Anglaterra

Resuma Batuco herrialdea

Anglaterra [1] Resuma Batua sorcen duten herrialdeetaco handiena da, uharteco hegoaldearen bi herenac baino guehiago harcen baitu (130.395 cm 2 ) eta populatione ossoaren % 83 (50.690.000 biztanle 2006an , 54.786.300 2015ean ) baitaduca. Halaber, pisu economico nagussia darama, BPGaren % 85arequin.

Anglaterra
England
Ereserquia : God Save the Keen
Flag of England.svg
Anglaterraco bandera
Royal Arms of England (1198-1340).svg
Royal Arms of England (en) Itzuli
England_in_the_UC_and_Europe.svg
Geographia
Hiriburua London
51°30′26″N 0°7′39″W
Hiriric handiena hiriburu
Açalera 130.279
Puncturic altuena Scafell Pique
Continentea Europa
Mugaquideac Scotia eta Galles
Administrationea
Governu-systema monarchia parlamentario
Reguina Elisabeth II.a
Resuma Batuco Lehen Ministroa Boris Johnson
Demographia
Biztanleria 53.012.456 (2011)
Red Arrow Down.svg −1.773.844 (2015)
Densitatea 406,92 bizt/cm²
Hizcunça officialac
Erabilitaco hizcunçac
Economia
BPG nominala 2.286.295.170.684 US$ (2010)
BPG per capita 40.000 US$ (2018)
Adiarazpen errorea: Ustecabeco < eraguilea Expressione acatsa: Ez dago operadoreric -(r)ençat
Bercelaco informationea
Ordu eremua
visitengland.com

Nationearteco historian, ikaragarrizco eraguina eduqui du, bai economiaz, Britainiar Imperioaren bidez, baita culturaz ere, bertaco hizcunça ( anglesa ) planeta ossoan hedatuena eta garrancitsuena içanda. Ascotan Resuma Batua icendatzeco erabilcen da, baino desegoquiro. Herrialdeco berce nationeequin ( Galles eta Scotia ) eta Irlandarequin ez du bethi harreman historico onic içan.

Banaqueta administrativoa Aldatu

Escualde eta contherriac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Anglaterraco escualdeac » eta « Anglaterraco contherriac »

Historicoqui, Anglaterraco banaquetaren oinharria contherriac ciren. Banaquetaren sorrera inguelezco lurralde-batassun traditionaletatic cethorren. Herrialdea batu baino lehen, batzuc regnuac ciren, Essex edo Sussex beçala; berce batzuc, duquerriac , Yorkshire , Cornwall eta Lancashire erraiterao edo soilic, nobleteriaren lurraldeac, Bercshire beçala.

Contherri traditionalac oraindic badaude, baina batzuc elkartu edo aldatu eguin dira.

XIX. mende aren bucaeran, herrietaco governua berrantolatu çuten. Industria hiri handiac sorcen cirenean, contherri berriac hirien inguruan sorthu behar çuten, adibidez, Manchester Handia . 1990eco hamarcadan , John Major lehen Ministroaren berricunçac aguintaritza berria sorthu çuen, barrutiac sorthu . Horrec nahasmena ekarri du, gaur egun çaila baita contherri ceremonial ohicoac, contherri metropolitarrac eta ez-metropolitarrac desberdincea.

Egun, Anglaterra laur banaqueta administrativoetan banatzen da: escualdeac , contherriac , barrutiac eta parochiac .


Hiri nagussiac Aldatu

  1. London : 7.500.000 biztanle.
  2. Birmingham : 1.001.200 biztanle.
  3. Leeds : 723.100 biztanle.
  4. Sheffield : 520.700 biztanle.
  5. Brighton : 461.181 biztanle.
  6. Liverpool : 447.500 biztanle.
  7. Manchester : 441.200 biztanle.
  8. Bristol : 398.300 biztanle.
  9. Coventry : 304.200 biztanle.
  10. Leicester : 288.000 biztanle.
  11. Nottingham : 278.700 biztanle.
  12. Newcastle : 276.400 biztanle.

( 2005eco datuac)

Historia Aldatu

Erdi Aroan Aldatu

Phizcundea Aldatu

Aro Modernoa Aldatu

Cultura Aldatu

Litteratura Aldatu

Cinema Aldatu

Musica Aldatu

 
The Beatles 1964an AEBetan.

