Hiribildua regue reguina edo jauncho baten privilegioz sorthutaco guiça-fincamendua da. Guehienetan hiri-guthun bidez sorthu ciren, Behe Erdi Aroan . Helburua thoquico nobleciari botherea murriztea cen, egoncortassuna bulçatu eta garapen economicoa bermatzeco.

Jathorria Aldatu

Erdi Aroan , herri bakoitza cembait nekaçaritza-ustiapenaz ( latinez vicus edo locus ) ossatuta cegoen.

Hiribilduac herriac ez beçala cembait privilegio edo foru cituen. Adibidez, bere alcatea arlo civil eta criminaletan ephailea cen. Barnean gothorlekua ceducaten; harresiac ere eraiquitzen cituzten. Normalean, haien inguruco lurraldearengan escumena ceducaten.

Hiribildu icena içaiteco Regue edo Jauncho batec privilegioac eman behar cituen Hiribildu-Cartaren bidez. Carta hau emaiteco raçoinac ezberdinac ciren: strategicoac, economicoac, politicoac... Titulua emaiteracoan landaco gendea hiribilduetara eracarcea bilhatzen cen escuarqui.

Euscal Herrico hiribilduac Aldatu

Arabaco hiribilduac Aldatu

 
Nova Victoria ( Gasteiz ) hiribilduaren 1181eco fundatioe -aguiria.

Horra Araban sorthutaco 23 hiribilduen cerrenda:

Naffarroaco Resumac sorthua , batez ere hegoaldea indarceco asmoz, gaztelarren erassoen aurrean:

Gaztelaco Resumac sorthua :

Bizcaico hiribilduac Aldatu

 
Bizcaico hiribilduac (gorriz), eta lur laua (laranjaz).

Bizcaico hiribilduec economia systema berhecia çuten. Foru berhecia çuten, eta harresiac eraiquitzeco escumena. Hauec dira Bizcaian dauden 21 hiribilduac:

Leguearen arauera Bizcaico foruric gabeco herriac içanen dira bakarric eraiquitaco muguen barnean sarcen direnac edo urbanizatuac dauden lurrac. Hiribildua hazten bada lur berri horiec foru proprioa içaiten jarraituco dute. Bilbaon, ordea, udalerrico hedadura ossoa da lur ez aforatua.

Munguia , Larrabetzu eta Errigoiti ere içan ciren hiribilduac, baina herritarrec escatuta, forura itzuli ciren.

Guernica eta Marquina hiribilduac dira jathorriz; baina ez, ordea, haiequin elkartutaco Lumo eta Xemein eliçatheac, hurrenez hurren. Hala ere, herrioc bat eguin çutenean, Guernica-Lumoc eta Marquina-Xemeinec hiribildu titulua hartu çuten.

Hiribildu batetic eliçathe bat berheizten bada ancinaco forua berrescura deçaque. Ajanguicec 1991an eta Arratzuc 1992an process hori eguin çuten Guernicatic berheic cirenean.

Guipuzcoaco hiribilduac Aldatu

Horra Guipuzcoaco 25 hiribilduen cerrenda. Gaztelaco Resumac sorthuac dira guztiac, Donostia içan ecic. Hondarribia eta Guetaria ere içan citezqueen Naffarroaco Resumac sorthuac, baina oraindic ez da aurkitu hori frogatuco luqueen aguiriric.

Naffarroa Garaico hiribilduac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu