Eusco Jaurlaritza

historicoqui Hego Euscal Herrico, baina administrativoqui soilic EAEco aguintaritza eracunde gorena

Eusco Jaurlaritza Euscal Autonomia Erkidegoco governua da, hau da, Araba , Bizcaia eta Guipuzcoa herrialdeetan du escumena. Eusco Jaurlaritzaren egoitza nagussi Arabaco hiriburu Gasteizco Lacua auçoan dago; hortic dathor maiz Lacuaco Governua ecicenez ere aiphatzea.

Eusco Jaurlaritza
Logotipo del Gobierno Vasco.svg
Datuac
Icen officiala
Gobierno Vasco eta Eusco Jaurlaritza
Mota autonomia-governua
Herrialdea Espainia
Aguintea
Lehendacaria Iñigo Urcullu Renteria
Egoitza nagussi
Prensa-organoa Euscal Herrico Aguintaritzaren Aldizcaria
Ossatuta
Historia
Sorrera 1980
Ordezcatzen du Lehembicico Eusco Jaurlaritza eta Eusco Conseilu Nagussia
webgune officiala

Jaurlaritzaren burua lehendacaria da (gaur egun, Iñigo Urcullu ), eta vicileku edo egoitza officiala Gasteizco Ajuriaenea jaureguia du. Eusco Jaurlaritzaren controla daraman eracundea edo parlamentua Eusco Leguebilçarra da, eta orobat lehendacaria auqueratzen duena. Leguebilçarraren egoitza ere Gasteicen dago.

Historia Aldatu

Lehembicico Eusco Jaurlaritza Aldatu

Articulu nagussia: « Lehembicico Eusco Jaurlaritza »

Eusco Jaurlaritza 1936an sorth cen, Espainiaco Guerra Civilaren garaian, eta aurreneco lehendacaria Jose Antonio Aguirre içan cen. Lehembicico Eusco Jaurlaritzaren nahiz Lehendacaritzaren egoitza Bilbaoco Carlton hotelan egon cen. Eraiquin hau 1919an Manuel Maria Smith architectoac diseinatu çuen eta Euscal Herrico Historia Garaiquidearen guiçarte eta cultur guerthaquiun garrancitsu ugariren lekuco içan da, gaur egun Bilbaoco eraiquin nabarmenetaco bat delaric.

Autonomiac, ordea, ez çuen luce iraun: Francisco Francoren alchamendua nagussitu cenean, bertan behera guelditu ciren Euscadico eta Cataluniaco autonomia statutuac.

Lehenengo Eusco Jaurlaritzaren programma Aldatu

« Herriaren nahiei jaramon eguinez eta espainiar Republicaco Gorthee onharturico Euzcadico autonomia Statutuan aguercen diren aguinduac bethez, behin-behineco Eusco Jaurlaritza ossatu berri honec euscal herritarrei bere jardueraren programmaco punctu garrancitsuenac aguertu nahi derauzquio; eta Jaurlaritza eratzen duten alderdi guztiec bat eguiten duten centrua içanic, premiazco helburutzat garhaipena lorcea eta baquea eçarri eta antholatzea duela adiarazten du guerra Cabinette moduan, hitzac berac duen erranahi ossoa contutan içanda.

Beraz:

Euscal herritar guztien banacaco eta guiçarteco escubideac respectatu eta bermatuco ditu eta, horren ondorioz, baita religione sinhesme eta elkarte guztiac, elkarte horietaco quideen eta euren ondassunen segurtassuna, bethiere Constitutioneac eçarcen dituen aguinduac contutan hartuta. Içaera religiosoac ez deraue erruric kenduco leguearen aurkaco ekinça politicoetatic sorcen diren erançuquiçunei.

Behin-behineco Eusco Jaurlaritza bere lehendacariaren eta Defensa Sailaren bitartez çucenduco du guerra, aguinte bakarra eçarrico du eta justicia militarraren codera lothuta dauden milicia guztiac albait lasterren militariçatuco ditu (...).

Eusco Jaurlaritzac çorrotz eutsico derauco/dio ordena publicoari eta beharrezcoa baliz neurri gogorrac eta berheciac hartuco ditu (...).

Ahalic eta arhinen hassico da foru erçainça eratzen; gaur egungo beharriçanei erançuteco antholatuta dagoen eta modernoa eta eraguincorra den erçainça (...).

»

1936co statutua et Eusco Jaurlaritza. Aguintaritzaren eguitasmoa , Guernica , 1936co urriac 7, Jose Antonio Aguirrec eta bere aholculariec signatuta


Erbestea Aldatu

Behin Bilbao eta jada Euscal Herria osso franquisten escu erorita, Eusco Jaurlaritzac bere egoitza Cataluniaco Barcelona hiriburura lekualdatzea erabaqui çuen. Lehembicico egoitza, aurretic Eusco Jaurlaritzac Gràcia pasealekuan çuen Euscal Herrico Refugiatuen Babesetchea içan cen; ondoren eta behin-behinecoz, Cataluniaco Generalitateac esqueinitac Pedralbesco jaureguian cocatu cen. Egoera hura franquistec Barcelona hartu eta Eusco Jaurlaritzac Franciara ihes eguin behar içan çuen arte luçatu cen. [1]

Erbesteratutaco haimbat aberçaleen ekimenari esquer Franciaco Paris hiriburuaren erdiguneco Rue Marceau carricaco 11. cembaquian cegoen jauregui bat erossi cen, bertan erbesteco Eusco Jaurlaritzaren egoitza cocatu celaric. [2]

1940co maiatzean naciac Parisera sarcearequin batera, egoitza eceztatu eta ondoren franquistec occupat eta haien policiaren egoitza bilhacatu çuten. Halere, Ardatzeco potenciec Bigarren Mundu Guerra galceac Eusco Jaurlaritza Rue Marceau carricara itzulcea ahalbideratu çuen. [2]

Egoquiera hartan jarraitzea ecinezcoa içan citzaien. Espainiaco Bigarren Republicaren jabegoac euren jabetzara iragaiteco cioen legue franquista bati jaramon eguinez, 1951co ekainaren 28an Franciaco Governuac Eusco Jaurlaritzaren egoitza cegoen jaureguia husteco aguindua eman çuen, horri Espainia franquistac Franciaco Governuari eguinico pressione indarsuari guehitu citzaion, ondorioz huste aguindua fincoa eta atzerapausoric gabea bihurtu cen. Jose Antonio Aguirreren cioenez bere vicipen lazgarrienetaco bat jauregui honen desjabetzearena içan cen. Ordu ezquero Espainiaco Governuac ez derauco/dio nehoiz Eusco Jaurlaritzari jauregu honen jabetzaric itzuli, eta 1991n Cervantes Institutuaren Parisco egoitza han ipini çuen. [2]

Guero, erbesteco Eusco Jaurlaritza hartaco quide batzuec Parisco Rue Singuer carricaco 48. cembaquian egoitza berri bat topatu çuten, erbesteco egoitza officiala leku segurura aldatzeco asmoz. 1965an etchevicitz berriac eraiquitzeco eraucico çuten hirur solairuco etchalde çahar bat cen. 1979co abenduaren 15eco Eusco Jaurlaritzaren Euscal Herriratze arte Rue Singuer caleco 50. cembaquico sotoa Jesus Maria Leiçaola lehendacariaren executivoaren cocalekua içan cen. [2]

Gaur egun Aldatu

Franco hil eta dictadura amaitu cenean, transitione garaia irequi cen Espainian , eta handic pixca batera Guernicaco Statutua onhart cen. Ondorioz, 1979an , berriro abian jarri cen Eusco Jaurlaritza, eta Carlos Garaicoetchea lehendacari auqueratu çuten. 1980an Eusco Jaurlaritzaren egoitza Gasteiz hirian eçarri cen. Euscal Autonomia Erkidegoaren içaeraz, 2018co maiatzean ETA deseguiteco unean, Iñigo Urcullu EAEco lehendacariac Jean-René Etchegarairi adiaraci ceraucon bera dela "Euscal Herrian dagoen lehendacari bakarra". [3] 2019co marchoan, Jon Darpon Ossassuneo sailburuac dimissionea eman çuen, Ossaquidetzaco crisia cela-eta leguebilçarrac hura gaitzetsi baino lehenago. [4]

Egoitzac Aldatu

1979co Euscal Autonomia Erkidegoco Statutuac aguincen duen beçala, Eusco Jaurlaritzaren egoitza nagussiac Gasteicen daude, EAEco hiriburua delaco. [5] Eusco Jaurlaritzac honaco egoitzac ditu Gasteicen:

Egoitza Nagussia Aldatu

Leguebilçarra Aldatu

Lehendacaritza Aldatu

Lurralde ordezcaritzac Aldatu

Bercelacoac Aldatu

Gaur egungo governua Aldatu

XI. Leguealdia ( 2016co açaroaren 24tic - gaur egun arte) Aldatu

Saconceco, iracurri: « 2016tic 2020raco Eusco Jaurlaritza »

Eusco Jaurlaritzac hamaica sailetan banatuac ditu bere eguinquiçunac (lehendacaritzaz gain). Sail bakoitzaren buru, sailburu bat dago:

2016tic 2020raco Eusco Jaurlaritza
Saila Sailburua Alderdia Oharrac
Lehendacaritza Iñigo Urcullu EAJ
Governança Publicoa eta Autogovernua
Governuco voceramailea
Josu Ercoreca EAJ
Lana eta Justicia Maria Jesus San Jose PSE-EE
Economiaren Garapena eta Azpieguiturac Arança Tapia Otaegui EAJ
Segurtassuna Stephania Beltran de Heredia EAJ
Ogassuna eta Economia Pedro Azpiaçu EAJ
Ossassuna Necane Murga Independentea Jon Darpon Sierra ordezcatu çuen
Hezcunça Christina Uriarte Toledo Independentea
Cultura eta Hizcunça Politica Binguen Çupiria EAJ
Ingurumena, Lurralde Antholaqueta eta Etchevicitza Iñaqui Arriola PSE-EE
Emplegua eta Guiçarte Politicac Beatriz Artholaçabal EAJ
Tourismoa, Merkataritza eta Consumoa Sonia Pérez PSE-EE Alfredo Retortillo ordezcatu çuen

Garai eta Leguealdiac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Eusco Jaurlaritzaren leguealdiac »

Lehendacariac Aldatu

Legueguinçaldia Lehendacaria Alderdia Oharrac
Republica eta Dictadura garaian
1936-1960 Jose Antonio Aguirre Lekube EAJ Erbestean 1937-1960
1960-1979 Jesus Maria Leiçaola Sanchez EAJ Erbestean 1979 arte
Transitione democraticoa
1978-1979 Ramon Rubial Cavia PSE Eusco Conseilu Nagussico presidentea
1979-1980 Carlos Garaicoetchea EAJ Eusco Conseilu Nagussico presidentea
Guernicaco Statutua
I. (1980-1984) Carlos Garaicoetchea Urriça EAJ
II. (1984-1985) Carlos Garaicoetchea Urriça EAJ Cargua utzi çuen EA sorceracoan
II. (1985-1986) José Antonio Ardança Garro EAJ 1985ean icendatua
III. (1986-1990) José Antonio Ardança Garro EAJ
IV. (1990-1994) José Antonio Ardança Garro EAJ
V. (1994-1998) José Antonio Ardança Garro EAJ
VI. (1998-2001) Juan José Ibarretche Marcuartu EAJ 1999an icendatua
VII. (2001-2005) Juan José Ibarretche Marcuartu EAJ
VIII. (2005-2009) Juan José Ibarretche Marcuartu EAJ
IX. (2009-2012) Patchi Lopez Alvarez PSE-EE
X. (2012-2016) Iñigo Urcullu Renteria EAJ
XI. (2016-gaur egun) Iñigo Urcullu Renteria EAJ

Sariac Aldatu

Eusco Jaurlaritza ondorengo sariac eta goraipeman emaiten ditu:

Referenciac Aldatu

  1. (Gaztelaniaz) «Esta era la situación en la ke se produjo la decisión de trasladar la sede del Gobierno vasco a Barcelona, una situación marcada por los esfuerços de rationaliçar y mejorar la assistencia a los refuguiados, por la llegada de una nueva olheada de vascos desde Francia y, tras los violentos enfrentamientos de mayo, por una mayor centralización de la política republicana. Como sede se eliguió el mismo palacete en el Paseo de Gracia ke había albergado a la Delegación, ke cesó en sus functiones al ser absorbidos sus departamentos por las carteras correspondientes del gobierno. La presidencia se estableció en el palatio de Pedralbes [...].»
    Tan lejos, tan cerca. El Gobierno Vasco en Barcelona y las complejas relationes entre el nationalismo vasco y catalán . Ludguer Mees, EHU .
  2. a b c d Egoitzac. Lehendacaritza.
  3. (Gaztelaniaz) SL, THAI GABE DIGITALA. (2018-05-04). «Urcullu censura a Etchegaray en una entrevista a ‘Sud-Ouest’» naiz: (Noiz consultatua: 2018-05-05) .
  4. Press, Europa. (2019-03-14). «Darponec dimissionea eman du» www.europapress.es (Noiz consultatua: 2019-03-16) .
  5. Guernicaco Statutua. Eusco Jaurlaritza (Noiz consultatua: 2010-10-25) .

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Gasteiz