Gregorio Muxica

euscal idazlea

Gregorio Muxica Muxica ( Ormaiztegui , Guipuzcoa , 1882co abenduaren 24a - Donostia , Guipuzcoa , 1931co uztailaren 22a ) euscal idazle eta euscal herritar cacetaria içan cen. Gaztelaniaz ere, idazle trebea. Ahoz aho cebilçan Pernando Amezquetarraren passadiçoa bildu eta lehen aldiz idatzita arguitaratu cituen, Pernando Amezquetarra iceneco liburuan (1927); gaurco best-seller liburuen moduco arracasta içan çuen garai hartan. Ordu arte euscal textuetatic urrun içandaco baserritar eta euscaldun xeheen artean iracurçaletassuna bulçatzen saiatu cen, liburuan bildutaco iphuin humoretsu eta erracen bitartez.

Gregorio Muxica
Gregorio Mujika.png
Vicitza
Jaiotza Ormaiztegui 1882co abenduaren 24a
Herrialdea   Guipuzcoa , Euscal Herria
Heriotza Donostia 1931co uztailaren 22a (48 urthe)
Familia
Aita Serapio Muxica
Anai-arrebac
Hezcunça
Hizcunçac euscara
gaztelania
Jarduerac
Jarduerac idazlea eta cacetaria
Quidetza Eusco Ikascunça

Literaturaren Zubitegia: 465

Vicitza Aldatu

Ingeniari mechanicoa eta ingeniari technicoa cen lambidez eta ikasquetaz, baina lambidez campoco dembora guztia euscararen alde eman çuen. Hogueita borz urthe cituela, 1907an, Euscal Esnalea cultura elkarte euscalçalea sorceco batzarrean parte hartu çuen — Serapio aitarequi , Arturo Campiónequin , Carmelo Etchegarairequin , Chomin Aguirrerequin , Julio Urquixorequin eta abarrequin batera—, eta elkarteco idazcari icendatu çuten. Euscararen aldeco hizlari nabarmen bilhacatu cen. 1907an bertan sorthutaco Eusco Ikascuncen Nationearteco Aldizcaria n articuluac idazten cituen. Aldizcariaren lehenengo cembaquian bertan arguitaratu çuen articuluac çalaparta handia eraguin çuen. Hona hemen articuluaren muina jassotzen duen passarte bat, hitzez hitz:

« Eta guc, euscaldun gazteac, arnasa eta otsarearen adiñetan gauden euscaldun gazteac, egon bear degu gueldi, ixilic eta bessoac gurutzetuta gure izcunça nola galcen dan ikussiaz? Itchi eguin bear ditugu beguiac eta utzi campoco gendeari, guc gueiena maite bear degun gauça izcutatzen? Euscaldun gazteac, badegu biotzic ala ez? Maite degu eusquera edo ez? »
Gregorio Muxica [1] [2]

1911n , Euscalerriaren Alde aldizcaria sorthu çuen, Chomin Aguirrerequin eta Carmelo Etchegarairequin batera, euscal cultura ikertu eta eçagutarazteco, eta euscara iraunaraci, çabaldu eta lanceco asmoz. 1918an , Oñatin egui cen Eusco Ikascuncen Nationearteco I. Bilçarreco idazcari içan cen. Guero, Eusco Ikascunçaren çutharrietac bat içan cen, eracunde horretaco idazcariorde içan baitzen 1918tic 1930 arte.

Muxica hedatzaile eta eraguile içan cen batez ere. Jaquinçaren çabalçaile içan cen, eruditoen eta gende arruntaren arteco çubia eguinez, bethiere hizcunça eta herri honetaco cultura ardatz hartuta. Euscara erabilcearen alde —eta chucun baina garbiçalequeriaric gabe erabilcearen alde— eguin çuen, eta ederqui erabili ere, cacetari idatzietan. Contuan hartu behar da garai hartan oraindic euscalçale eta euscalariec erdara —gaztelania Hegoaldean , francesa Ipharraldean — erabilcen çutela guehiembat beren idatzietaraco. Gainera, ez ciren guti euscarari mezpretchua eracusten ceraucoten/ciotenac. [1]

Hitzaldien bidea ere landu çuen. Gogoco cituen historia eta traditioneco gaiac, hala nola sorguinac edo cecençaletassuna. Baina gainera propagandista içan cen, mitinçalea nolabait, batez ere hizcunça gathazcaren arloan. Euscal jai eta ospaquiçunetan, sarritan aurkituco dugu hizlari modura, batez ere Guipuzcoa eta Naffarroan . Berebicico dohaina çuen era guztietaco ençuleengana iristeco, haiengan arreta vicia phiztuz. Idazqueran beçalaxe, ulercorra eta arguia hizqueraren aldetic, eta aldi berean su eta garra ceriola bihotzac uquitu ahal içaiteco. [1]

Heriotzac gueraraci çuen euscalçale haren jardun nekaecina, 1931co uztailaren 22an , 49 urthe cituela.

Lanac Aldatu

Gregorio Muxicaren uzta Euscalerriaren alde eta Euscal Esnalea aldizcarietan gueratu da nagussiqui. [1]

Narrationea Aldatu

Ancerquia Aldatu

Herri litteratura Aldatu

Elkarrhizquetac Aldatu

Referenciac Aldatu

  1. a b c d e Elixabete Garmendia (1998): Gregorio Mujica: Euscalerriaren alde eta Euscal-Esnalea , Bideguilea bilduma, 11. cembaquia, Eusco Jaurlaritzaren Arguitalpen Cerbitzu Nagussia.
  2. Bernardo Estornés Lasa: «Gregorio Muguica Muguica» , Auñamendi Eusco Encyclopedia.

Campo estecac Aldatu