Harcidura processu metabolico mota bat da, ceinean molekula organicoac degradatzen diren energia chimicoa lorceco; hau da, processu catabolico bat da. Harcitzen diren molekula organico horiec, escuarqui, glucidoac edo proteinac içaite dira, eta degradationea oxygeno-gabecian guerthatzen da bethi. Harcidura eguiten duten organismo ohicoenac bacterioac eta legamiac dira; hala ere, animalia-cellula batzuec ere eguin deçaquete: esne-harcidura . [1]

Harcidura alcoholicoa

Motac Aldatu

Haimbat harcidura mota daude: lacticoa, alcoholicoa, acido-mixtoa, butanodiolicoa, butyricoa eta proprionicoa.

Harcidura lacticoa Aldatu

Saconceco, iracurri: « Harcidura lactico »
 
Harcidura homolacticoaren schema biochimicoa.

Harcidura mota bat da ceinetan bacterio eta onddo batzuec (legamiac) glucosa erabilcen duten substratu modura, acido lacticoa eta berce composatu batzuc sorceco. Harcidura lacticoaren barruan bi mota berheiz daitezque: homolacticoa, acido lacticoa denean productu bakarra, eta heterolacticoa, acido lacticoaz gain, berce productu batzuc ere ekoizten direnean. Harcidura lacticoa eguiten duten bacterio batzuc Bifidobacterium , Lactobacillus eta Streptococccus generoetacoac dira.

Harcidura homolacticoan, glucosa molekula pirubatora eraldatzen da (glycolisi anaerobicoa), eta bi molekula acido lactico sorcen ditu lactato deshydroguenasa encima z valiatuz:

 

Harcidura heterolacticoan, aldiz, pirubato molekula erabilcen da, eta acido lacticoa, etanola eta carbono dioxidoa lorcen dira, lactato deshydroguenasa eta pirubato descarboxilasa encimec cataliçatuta.

 

 
Harcidura alcoholicoaren schema biochimicoa.

Harcidura alcoholicoa Aldatu

Saconceco, iracurri: « Harcidura alcoholico »

Harcidura alcoholicoari etanolaren harcidura ere erraiten çaio. Processu honetan, glucido bat, adibidez, glucosa edo fructosa, degradatzen da energia lorceco. Degradatione horren azquen productu guisa etanol eta carbono dioxidoa lorcen dira.

Harcidura alcoholicoaren formula orocorra honacoa da:


 

Harcidura acido-mixtoa Aldatu

Saconceco, iracurri: « harcidura acido-mixto »

Harcidura acido-mixtoa, glucosatic (substratua) acido pirubicoa sorcen da, eta horretatic, haimbat acido: acido lacticoa, acetatoa, succinatoa, eta formatoa. Etanola ( Acetil-CoA tic erathorria) eta quantitate berberean carbono dioxidoa eta hydrogenoa (formatotic) ere harcidura honen productuac dira.

Harcidura butanodiolicoa Aldatu

Harcidura butanodiolicoa, animalien eta guiçaquion herceetan dauden bacterioec eguiten dute, baita ur-systemetan vici direnec ere. Butanodiola da azquen ekoizquina eta casu honetan, ez da ATPric ekoizten.

Harcidura butyricoa Aldatu

Saconceco, iracurri: « Harcidura butyrico »

Harcidura butyricoa garranci handicoa da lurrean dauden landare-hondaquinac descomposatzen dituelaco. Osso ussain charra eraguiten du harcidura butyricoac . Almidoitic eta cellulosatic abiatuta, acido butyricoa (CH 3 -CH 2 -CH 2 -COOH) sorcen duten bacterioec eguiten dute. Clostridium butyricum eta Bacilllus amilobacter specieco bacterioec eguiten dute ingurune anaerobioan.

Harcidura proprionicoa Aldatu

Harcidura proprionicoan, bi bide nagussi daude: acrilatoaren bidea eta succinato-proprionatoaren bidea,eta microorganismo batzuec horietaco bat eta berce batzuec bercea eguiten dute. Ingurune anaerobicoetan, belharjaleen errumenean eta guiçaquiaren açalean aurkitzen dira. Erabilera interesgarri bat dute: hauen harcidura bidez gazta suitzarra lor daiteque. Gazta horrec dituen çulhoac harcidura proprionicoan ascatzen diren gasen ondorioz eratzen dira, batez ere, H2-aren ondorioz.

Historia Aldatu

Nahiz eta processu biochimicoa ondo ez eçagutu, aspalditic erabili içan da harcitura haimbat producturen ekoizpeneraco: garagardoa (C.a 2440), oguia (C.a 4000), gazta , ardoa ...

Historian cehar haimbat modutara definitu da harcidura. Harcidura definitu çuen lehenengoa Pasteur içan cen. Pasteurrec harcidura aireric gabeco vicitza beçala definitu çuen, baina principioz definitione hori ez da egoquia. Horregatic, berce erranahi batzuc eman çaizquio harcidurari; batzuen aburuz, definitione egoquia hau da: metabolismoan microorganismoec eguindaco substancia organicoen degradationea, energia chimicoa sorceco oxygeno molekularra behar ez duten reactioneen bidez. Berce batzuen eritziz, aldiz, bide metabolico bat da, ceinean sorthurico reductione-ahalmena berroxidatzen den metabolismoan sorthurico berce composatu bat erreduci tuz. [2]

Garranci biologicoa Aldatu

Harcidura, bide metabolicoric çaharrençat consideratzen da; içan ere, atmospheran oxygenoric ez cegoenean ere guerthatzen cen harcidura. Horrez gain, harcidura mota batetic lorthurico productuac inguruan dauden microorganismoençat valiagarriac içan daitezque.

Eçaugarri biochimicoac Aldatu

Harcidura inguru anaerobicoan guerthatzen da. Içan ere, oxygenoaren presencian, arnasqueta aerobicoa eguinez NADH eta pirubato molekulac, ATP sorceco erabilcen dira. Arnasqueta aerobicoari phosphorilacio oxydatiboa deritzo eta, rentagarriagoa da, ATP guehiago sorcen dituelaco.

Horregatic oxygenoaren presencian ez da harcidura eguiten.

Harciduran, energia altuco NADH molekula erreducituac molekula electroi-harçaile organico endogeno batequin reactionatzen du. Normalean glycolisitic sorthutac pirubatoa da molekula hori. Reactione horrec NAD+ eta productu organicoac sorcen ditu ( etanola , acido lacticoa, carbono dioxidoa eta hydrogeno gasa). Hala ere, berce productu batzuc ere sor daitezque harciduran; hala nola, acido butyricoa eta acetona . Sorcen diren productuec energia chimicoa dute, ez daudelaco guztiz oxydatuta baina çabor-productutzat harcen dira, ecin direlaco oxygenoric gabe guztiz metaboliçatu.

Productuac eta haien erabilerac Aldatu

Legamiec eguiten duten harcidura alcoholicoaren bidez, haimbat edari alcoholico lor daitezque garagardoa eta ardoa adibidez. .

Berçalde, harcidura lacticoaren bidez, berce motataco productuac escura daitezque, hala nola, gazta , jogurta eta Kefir moduco jaquiac.

Referenciac Aldatu

  1. T., Madigan, Michael. ([2007]). Brocc : microorganismoen biologia. Euscal Herrico Universitatea, Arguitalpen Cerbitzua ISBN 9788498600261 . PMC 863179083 . (Noiz consultatua: 2018-10-26) .
  2. 1936-, White, David,. The physiology and biochemistry of procaryotes. (Fourth edition. arguitaraldia) ISBN 9781628701579 . PMC 871686807 . (Noiz consultatua: 2018-10-26) .

Campo-estecac Aldatu