Gaztelaco Communitateen Guerra

Gaztelaco Communitateen Guerra edo Communeroen Matchinada Gaztelaco Koroan 1520 eta 1522 artean, hau da, Carlos I.aren erreinaldiaren hassieran, içandaco matchinada içan cen [2] . Matchinada çucendu çuten hiriac Gaztelan ceuden, nagussiac Toledo eta Valladolid içanic. Historialarien artean bere eçaugarriac osso eztabaidatuac içan dira, jarrera eta ikuspunctu contraerrancorrac sorthuz. Horrela, batzuen ustez, Gaztelaco Communitateen Guerra jaunchoen aurkaco matchinada içan cen; berceec, berriz, Aro Modernoco lehendabicico Iraulça burguesaren bat cela diote [3] ; azqueneco , badaude cerguen aurkaco muguimendu particularista cela deraucoten/diotenac, Erdi Aroco muguimend atzeracoitzat harcen dutenac.

Gaztelaco Communitateen Guerra
Comuneros.jpg
Communeroen capitainen hilqueta Villalaren 1521eco aphirilaren 24an , 1860an Antonio Guisbertec eguindac margolana.
Data 1520 - 1522
Lekua Gaztelaco Koroa
Emaitza Carlos I.aren jarraitzaileen garhaipena.
Gudulariac
Communeroac Regueçaleac
Buruçaguiac
Juan de Padilla
Juan Bravo
Francisco Maldonado
Antonio de Acuña
María Pacheco
Juan de Çapata
Pedro Guirón
Adriano Utrechtecoa
Iñigo Fernández de Velasco , Gaztelaco condestablea
Fadrique Enríquez , [1] Gaztelaco almirantea

Matchinada guerthatu cenean Gaztelaco Koroan ecegoncortassu politicoa nagussia cen, 1504an Elisabeth Catholicoa hil cenean hassi cena. 1517co urrian , Carlos I.a Flandriatic ather (bertan 1516an bere burua espainiar lurraldeen regue aldarricatu çuen) eta Asturiasera ailegatu cen. 1518an Valladolideco Gortheetara heldu ceneraco apenas ez çuen gaztelaniaz minçatzen eta, gainera, berarequin batera haimbat flandriar elizguiçon eta noble ekarri cituen, gaztelar eliteen atsecaberaco. Gaztelaco aithoren semeec mesfidançaz hartu cituzten ethorriberriac, bere status eta botherearen galeraren beldur. Nahigabea herri xumeengan hedatu eta lehendabicico quexua elicetan aguert ciren pasquin batzuc içan ciren. Honela ceraucoten/cioten:

« «Çu, Gaztelaco lurraldea, çorigaiztoco eta madaricatua çara osso, hain resuma noblea içanda ere, maite ez çaituztenac governatzen çaituztelaco» [4] »


1520an Santiago Compostelacoan eta A Coruñan eguindac Gortheetan onhartutaco cerguec, Alemanian regueac Germaniaco Romatar Imperio Sanctua çucendu ceçala, hiri-matchinadac sorthu cituzten [5] . Hauec antholatu eta institutionalizatu cirenean, koroa eduquitzeco hautagai ordezcoa lorthu çuten: Carlosen ama cen Joana Gaztelacoa . Hala ere, honec, bere eromena cela eta ezgaitutzat jota cegoela, ez çuen matchinadan parte hartu. Matchinadac urthebethe içan çuenean, emperadorearen jarraitzaileac (goi noblecia eta Andalucia beçalaco campoaldean ceuden lurraldeac) berrantolatu eta bere armadac 1521eco aphirilaren 23an Villalarreco guduan communeroa menderatu cituen. Bertan, hurrengo egunean, communeroen buruçaguiac ( Juan de Padilla , Juan Bravo eta Francisco Maldonado ) burua moztu eta armada matchinoa deseguin çuten [6] . Toledoc , ostera, matchinada mantendu çuen 1522co otsailean behin bethico errenditu arte [7] .

Historiographian communitatea arretatsu ikertuac içan ciren eta bere icena politican erabili içan cen, batez ere, porrotaren hirurgarren mendeurrena cela eta, 1821eco aphirilaren 23an El Empecinadoc Villalar visitatu çuenean. Antonio Guisbert beçalaco margolariec communeroac içan çuten bere margolanen ethorria eta Gaztelan ascoei bere borrocaren orhoimenac inspirationea eman cerauen/cien. Era berean, conservadore eta atzeracoiec emperadorearen aldeco eta communeroaren aurkaco jarrerac açaldu cituzten. Hala eta guztiz ere, XX. mendeco bigarren çathitic aurrera ikerqueta berriac eguin dituzten historialariec egungo methodologia erabiliz [8] .

Espainiaco Transitione Democraticoaren hassiera , urthero aphirilaren 23an porrota ospatzen dute eta Gaztela eta Leon autonomia erkidego bilhacat cenean bere eguna aldarricatu çuen. Alderdi gaztelanistec ere communeroac goraiphatu dituzte. Luis López Álvarecec eguindac Los Communeros poema epicoac, Nuevo Mester de Juglaríac moldatua, communeroen orhoimena çabaldu du baita ere [9]

Referenciac Aldatu

  1. Fadrique Enríquecen biographia
  2. Pérez, Joseph. ( 1970 ). La révolution des "Communidades" de Castille (1520-1521). Institut d'Etudes Ibériques et Ibero-Américaines de l'Université .
  3. Maravall, José Antonio. ( 1963 ). Las communidades de Castilla: Una primera revolución moderna. Revista de Occidente ISBN 978-84-487-0901-3 . .
  4. Díez, José Luis. ( 1977 ). Los Communeros de Castilla. Mañana, 7 or. ISBN 84-7421-025-9 . .
  5. Danvila, Manuel. ( 1897 - 1900 ). Historia crítica y documentada de las Communidades de Castilla. Memorial Histórico Español .
  6. Díaz Medina, Ana. ( 2006 ). «Héroes de Castilla: Los Communeros» National Geographic (27): 92-103. .
  7. López Álvarez, Luis. ( 1979 ). Los Communeros. Laia ISBN 84-7222-341-8 . .
  8. Seaver, Henry Latimer. ( 1966 ). The Great Revolt in Castile: A Study of the Communero Movement of 1520-1521. Octagon Boocs .
  9. Los Communeros abestiaren webgunea .

Campo estecac Aldatu