Hego Euscal Herrico foruac

Hego Euscal Herrico foruac Hego Euscal Herrian indarrean diren edo içan diren legue berhecie mulço bat dira. Herriaren ohiturac , privilegio politico nahiz economicoac, eta cigor arauac bilcen dituzte. Oro har, regueac ( Gaztelacoac edo Naffarroacoac ) berresten cituen foruac. Hego Euscal Herriac ez çuen foru bakar bat içan, baicic eta laur herrialdeetaco bakoitzac ( Araba , Bizcaia , Guipuzcoa eta Naffarroa Garaia ) berea içan du, eta haimbat udalerric bere foru berheciac ere içan ditu. Hala ere, haimbat eçaugarri berdin içan cituzten foru horiec guztiec, eta horregatic hitz eguin deçaquegu Hego Euscal Herrico foruez oro har.

Naffarroaco foruen monumentua , Iruñeco Sarasate pasealekuan .
Oinharrian idazcun hau dakar:

GU GAURCO EUSCALDUNOC,
GURE AITASSOEN ILLEZCORREN
ORHOIPENEAN, BILDU GUERA EMEN
GURE LEGUEA GORDE NAI
DEGULA ERACUSTECO

Foru horiec Erdi Aroan eta Ancinaco Regimenean eratu ciren, eta 1839 arte iraun çuten. Urthe hartatic aurrera, ica-mica ugariren sorburu içan ciren, eta horren ondorioz gathazca armatuac ere içan ciren, berheciqui carlistaldiac .

Fernando Catholicoa , Bizcaico foruac betheco dituela cin eguiten.

Foruen eguituraqueta politicoa Aldatu

Udalerrietan oinharritzen da. Bertaco partaideec batzar nagussiac hautatzen cituzten, eta horiec aldundien bitartez jarduten çuten, guero reguearen correjidorearen escu harcearequin.

Udalerria Aldatu

Regimen foralaren oinharria da. Bertaco democraciaren maila bere quideen araueracoa cen. Bizcaian eta Araban , aitonsemeec, hau da, auçotarrec hauta citzaqueten. Guipuzcoa ere bai, baina XVI. mendetic aurrera "millareac" escatzen ciren, hau da, maila economico handico personac.

  • Udalerriac eta hiribilduac
Euscal udalerria eta hiribilduac guztiz ezberdinac ciren. Hiribilduac antholamendu economico ona lorceco fundatzen ciren. Euscal udalerriac, berriz, çabalagoac, çaharragoac eta naturalagoac ciren.

Batzar Nagussiac Aldatu

Hassieran, batzarreco quideac haien udalerrien ordezcari beçala hautatuac içaiten ciren, baina guero Euscal Herrico edocein lekutacoac içan citezqueen.

Batzarrac urthean behin bilcen ciren hamaica egunez. Batzarrac campoan eguiten ciren eta Guipuzcoaco herri desberdinetan, baina Bizcaian eta Araban muguiecinac ciren.

Bere bethebehar nagussia legueac eguitea cen, Koroac guero onhartu behar cituelaric. Hala ere, horretaz apparte berce bethebehar hauec cituen: Aldundiaren ekinçac eta accordioac ephaitzea; Correjidoreari eta Aldundi-buru nagussiari "residencia ephaiqueta" eguitea, hau da, beraien jocabideac carguan ephaitzea, absolvituz edo barkatuz; Aldundiaren quideac auqueratzea; provinciaco administrationeco antholacunçan eta berrikusquetan parte harcea. Bigarren Carlistaldian foru-araubidea desaguercearequin batera galdu ciren Batzar Nagussiac hirur herrialdeetan ( 1876 ).