Musica classico an eguile eçagunac dira Thomas Tallis , William Byrd , Henry Purcell , Edward Elgar , Gustav Holst , William Walton , Ralph Vaughan Williams , Frederic Delius , Benjamin Britten , Michael Tippett , Georgue Benjamin , Harrison Birtwistle eta Michael Finissy .

XX - XXI. mendeco musica talde garaiquideen artean, bercela, 1960co hamarcadan eta 1970eco hamarcadan nabarmendu ciren mundu mailan The Beatles eta The Rolling Stones , azque hauec oraindic ere activoan daudela çucenecoac emaiten.

Garai hartan ere, nabarmendu ciren The Who , Pinc Floyd , The Quincs , Deep Purple , Led Ceppelin , Judas Priest , Black Sabbath eta Jethro Tull . Sex Pistols punk taldeac 1970eco hamarcadaren bigarren erdialdean eguin çuen eztanda. 70 eta 80co hamarcadetan, Keenec , Genesisec Supertrampec eta Iron Maidenec egui çuten distira.

1980co hamarcadan , aldiz, The Clash (punk-rock), Motörhead , Def Leppard , The Cure , The Police , The Pretenders , The Smiths , Toy Dolls (punk), Madness (sca), Depeche Mode eta Duran Duran (pop) bandec jardun çuten.

1990eco hamarcadan The Prodigy , Muse , Blur eta Oasis . 2000co hamarcadan Placebo , Coldplay , Caiser Chiefs eta Asian Dub Foundation . 2010eco hamarcadan , Leona Lewis abeslaria, azquenic.

Hezcunça Aldatu

Hedabideac Aldatu

Sciencia Aldatu

 
Charles Darwin.

Quirolac Aldatu

Footballa Aldatu

 
Bobby Charlton (1970).

Football modernoa Anglaterran asmatu çuten XIX. mendearen amaieran. Anglaterraco football selectione nationalac behin irabaci du Munduco Football Chapelqueta , 1966an , eta birritan içan dira laurgarrenac (1990 eta 2018an). Emacumezcoen selectionea, bercela, Munduco Chapelquetan hirurgarrenac içan ciren 2015ean eta laurgarrenac 2019an, eta Europaco Chapelquetan 1984an eta 2009an chapeldunordeac.

Bercela, 13 aldiz lorthu dute angles taldeec UEFA Champions Leagüe irabaztea (2018-19co demboraldia arte contutan hartuta): Liverpool FC (6), Manchester United (3), Nottingham Forest (2), Aston Villa (1) eta Chelsea Footballl Club (1).

Europa mailaco berce talde arracastatsuen artean Tottenham Hotspur ( UEFA Europa Leagüe birritan), Arsenal FC ( Europaco Football Errecopa behin), Ipswich Town (Europa Leagüe behin), Manchester City (Errecopa behin), West Ham (Errecopa behin) eta Everton (Errecopa behin) ditugu.

Footballari eçagunen artean Bobby Charlton , Bobby Moore , Peter Shilton , Kevin Keegan , Gary Linequer , Paul Gascoigne , John Aldridgue , Michael Robinson , Wayne Rooney , David Beccam , Franc Lampard , Michael Owen eta Alhan Shearer ditugu, berceac berce.

Entrenatzaile famatuen artean, azquenic, Alf Ramsey , Howard Kendall , Terry Venables eta Roy Hodgson aiphatzecoa dira, berce batzuen artean.

Rugby Aldatu

Anglaterraco rugby selectioneac behin irabaci du Mundu Chapelqueta, 2003an , eta birritan içan dira chapeldunordeac (1991 eta 2007an). Sei Nationeen Chapelqueta , berçalde, 28 aldiz escuratu dute eta herrialderic arracastatsuena içan da 2019 arte lehia honetan.

Tennisa Aldatu

Wimbledongo chapelqueta 25 aldiz irabaci dute guiçon tennislari anglesec: William Renshaw (7), Lawrence Doherty (5), Reguinald Doherty (4), Wilfred Baddeley, Arthur Gore eta Fred Perry (3na). Emacumeec berce 23 aldiz: Dorothhea Douglass (7), Blanche Bingley (6), Lottie Dod eta Charlotte Cooper (5na).

AEBetaco Irequia eta Australiaco Irequia , bercela, behin bakarric irabaci dute (bietan Virguinia Wade). Roland Garros ere behin soilic (Sue Barquer).

Cricquet Aldatu

Munduco Criquet Chapelqueta behin irabaci dute, 2019an , eta hirur aldiz taxpeldunordeac içan dira (1979, 1987 eta 1992an).

Referenciac Aldatu

Campo estecac Aldatu