Federico Krutwig

euscal idazlea

Federico Krutwig Sagredo ( Guetcho , Bizcaia , 1921eco maiatzaren 15a - Bilbao , Bizcaia , 1998co açaroaren 15a ) euscal idazle eta politicaria içan cen. [1]

Federico Krutwig
Federiko Krutwig euskaltzaina 1989an.jpg
Vicitza
Jaiotza Guetcho 1921eco maiatzaren 15a
Herrialdea   Bizcaia , Euscal Herria
Talde ethnicoa euscalduna
Heriotza Bilbao 1998co açaroaren 15a (77 urthe)
Hezcunça
Hizcunçac alemana
euscara
greciera
gaztelania
francesa
portuguesa
Jarduerac
Jarduerac idazlea , politicaria eta academicoa
Lan nabarmenac Vasconia: Studio dialéctico de una nationalidad
Quidetza Euscalçaindia
Euscadi Ta Ascatassuna
Icengoitia(c) Fernando Sarrailh de Iharça eta Heico Sagredo de Iharça

Inguma: federiko-krutwig-sagredo-1921-1998 Literaturaren Zubitegia: 75

Vicitza Aldatu

Aita alemana çuen, lambidez empresaria, eta ama, aldiz, venetiar jathorrico bizcaitarra. Nerabeçaroan euscara bere casa ikassi çuen. 1941ean Resurrectionen Maria Azcue eçagutu çuen eta elkarlanean aritu ciren heriotzac banatu cituen arte. 1943an gaimbeheran cegoen Euscalçaindian sarth eta Azcuerequin batera suspertu eguin çuten. Garai hartan pictoreen Miqueldi taldea eta Ikerquetaren Julio de Urquijo Institutua eratu cituen. Euscararen batassun litterarioaren sustatzaile nagussietaco bat içan cen Krutwig. [2]

Ekialdeco hizcunçac ikassi cituen Franciaco Sorbonaco Universitatean eta Alemanian . Guernica aldizcarian (1945-53) laphurtera classicoaren eta ekialdeco religioneequico aldecotassunac aguertu cituen. 1952an Hego Euscal Herria utzi behar içan çuen, bere ideengatic eta Euscal Herrico Eliçari buruz eguin cituen critiquengatic.

1963an Vasconia arguitarat çuen, Fernando Sarrailh de Iharça ecicenaz. [3] [4] Bertan Euscal Herriaren historia aracatu çuen ikuspegui erabat iraulçaileaz. Sabin Aranaz guerozti garatutaco nationalismoaren critica çorrotza eguinez, berce aberçaletassun mota baten alde hitz eguin çuen, batez ere muguimendu anticolonialisten ithurrietati edanez. Franco dictadore espainiarraren policiac ETAren inspiratioe ithurritzat jo çuen liburua. Alde horretatic, eguia da ETAren sorçaile eta quideetaco ascoc idazlana goraiphatu eguin çutela, baina horrec eracundean içan çuen indarrari buruz eztabaidac daude. ETAren V. Bilçar Nagussian osso chosten garrancitsua aurkeztu çuen Krutwiguec.

Helenista saiatua cen eta laphurtera classico ( Axular , Etcheberri , Haranader , eta Leiçarragarena ) proposatu çuen euscara batuaren oinharr guisa, eredu cultista baten alde. Krutwiguen eritziz, euscararen batassuna XVI. mendeaz gueroztic lorthua cen, eta batassun hori Leiçarragac eguin çuen. Bide horretatic, euscarazco idazlan guztietan eredu horixe bera erabili çuen, baita 1968 ondotic ere.

Alfonso Irigoien , Manu Ercilla , Miquel Morris eta Josu Lavínequin batera Jaquinça Baitha elkartearen sorçaileetaco bat içan cen 1985 urthea , cultura helenisticoa bulçatu eta eçagutarazteco helburuarequin. Elkarteac " Halcón: Revista de Cultura Griega " aldizcaria arguitaratu çuen. Vicitzaco azquen urtheetan Jose Maria Gorordoren Euscal Hiritarren Eguitecoac alderdiaren hautagai cerrendetan aurkeztu cen. Hala ere, hil baino hilabethe batzuc lehenago, Euscal Herritarroc hautesle elkartearen sustengatzaileen artean egon cen.

Hizcunz çaletassuna Aldatu

Polyglotta handia cen. Hamaborcetic gora hizcunça eçagutzen cituen nahico saconqui, minçatzeco gauça içaiteco moduan, berceac berce hauec: latina , greciera , euscara , hungariera , nederlandera , russiera , arabiera , hebreera , persiera , Indiaco hizcunçac , chinera , georguiera , paxtunera ... [1]

Berce hizcunça batzuequin minçatzeco gaitassunic ez çuen, baina ondo eçagutzen cituen graphia, grammatica eta eçaugarri nagussiac. Euscalçaindico bileretan, ascotan hitz baten ethorquia açalceco, haren etymologia jathorrizco hizcunçaren idazqueraz marrazten çuen neholaco araçoric gabe...baita hebreera, arabiera edo hindierazco lettrequin ere! [1]

Lanac Aldatu

Saiaquera Aldatu

Narrationea Aldatu

 
Lehen lerroan, Luis Villasante eta Juan San Martin , Euscalçaindiac Euscal Herrico eracunde publicoequin accordioa signatu çuen egunean. Haien atzean, Federico Krutwig , Patchi Altuna , Alfonso Irigoien eta Pello Salaburu .
  • Belatzen Baratza. Miquelditarrac. Euscal rancharia hamaica irazquietan eta bederatzi bilbetan , 1979 . Editiones Vascas.
  • Ekaitza , 1980 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (1. liburuquia): Iguibarciaren iphuinac , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (2. liburuquia): Jaquinça-Baitha , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (3. liburuquia): Otsoaren bidea , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (4. liburuquia): Erroten burguico mystêrioa , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (5. liburuquia): Harbelnoren amazônac , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (6. liburuquia): Mystaguinça çaharra , 1982 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (7. liburuquia): Orciren çaldiac , 1983 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (8. liburuquia): Garacico oihanaren thauma , 1983 . Luis Haramburu.
  • Belatzen Baratza (9. liburuquia): Sua ez da hilten , 1983 . Luis Haramburu.

Itzulpena Aldatu

Referenciac Aldatu

  1. a b c Quintana, Xabier. (1999). Federico Krutwig Sagredo (1921-1998),. Bideguilea bilduma, Eusco Jaurlaritzaren Arguitalpen Cerbitzu Nagussia. .
  2. "Krutwig Sagredo, Federico" . Ondarebideac.eus
  3. Huici Urmeneta, Vicente; Davila Leguerén, Andrés. (2016-06-30). «Del Zoon Politicón al Zoon Electronicón. Una reflexión sobre las conditiones de la socialidad a partir de Aristóteles» Política y Sociedad 53 (3): 757–772. doi : 10.5209/rev_poso.2016.v53.n3.50776 . ISSN 1988-3129 . (Noiz consultatua: 2021-11-26) .
  4. «Krutwigue mendeurrena: Bere ekarpenac euscal economiari. Economialari Euscaldunen II. Bilçarra. Htic BIOra» www.ueu.eus (Udaco Euscal Universitatea) (Noiz consultatua: 2021-11-26) .
  5. Federico., Krutwig Sagredo,. (1973?). Vasconia : [studio dialéctico de una nationalidad . ] Norbait PMC 971684377 . (Noiz consultatua: 2021-11-26) .
  6. Federico., Krutwig Sagredo,. (1984). Computer shock vasconia año 2001. Gráficas Liçarra ISBN 84-398-1073-3 . PMC 907315078 . (Noiz consultatua: 2021-11-26) .

Bibliographia Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Wikimedia Commons en badira fichategui guehiago, gai hau dutenac: Federico Krutwig