  • Araba : Arriagaco cofradia desaguert ( 1332 ) eta ermandadeac eratu cirenean sorthu ciren Batzar Nagussiac. Urthean bitan bilcen ciren: maiatzean lur çabalean eta açaroan Gasteicen. Deputatu nagussia buru çutela, ermandadeco procuradoreec eta hiribilduetaco eta lur çabaletaco idazcariec ossatzen cituzten Batzarrac. Aguintariac hautatu, soldatac eta isunac eçarri, ossassuna, policia eta segurtassunaz arduratu, deputatuen jarrera ephaitu, foruac babestu eta provinciaren antholaquetaz arduratzea beraien escu cegoen.
  • Bizcaia : XIV. mendearen hassiera sorthu ciren Bizcaico Batzar Nagussiac. Eliçathe eta hiribilduec harcen çuten parte; Encartacioac eta Durangoco merindadeac ez ceuden joaitera behartuta, çucenean cegozquien gaietaraco içan ecean. XV. mendetic aurrera Guernican bilcen ciren bi urthez behin, reguearen ordezcari cen correjidorea buru çutela.
  • Guipuzcoa : XIV. mendecoac dira Guipuzcoaco Batzar Nagussien lehen aiphamenac; provinciaco herri eta bailara guztietaco procuradoreec harcen çuten parte, correjidorea buru çutela (Oñatico contherria apparte gueratzen cen). XV. mendeaz guerozti urthean behin bilcen ciren, ordezcaria bidalceco escubidea çuen herriren batean.

Espainiaco 1978co constitutionea onhart ondoren Batzarrac berreçarri eguin ciren. Herritarren çuceneco votationez auqueratzen dira batzarquideac laur urthez behin. Egungo Batzarrec eta horiec auqueratzen duten Deputationeac ez dute lehengoec adinaco bothereric; Eusco Leguebilçarrac eta Eusco Jaurlaritzac bereganatu dituzte lehen Batzar Nagussien eta Deputationearen escumeneco ciren gai asco; EAEn Herrialde Historicoen Legueac eçarri cituen Jaurlaritzaren eta Foru Aldundiaren escumen-banaquetaren oinharriac.

Aldundiac Aldatu

Batzar Nagussien arlo bethearazlea ciren: batzar nagussiac eguindaco legueac aldundiac bethearaci behar cituen. Batzar Nagussiec icendatzen cituzten. Aldundien irupena eçarria cen: urthe bethe Guipuzcoan, bi urthe Bizcaian eta hirur urthe Araban.

Regueac eguindaco legueen onharpenean edo ukapenean oinharritzen cen, hau da, pase honen bitartez reguearen legueac foruequin bat baldin bacethocen onhartu eguiten ciren, baina bat ethorcen ez baciren ez ciren onharcen. Reguearen legueac foruarequin bat cethocen edo ez aztercen çutenac Syndicoa eta Aholculariac ciren. Beraiec jaquinarazten ceraucoten/cioten Aldundico buruari leguea foruequin bateragarria cen ala ez. Leguea onhargarria bacen: " bat dathor eta bethe daiteque "; eta bat ethorcen ez bacen: " ez dathor bat, beraz, errana onharcen da baina ez da bethetzen ".

Correjidorea Aldatu

Reguearen edo jauncho baten ordezcaria cen, cembait egoera çucenceco eta componceco.

Hassieran cargua behin-behinecoa içan cen, gathazcaren bat cegoen bitartean. Baina laster, Regue-reguina Catholicoec , nolaco onuragarria içan citequeen ikussita, finco eguin çuten.

Correjidoreac aguimpen legueguile, politico, administrativo, governuarequico eta, batez ere, judicialeco ahalmenac cituen. Bothere politico-legueguileco ahalmen nagussia Batzar Nagussietaco burua içaitean cetzan, Koroaren contraco legue bat eguin ez cedin controlatzeco. Baina horrec ez du erran nahi legueac onhar citzaqueela, hori reguearen edota jaunchoaren escu baitzegoen. Beraz, Correjidorea Batzarreco "lekuco" moducoa cen.

Aguimpen legueguilean nahico passivoa bacen, aguimpen politicoan escu guehiago sarcen çuen: Aldundietan partaide içaitea, bai politica-jardueran bai administratione-jardueran.

  • Aldundia eta Correjidorearen arteco gathazcac
Autoritate bikoitzaren existencia, bata herriac auqueratua -Aldundia- eta bercea regueac auqueratua -Correjidorea-, gathazca ascoren ithurri cen.

Foru regimena Aldatu

Justicia systema Aldatu

Ezberdina da provincia batetic bercera.

Bi justicia systema ceuden:
  • Guipuzcoaco Anaiartea
Guipuzcoaco Anaiarteac Batzar Nagussien, Anaiarteco alcateen eta ohico alcateen bitartez administratzen çuen justicia.
Ohico alcateac arlo civil eta criminaleco lehen ekinaldico ephaileac ciren. Hala ere, "Anaiarteco delictuac" deithutaco borz delictu ceuden, Anaiarteco alcateec ebazten cituztenac.
Anaiarteco alcateac XIV. mendean sorth ciren. Çazpi ciren Guipuzcoa guztiraco, eta herriac urthero hautatzen cituen, Donibane egunean . Haien gainetic Batzar Nagussiec baicic ez çuten aguincen, Batzar Nagussiec alcate haien sentenciac alda citzaqueten, baldin regueac edo Anaiarteac aguindutacoari contra eguiten ceraucotela/ciotela ikusten baçuten.
  • Correjidorea
Ohico alcateac beçala, lehen ekinaldico ephailea ere içan citequeen.
Arabaco justicia systema Arriagaco Cofradiaren escu cegoen, bertan laur alcate edo ephaile auqueratzen ciren, beraien botherea urthebethez mantencen çutelaric.
Gaztelarequin batzean — Alfonso XI.ac idatzitaco itun baten bitartez— justicia Gaztelaco Koroaren escu gueratu cen. 1463 arte, Gaztelaco regueec provinciaco justicia controlatzen çuten ephaileac icendatzen cituzten, baina urthe hartatic aurrera antholacunça modu democraticoago batera aldatu cen.
  • 1463tic aurrera
Arlo civil eta criminaleco lehen ekinaldico ephaileac Ohizco Alcateac ciren, Guipuzcoan beçala; eta cembait delictuençaco Anaiarteco Alcateac ceuden, urthebethecoac ere, hirurhogueita borz içaitera heldu cirenac. Bi alcate moten gainean bi Commissario ceuden eta beraien aurrean erançun behar çuten bere cargüen antholacunçaz.
1476an , autoritate nagussi beçala Aldundi Buru Nagussia icendatu cen: appellationeco goi-tribunala cen eta bi Commissarioac ordezcatu cituen.
 
1614co Naffarroa Garaico Foruen Bildumaco açala
 
Bizcaico Foru Berrico açala (1575)
Jaunchoaren escu cegoen, bizcaitarrec pactu baten bitartez emaiten ceraucotela/ciotelaric. Honec Justicia cembaqui cehaztugabea icenda ceçaqueen, hiribilduac eta hiriac içan ecic, non ohizco alcateec administratzaile judicialac baitziren. Jaunchoac sorthutaco carguac hurrengoac ciren: Correjidorea, hirur Teniente eta Foru Alcateac.
Lehen ekinaldico ephaileac hiribildu eta hirietaco Ohizco Alcateac eta Foru Alcateac ciren. Haien gainetic -appellatione mailan- hirur Tenienteac ceuden Correjidoreac icendatuac. Haietatic bat -Teniente Generala deithua- Guernican vici cen eta Bizcaia ossoan escumena çuen, hiribildu eta hirietan içan ecic. Ezta Encarterrietan eta Durangoco Merindadeetan ere, bakoitza berce Tenienteen escu cegoelaco.
Aurreco guztien gainetic, Bizcaia ossoraco appellationeco goi-maila beçala, Correjidorea cegoen. Gainera, Goi Ephailea existitzen cen, Valladoliden vici cena eta Bizcaico Guelan Bizcaitic campo ceuden bizcaitarren arlo civileco eta criminaleco gaiac ephaitzen cituena -Bizcaico arauequin bat ethorriz-.
  • Errementerietaco alcateac
Burdina Bizcaian ceducan garrancia cela eta Errementerietaco Alcateac sorthu ciren, escumen berheciarequin: burdindegui eta bere arragoen barruan languileen eta jabeen artean eraguindaco desberdintassunac ephaitzen cituzten. Burdindeguitic campoco araçoac muga berheciac jarrita ceducaten, haietatic campo ecin çuten ecer ere eguin Koroaren escu baitzeuden. Beraz, institutione laborala cen politicoa baino.

Soldadutza Aldatu

Euscal Herrico foruen eçaugarrietaco bat eta haien spiritu democraticoaren adiarazpena da.

Arabarrec bere regue eta jaunchoac cerbitzatu behar çuten guerra garaian eta provinciaren lurraldean. Provinciatic campoco cerbitzua hautazcoa cen, classe noblearençaco içan ecic, reguea cerbitzatu behar çutelaco derrigorrez.
Regueac escatzen çuen guztietan borrocatzen çuten, neholaco soldataren truque. Baina Jaunchoac escatzen bacerauen Euscal Herrico portuetara joaiteco bi hilabetheco soldata ordaindu behar cerauen/cien eta, berriz, campoco portuetara joaiteco aguincen bacerauen hirur hilabetheco soldata.
Ez ciren joaiten aurrez ordaincen ez bacitzaien, nahiz eta reguearen mandatua içan.

Euscal Herrian, armada guerra garaian eta defensa guerraraco bakarric existitzen cen.

Cerga-systema Aldatu

Euscal Herrico cerga-systema ulerceco contutan eduqui behar dugu: lurra, hau da, Euscal Herrico lurraldea herriarena da.

Provincia regue edo Jauncho baten mempe badago, orduan cerga escatu deçaque, bercela ez. Baldinça horrequin bakarric regueac edo Jaunchoac cargac eçar ditzaque: jabetza-escubidea eta cerga-escubidea. Cerga guztiac reguearençat ciren, baina Euscal Herrian ez cen horrela, herriarençat ciren herria baitzen lurraldearen jabea.

Arabac Gaztelarequin bat eguin çuen 1332an . Beraz, Alfonso XI.a .c Arabaco lurren jabea cenez cergac escatu citzaqueen. Halere, hau baldinça cehaztu batzuen mempe eman cen.
  • Bulhar neurthua
Arriagaco Cofradia Arabaco lurren jabea cen, baina Alfonso XI.aren escu gueratu cirenean cergac Koroarençat içan ciren. Gainera ez cen berce cerga berriric eçarri, bai Alfonso XI bai hurrengo regueec aurreco Jaunchoac cobratzen çuen " bulhar neurthua " cobra ceçaqueten.
" Bulhar neurthu " hau " semoyo "-a cen, garia, garagarra eta cergadunaren fortunarequin proportionala cen diru copuru bat ossatzen çuten.
Cerga horretaz apparte Batzar Nagussiec eçarritaco cergac ere ordaincen çuten, chiroac ez suffriarazteco.
Guipuzcoarrac ez deraucote/diote neholaco escubideric ordaincen regueari, baicic ea marabedi copuru cehatz bat Conseilu, Alcatetza eta Haranen "alcabala"-gatic (salmenten gainean eçarritaco %10eco cerga).
Beraz, Guipuzcoan cerga bat bakarric cegoen, 1509an 8000 pecetatan eçarri cena, guipuzcoarren eta Joana Eroa ren artean adostutaco accordio baten bitartez.
Bizcaitarrec ez ceraucoten/cioten cergaric ordaindu behar ez regueari ez Jaunchoari. Bizcaitarrac asqueac ciren, bakarric baserri batzuc, centuarioac deithuac, cergac ordaincen cerauzquioten Jaunchoari, ceinec burdindeguietaco eta hiribilduetaco burdin landua ere cobratzen çuena.

Aldundien emaitza Aldatu

Bizcaiac, Arabac eta Guipuzcoac Gaztelaco regueei emaiten ceraueten hautazco copuru bat cen. Emaitza hau Koroari emaiten ceraucoten/cioten egoera berhecietan, batez ere guerra garaian.

Foru cergac Aldatu

Regueec eta jaunchoec hartutaco cerguen desberdinac ciren. Foru cergac bizcaitarrec, arabarrec eta guipuzcoarrec ordaincen cerauzteten beraien foru governuei, provincia bakoitzeco berezco valiabideen bitartez foru systemac sorcen cituen gastuei aurre eguiteco: herri-lanac , onguinça , defensa communicationeac, ordena publicoa, hezcunça eta administrationea.

Aduanac Aldatu

Bi motataco aduanac berhei ditzaquegu Hego Euscal Herrianː batetic "aduana nagussi" icenecoac, eta, bercetic, aduana chiquiac. Lehenac, nagussiac, Hego Euscal Herriac campoco regnuequin cituen muguetan eçarriac ciren, hots, Naffarroaren eta Aragoiren artecoac batetic, eta Euscal Herria eta Gaztelaren artecoac bercetic ( Ebro ibaiaren barrena, Tuteratic Balmasedaraino ). Hauexec ciren garrancitsuenacː Salvaterra Ezca , Çangoça , Tutera, Biana , Gasteiz , Urduña eta Balmaseda.

Bigarrenic aduana chiquiac ceuden, Naffarroac Araba eta Guipuzcoarequin cituen muguetan cocatuac. Hauec ciren aiphagarrienacː Tolosa , Ordicia , Ataun eta Segura , Guipuzcoa ; Etcharri-Aranatz , Lekumberri eta Liçarra Naffarroa ; Agurain , Bernedo eta Sancta Curutze Campeçu , Araban.

Aduanac barnealdean egoitearen ondorioz, euscaldunec ez çuten trabaric costaldetic cethocen productuez jabetzeco ( jangaiac , tabacoa , cacaoa ) nahiz camporatzeco ( burdina , artilea ...).

Iscambila gogorrenac XVIII. mendean hassi ciren, Gaztelaco governuac, barne-merkataritza sustatu nahian, aduanac costaldera lekuz aldatzea proposatu çuenean. Contraforua içaitea gain, herri xumeari araço larria cekarquion erabaqui horrec, vicitzeco premiazco cituen gaiac garestitu eguiten baitzerauzquion. Gathazca ugariren ondoren, 1841ean behin bethico costaldera eraman ciren aduanac.

Foruen abolitionea Aldatu

Saconceco, iracurri: « Foruen amaiera Hego Euscal Herrian »
 
1850

Carlistec Hirurgarren Carlistaldia galcearen ondorioz, Canovas del Castilloc 1876co uztailaren 21eco legueare bitartez foruac abolitu cituen. Dena den, Canovas ez cegoen eusco foruen contra; hain çucen ere, urthe batzuc lehenago, foruei buruzco Miguel Rodrígüez Ferreren liburuaren hitzaurrea eguin çuen, eta han foruac goraiphatu cituen. Araço nagussia foruac berriz negociatzeco processuan parte hartu çuten eusco foruçale liberalen jarrera gogorra içan cen, foruei buruzco adostassun berri bat lorcea ecinezco bihurtu baitzen. [referencia bhar]

Legue horren bitartez foru aldundiac deseguin cituen, desobediencia civila eguiteagatic, eta nahitaezco soldadutza eta Statuco Ogassunari cergac ordainceco aguindua eçarri cituen. [referencia bhar] Hala ere, foruac abolitzean, esparru juridico, economico eta administrativo berria eçarri cen: Economia Ituna ( 1878co otsailaren 28an erabaqui ).

Abolitionearen decretua Aldatu

« 1. articulua. Espainiar guztiei eçarri eta bethearacico çaizte, legueac hala aguincen derauenean, soldadutza eguiter joaitearequin eta statuaren gastuetan norc bere ondassunen arauera laguncearequin lothuta Constitutione politicoac aithorcen dituen bethebeharrac; tartean, baita Guipuzcoaco, Bizcaico eta Arabaco herritarrei ere. »
Euscal foruac abolitzeco Decretua, 1876

Economia Ituna Aldatu

Economia Itunaren systemac cehazten du administratione eremu jaquin batec governu centralari ordaindu beharreco contributione, renta eta cerga-copurua.

Governuaren eta provincietaco aldundien arteco hitzarmena cen: provincia statuari urthero cerguen çathi finco bat ( cupoa ) ordaincen ceraucon, eta aldundiac cerga guehienac jassotzeco escubidea çuen ( aduanetaco mugasariac, tabacoa eta anceco berce monopolioac salvu ). Honec, aldundiei beren cergac eçarceco eta, bide batez, administratione-escumen berheciac escuratzeco auquera eman cerauen/cien.
Cergac Espainiaco berce provincietan baino chiquiagoac ciren eta hau, aguian, capitalac eta inversioneac eracarceco valiagarria içan cen, Bizcaia eta Guipuzcoa bizcor industrializatzen ari ciren garaian. Aldundiec gastua antholatzeco çuten autonomia eta erraztassuna (ez çuten statuco administrationeac dirua noiz bidalico çain egon behar) onuragarriac içan ciren bertaco economiarençat, garraiabideen arloan batic bat.
Foru-garaico systemarequico desberdintassunac nabariac dira, hala ere, 1876 aurretic cerga-ordainqueta ez cen batere regularra, " vorondatezcoa " cen, baina, ordutic, accordioa Espainiaco governuaren vorondatean gueratu cen. Içan ere, Economia Ituna foru-systematic eguitura constitutionalera igarotzeco "behin-behineco" neurria cen. Baina, aldundien pressioneagatic eta euscal guiçartean lorthu çuen adostassunagatic, fincatuz joan cen eta bigarren Economia Ituna signatu cenean, 1887an, " institutionalizatu " egui cela erran daiteque.
Iraupena ez cen mugatu, irauncorçat hartu cen. Sagasta liberalaren alderdiac aguintea hartu çuenean, diru-premia handia cegoen eta Economia Itunaren berrikuspeneraco aguindua eman çuen. Gamaço c cupoa igotzea escatu çuen, baina foru-deputationeec, Economia Ituna galceco arriscua ikussiric, accordioa signatu eguin çuten.
Cupoa igo cen arren, ez cen productionearen beçalacoa içan. Foru-deputationeen administratione eta economia-independencia onhartu cen.
Necaçal eta hiri-oligarchiac ossatutaco foru-ligac, interes politico eta economicoac bulçaturic, Economia Itunaren berrikuspenean eraguin nahi içan çuen. Ligaren contracoac içanda ere, nationalistec ere negociationean parte hartu çuten, eta azquenic cupoa ez osso altua eta hoguei urtheco iraupena lorthu cen.
Crédito de la Unión Minera eracundearen porrota cela eta, Bizcaico finançariec Foru-Deputationeari mailegua escatu ceraucoten/cioten eta horrec baiezcoa eman çuen, Economia Itunaren cupoa berrikusteco baldinçarequin. 1951 bitarteco iraupena içaiteco signatu bacen ere, Espainiaco Guerra Civilean decretu batez Francoc Bizcaia eta Guipuzcoacoac eçabatu cituen (1937), eta Arabacoa eta Naffarroa Garaico hitzarmena mantendu cituen. Hala ere, azquen bi provincia horien escubideac murriztu eguin cituen.
  • Gaur egungo Economia Ituna ( 1981 )
Franco hilcean, bere decretuaren contraco campaina hassi cen. Araba , Bizcaia eta Guipuzcoaco deputationec " Foru Aldundi " icena berrescuratu çuten. 1981ean Bizcaiac eta Guipuzcoac beren Economia Ituna berrescuratu çuten; Naffarroa Garaiac , berriz, 1982an, Foru-regimenaren Berrintegracio eta Hobecunçaraco Legue Organicoaren bitartez.

Bizcaian eta Guipuzcoan concertu economicoac eceztatzeco legue-decretua (1937) Aldatu

« Euscal Herrico provincietan economia arloan indarrean dagoen systema itunduac privilegio nabarmena du araubide erkideari lothutaco gaineraco lurralde nationalarequico, baina ez provincia horietaco Aldundiec arlo horretan duten autonomia çabalagatic bakarric, provincia horietaco cergapecoac carga publicoac alchatzeco eguin behar duten ahaleguin chiquiagoagatic baicic (...).

Concertua mesedegarri içan çuten ascoc ahanci eguin çuten bothere publicoac eman cerauen/cien çarrastelqueria eta, Guipuzcoan eta Bizcaian, armac hartu cituzten uztailaren 17an abiaracitaco Muguimendu Nationalaren aurka eta traitionez erançun ceraucoten/cioten salvuespenezco escuçabaltassunari (...). Cerga- eta administratione-araubidearen berhecitassunac bere içaera nationala eta Aberriaren patu communarequico atchiquipenaren suhartassuna guero eta guehiago goraiphatzeco balerauco/valio içan du haimbat provinciatan; erraiteraco, Naffarroa chit leialean. Berce batzuetan, aldiz, Espainiaren aurkaco politica baldarra eguiteco balerauco/valio içan du, eta circumstancia horrec (…), calte larriac eraguiteco tresna guisa erabili çuten systemari amaiera jarcera beharcen du. Gogoeta beren arauera, Arabaco provincian gaur egun indarrean dagoen systemac jarraitu eguin behar du (…). Horren cariaz, honaco hau xedatzen dut: Lehen articulua. Dathorren uztailaren batetic aurrera, statuco contributione, renta eta cerga arrunt eta berheci guztien cudeaqueta eta bilqueta Guipuzcoa eta Bizcaia provincietan eguinen da, indarrean dagoen araubide erkidearen arauera (…). Beraz, indargabetuta gueratuco da lehen adiaracitaco datatic aurrera economia arloan Aldundiequin itundutaco eta gaur egun indarrean cegoen araubidea.(...).

»
Francisco Franco, Burgosen, milla bederatziehun eta hogueita hamaçazpico ekainaren hogueita hiruan

Bollettín Official del Estado, 1937co ekainaren 24coa.

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu