oinharrituric, herri auqueratu batean baicic.

Sinhesmena Aldatu

 
Tora irequi synagogan.

Jainco sorçaile batengan sinhesten dute, spirituala eta hilezcorra. Egun batean Jaincoac Mesias bat bidalico dutela sinhesten dute, guiçon hori Daviden tribuco ondorengoa içanen da. Une horretatic aurrera guztiac baquean eta Gogaidetassunean vicico garela uste dute, Jainco bakarrarengandic lothuta.

Hamar Aguinduac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Hamar Aguinduac »
  1. Jaincoa maitatuco duçu gainonceco guztiaren gainetic
  2. Ez duçu Jaincoaren Icena alferric erabilico
  3. Jaiegunac sanctuetsico dituçu
  4. Aita eta ama ohoratuco dituçu
  5. Ez duçu hilco
  6. Ez duçu ekinça lerauçun/liçunic eguinen
  7. Ez duçu laphurtuco
  8. Ez duçu testigança falsuric eguinen, ezta gueçurric erranen
  9. Ez duçu pensamendu edo ekinça lerauçun/liçunic onhartuco
  10. Ez dituçu berceren ondassunac desiratuco

Bethebeharrac Aldatu

  • Judu talde eta guiçabanaco guztiec ez dituzte othoitz eguiteco ohitura eta maiztassun berberac, baina egunean hirur aldiz eguiten dute othoitz:
    • goicean (shaharit)
    • arratsean (minja)
    • gauean (maariv)
  • Meçuça (othoit kutcha) jarcen dute etcheco sarreran, horrela Jaincoa leku guztietan dagoela adiaraci nahiric. Jaincoarenganaco respectua adiarazteco, burua estalcen dute othoitz eguitean.
  • Bedeincacio asco eguiten dituzte.
  • Judutarrec ez dute cembait animaliaren okelaric jaten.
  • Ecin dituzte haraguia eta esnea batera jan.

Ohiturac Aldatu

  • Erdaincunça : ume judutarrençat osso ceremonia garrancitsua da eta umeac çorci egun dituenean ospatzen da, Abrahamen ituna deitzen çaio; içan ere, erdaincunça Jaincoarequin ituna eguiten delaco seinalea da. Judu bihurcen diren guiçonec ere erdaindu behar dute.
  • Bar Mitzvah : berce ceremonia bat da, manamenduaren semea erra nahi duena. Heldutassun religiosora eta juridicora iritsi dela erran nahi du eta egoera hartara iristen dira 13 urthe eta egun bat bethetzen dutenean.
  • Quipa edo carmulque (guiçone burucoa): judu orthodoxoen eritziz, burua estalcea leialtassun eta traditione juduaren seinalea da. Tanac-ec ez du horri buruz ecer erraiten baina Talmudac , berriz, ohitura dela derauco/dio. Janztea ala ez janztea auqueran dago.

Jaiegun nagussiac Aldatu

 
Yom Quippur , Juduac synagogan othoitzean, (Maurice Gottlieb, 1878 )

Ceremonia horiec synagoguetan ospatzen dira, juduen templuetan.

  • Sabbath edo Shabbath ( Larumbata ): judu astearen çazpigarren egunean synagogara joaiten dira Tora iracurcera eta othoitz eguitera.
  • Yom Quippur : egun horretan, baraua eta hausnarqueta nagussi dira. Penitenciazco hamar egunen hassiera da eta Rosh Hahanah -requi hasten da, hau da, urtheberri juduarequin. Egun hori irailean hasten da, egutegui juduaren arauera.
  • Succot : uzta eta laborança urthearen bucaera ospatzen da festa horretan. Festa hau urrian içaite da.
  • Purim : çortheare festa da. Otsail bucaeran edo marcho hassiera ospatzen da juduac Persiatic ascatuac içan cirela ospatzeco eguiten da festa hau.
  • Pesac : Pazcoaren jaia da. Juduac egyptoarrengandic liberatu cirela ospatzen da. Festa handiena eta çaharrena da juduençat. Nisan-aren 14an ospatzen da, egutegui juduaren arauera, oro har, marchoaren bucaeran edo aphirilaren hassiera . Familia judu bakoitza elkartucen da Pazco afaria edo Seder -a eguiteco. Hurrengo çazpi egunetan cehar ez dute neholaco legamiaric jaten. Garai horri Matzot deritzo.

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu