Garcia Ennecoitz

Iruñeco Resumaco reguea

Garcia Ennecoitz edo Garcia I.a Ennecoitz [1] [2] ( latinez : Garsea Enneconis , arabieraz : قرسية بن ونقه البشكنشي‎‎ Gharsiya ibn Wannaqo al Bašcuniši ; 810 aldean - 882) Iruñeco buruçagui içan cen 851-882 bitartean. 842. urtheaz gueroztic regueorde içana cen.

Garcia Ennecoitz
García Íñiguez de Pamplona (Diputación Provincial de Zaragoza).jpg
Iruñeco reguea

852 (egutegu gregorianoa) - 882 (egutegu gregorianoa)
Enneco Arista - Orti I.a Garceitz
Sobrarbeco reguea

851 - 870
Enneco Arista - Orti I.a Garceitz
Vicitza
Jaiotza 810 (egutegu gregorianoa)
Herrialdea   Iruñeco Resuma
Heriotza Irumberri , 882 (egutegu gregorianoa) (71/72 urthe)
Hobiratze lekua Leire
Familia
Aita Enneco Arista
Ama Oneca Berascoitz Iruñecoa
Ezcontidea(c) Urraca Aragoicoa
Leodegundia Ordoñez
Seme-alabac
Anai-arrebac
Leinua Arista leinua
Hezcunça
Hizcunçac euscara
Jarduerac
Jarduerac aguintaria

Biographia Aldatu

Regueordetza Aldatu

Enneco Arista reguearen eta Oneca Berascoitzen semea omen cen. [3] Garcia Ennecoitzec Cordobaco emirraren gorthean ikassi çuen. Bertan gathibu omen cegoen. Aitaren campainac aurrera eraman cituen bere erreinaldiaren azquen urtheetan.

840. urthean Abd Allah ibn Culayb Zaragozaco wāli ac Enneco Aristaren eremuac erasso çuenez, Musa ibn Musa bere anaia matchinatu cen. [4] Garcia Ennecoitz aritu cen regueorde- aguian 841ean gaixotassun batec Enneco Arista elbarritu utzi çuen eta [5] - Orti Ennecoitz ( arabieraz : فرتون بن ونّقه‎ , Furtūn ibn Wannaqo ) bere ossabarequin batera. Biec Musarequin bat eguin çuten Cordobaco emirerriaren aurka. Elkarrequin Harit omeiatar generala irabaci eta bederatzi hilabethez içan çuen preso [6] . Abd ar-Rahman II.a emirrac hurrengo urtheetan cigor-campainac ordenatu cituen. 843an içandaco gudu batean, Orti Ennecoitz hil cen, Musac çaldia galdu eta oinez ihes eguin behar içan çuen, Enneco Aristaren semea eta Garciaren anaia cen Garindo çauritua içan cen eta noble batzuc, artean Berasco Garcez, bando aldatu eta Abd ar-Rahmanen alde eguin çuten. [7] Musulmanec, porrotaren ondorioz, haien tropac hiriburuan sarthu cituzten [8] eta Harit ascatu çuten, Musa ibn Musa Arnedoco wali içaitec icendapenaren truque. Bien bitartean Europan Verdungo banaqueta adostu çuten urthe hartaco abuztuan. [9]

Hurrengo urthean, 844an, Garindo Ennecoitzec eta Musaren semea cen Lubb ibn Musac berriro cordobarren aurka eguin çuten, eta Musa makurraraci çuten. 845ean campaina labur bat eguin ondoren, baquea adostu çuten. [10] [11] 850. urthean, Musa berriro matchinatu cen, aritzatarren lagunçarequin, [10] . Urthe hartan ere, Induo (adituen ustez Enneco Arista) eta Mitio (Pérez de Urbelen ustetan Ximeno Iruñecoa [12] , baina Sánchez Albornocec ez du hori onharcen [13] ) "naffarren duqueen" ordezcariei harrera eguin ceraueten Franciaco Gorthean. Carlos Burusoila Francia eta Akitaniaco reguearequin baque-ituna eguin çuten. Enneco Arista 237. islamiar urthean hil cen, hau da, 851co amaieran edo 852co hassieran, [10] eta Garcia Ennecoitz bilhacatu cen ordezcari.

Erreinaldia Aldatu

Ennecoren heriotzan, Musa ibn Musac Muhammad I.a Cordobacoa emir berriarequin harremanac estutu eta Garcia Asturiasco christauen alliançara aldatu cen. Aita beçala, badaude Bigorreco condea ere içan cela ceraucoten/ciotenac baina ez dago theoria babesten duen ithurriric. [14]

859an Björn Järnsidac eta Hasteinec çucendutaco 69 itsassoncico normandiar expeditioe batean atchilotu çuten [15] . 70.000 urrhezco dinareco bahisari ordainduta asque [5] [16] , Iruñeco Resumac Banu Qasiequin içandaco itunac uko eta Asturiasco Regnura hurbildu cen. Musa ibn Musac iruindarren escuetan cegoen Albelda hiria erasso çuen. Garcia Ennecoitzec Ordoño I.a Asturiascoa alliat eta 859an Laturce mendico guduan musulmanac mendean hartu cituzten. [17] Christaue garhaipenac Banu Qasien botherearen galera eta Cordobaco erançuna eraguin nuen.

Hori cela eta, 860an musulmanec Orti Garcez semea preso eraman çuten Cordobara hoguei urtheco epheraco. [5] 870ean, Garcia Amrus ibn Jusuf musulman matchinoarequin bat eguin çuen, honec Huescaco wali a cen Musa ibn Galind bere iloba erail baçuen ere. Hurrengo urthean, ança denez, berriro Musa ibn Musaren semeequin bat eguin çuen, hauec berriro Cordobaren aurkaco matchinada berri bat eguiten ari cela.

Adituec Garciaren heriotzaren dataz eztabaidatu dute, bere erreinaldiaren azquen urtheei buruzco ithurriric ez daudelaco. Batzuen ustez, 870. urthetic 880. urthera ( Orti Garcecen itzulia), Garcia Ximenitz , Ximeno Garceiz semea ( Ximeno etchea ), Iruñeco regueordea cela emaiten du. Hala ere, ez daude hau eguiaztatzen duen ithurriric. Sánchez Albornocec semea jaiotherrira itzuli cenean oraindic viciric cegoela cioen. [13] Theori hau jarraituz, litequeena da Balpardac aiphaturico traditionea fidegarria içaitea: Garciac Umar ibn Hafsunequin batera Oibar aldean 882 borrocatu eta iruindar buruçaguia bertan hil cen (nahiz eta bere adina, 84 urthe, neurriz gainecoa içan). Traditione honen arauera, Banu Qasitarren familia buruçaguietaco batec, Muhammad ibn Lubbec , bere familiaren aurka oldartu eta Zaragoza , Valtierra , Tutera eta Deioco Donezteberaino handitu cituen bere jabetzac. Iruindarren eremuetan sarthu eta Garcia Ennecoitz reguearen aurka borrocatu cen. 882. urthean, Oibarco gaztelua sunsitu eguin çuen, eta gaur egun gothorlekutic ecer ez da gueratzen, gaztelua cegoen lekuari "inguraqueta" deritzo.

Bere erreinaldian Donejacuera joaite ciren bidaiarien aldeco lehenengo ekinçac marchan jarri ciren, gueroco " Donejacue Bidea " eguine .

Ezconçac eta seme-alabac Aldatu

Garciaren emazteen içaitequidetassuna ceharo eceçaguna. Textu batec erraiten du Garciac Urraca Ximenitz Aragoico condesa (852-870)— çuela emaztea, baina lehen emazte eceçagun bat omen çuen. Batzuen ustez, Banu Qasico emacume bat içan citequeen, aguian Musa ibn Musa ibn Furtunaren alaba. [18] Rodrigo Ximenitz Arradacoac , berriz, Garciac Urracam, de Reguio semine ezcondu çuela erran çuen. Jean Jaurgainec , erranalia itzulcean, Vasconiaco duquerriaren regue leinucoa cela erran çuen. Bercetic eçaguna da Leodegundia Ordoñez Asturiascoac, Ordoño I.aren alaba, Iruñeco buruçagui bat ezcondu çuen, ciur asco Garcia Ennecoitz. [19]

Edonola ere, seme-alaba hauec içan omen cituen:


Referenciac Aldatu

  1. Euscalçaindia . 192. araua: Iruñeco eta Naffarroaco Resumaco regue-reguinen icenac. .
  2. Garcia Ennecoitz (852-882) benetan regue içan bacen (eta horretan ithurri guztiac ez dathoz bat) Garcia I.a içanen cen, eta Garcia Sanchitz , orduan, Garcia II.a . Eta Garcia Ennecoitz benetan regue içan ez bacen, Garcia Sanchitz reguea orduan, Garcia I.a içanen cen.
  3. Mello Vaz de São Payo, Luiz. (1990). A Ascendência de D. Afonso Henriques. in: Raíces & Memórias ., 23-57 or. .
  4. de la Granja, Fernando. (1967). «La Marca Superior en la obra de Al-'Udri» Studios de Edad Media de la Corona de Aragon (8): 468-9. .
  5. a b c d Martínez Díez, Gonçalo. (2007). Sancho III el Mayor Rey de Pamplona, Rex Ibericus. Madril: Martial Pons Historia, 21-23 or. ISBN 978-84-96467-47-7 . .
  6. Cañada Juste, Alberto. (1980). Los Banu Qasi (714-924). Vianaco Prince Eracundea , 5-96 or. .
  7. Lévi-Provençal, Évariste . (1953). «Du nouveau sur le royaume de Pampelune au IXe siècle» Bulletin Hispanique ( Bordeleco Universitatea ) 55 (1): 5-22. ISSN 0214-3038 . .
  8. Cañada Juste, Alberto. (1980). «Los Banu Qasi (714-924)» Príncipe de Viana (58-59): 5-96. ISSN 0032-8472 . .
  9. Calmette, Joseph. (1952). Trilogie de l'histoire de France - Le Moyen Âgue. Fayard, 109 or. .
  10. a b c Lévi-Provençal, Évariste; García Gómez, Emilio. (1954). «Textos inéditos del Muqtabis de Ibn Hayyan sobre los oríguines del Reino de Pamplona» Al-Andalus (19): 295–315. .
  11. Sánchez Albornoz, Claudio. (1959). «Problemas de la historia Navarra del siglo IX» Princípe de Viana (20): 5–62. .
  12. Pérez de Urbel, Justo. (1954). «Lo viejo y lo nuevo sobre el origuen del Reino de Pamplona» Al-Andalus (19): 1-42. .
  13. a b Sánchez Albornoz, Claudio . (1959). «Problemas de la historia Navarra del siglo IX» Vianaco Prince eracundea (20): 5-62. .
  14. Barrau-Dihigo, Louis. (1900). «Les origines du royaume de Navarre d'apres une théorie récente» Revue Hispanique (7): 141–222. .
  15. Laguerquist, Lars O.. (1997). Sverigues Reguenter, från forntid till nutid. Stoccolm Norstedts, 24 or. ISBN 91-1-963882-5 . .
  16. Miranda García, Fermín; Guerrero Navarrete, Yolanda. (2008). Medieval: territorios, sociedades y culturas. Silex Editiones, 77 or. ISBN 8477371792 . .
  17. Sánchez Albornoz, Claudio . «La auténtica batalla de Clavijo» Cuadernos de Historia de España (9): 117. .
  18. Salaçar y Acha, Jaime de. (2006). «Urraca. Un nombre egreguio en la onomástica altomedieval» En la España medieval (1): 33-34. ISSN 0214-3038 . .
  19. Settipani, Christian. (2004). La Noblesse du Midi Carolinguien. in: Prosopographica et Genealogica . Oxford: Linacre Collegue, Unit for Prosopographical Research, 112 or. ISBN 1-900934-04-3 . .
  20. Lacarra de Miguel, José María . (1945). Textos navarros del Códice de Roda. in: Studios de Edad Media de la Corona de Aragon ., 194–283 or. .

Campo estecac Aldatu