Euscal idazle

Wikimediaco cerrenda articulua

Euscal idazlea euscaraz idazten duen idazlea da. Horrembercez, Euscal Herricoa den baina erdaraz idazten duen eguileric ecin da euscal idazletzat hartu. Honela idatzi çuen içan dugun euscalari gorenac: [1]

« Erranaren arauera, euscaldun çahar nahiz berriec idatziricaco cernahi, litteraturaren barrumbean sarcen baldin bada, euscal litteratura da. Aitzitic Euscadico gendeac —eta jaquinaren gainean darabilt icen hau, Euscal Herriaren lehen çathiaren bitartez nahastea sor ez dadin—, erdaraz, edocein erdaratan, idazten duten neurrian ecin daitezque içan euscal idazle; euscalçale sutsu aguercen baldin badira ere, erdal idazle dira. Horrela, euscal idazle guenuen Silvain Pouvreau; erdal idazle, haatic, Pio Baroja eta Jean de Sponde. Escubide ossoa dute, beraz, Ceruco Arguia c eta Anaitassuna c iragarquietan oihucatzen dutenean: «Gueu gara euscal prensa». Eta gaineracoac euscal prensa dira euscarari sarrera uzten deraucoten/dioten heinean eta ez guehiagotan. Obras son amores, y no buenas raçones, erra ohi da asqui eçaguna dugun berce hizcunça batean, eta ez dabilça oker, nic uste, hori deraucoten/diotenac. »
Coldo Mitchelena [2]

Collectivoa coordinatzeco sorthu çuten Euscal Idazleen Elkartea .

Euscal idazle classicoen artean, nabarmencecoac dira " Axular " ( Guero ren eguilea), Bernart Etchepare ( Linguae vasconum primitiae ), Joan Perez de Laçarraga ( Laçarragaren escuizcribua ), Chomin Aguirre ( Cresala , Garoa ), " Lauaxeta " eta " Liçardi ".

Mundu ossoan oiharçun handiena içan duen egungo euscal idazlea Bernardo Atchaga da; Obabacoac du libururic eçagunena, eta haren lanac haimbat hizcunçatara itzuli dituzte. Gaur egungo berce idazle aiphagarri batzuc: Unai Elhorriaga , Coldo Içaguirre , Mariasun Landa , Angel Lerchundi , Ramon Saiçarbitoria , Joseba Sarrionandia , Itcharo Borda eta Arancha Urrhetabizcaia .

Arabaco idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Arabaco idazleac »

Historiaren ikuspeguitic, eta gaztelaniazco idazleac alde batera utzita, Joan Perez de Laçarraga ( 1548 ?- 1605 ) dugu arabar idazleric garrancitsuena, harena baita Hego Euscal Herrico litteratu texturic çaharrena.

Gaur egungo idazleen artean, aiphatzecoac dira Fito Rodriguez ( 1955 -) ( 2006 - 2010 artean Euscal Idazleen Elkarteco presidentea), Xabier Montoia (1955-) emancorra, Josemari Velez de Mendiçabal ( 1949 -) eta, belhaunaldi berriagoetan, Edu Celhaieta ( 1973 -) eta Catixa Aguirre ( 1981 -).

Nabarmencecoa da, orobat, bi hizcunça communitateen artean çubi lanac eguiten dituen Toti Martinez de Lecea ( 1949 -).

Bizcaico idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Bizcaico idazleac »

Classicoen artean, Juan Antonio Moguel ( 1745 - 1804 ), Chomin Aguirre ( 1864 - 1920 ), Quiriquiño ( 1866 - 1929 ), " Lauaxeta " ( 1905 - 1937 ) eta Eusebio Erquiaga ( 1912 - 1993 ).

Gaur egungoen artean, Edorta Jiménez ( 1953 -), Joseba Sarrionandia ( 1958 -), Miren Agur Meabe ( 1962 -) eta Quirmen Uribe ( 1970 -).

Bilbaoco idazleen artean ( Bilbao Handicoac ere barne), Gabriel Aresti ( 1933 - 1975 ), Andolin Eguzquitza ( 1953 - 2004 ), Laura Mintegui ( 1955 -), Lutcho Eguia ( 1969 -), Assel Luçarraga ( 1971 -), Unai Elhorriaga ( 1973 -), Julen Gabiria (1973-) eta Urci Urruticoetchea ( 1977 -).

Guipuzcoaco idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Guipuzcoaco idazleac »

Idazle classico aiphagarrien artean, Juan Antonio Moguel ( 1745 - 1804 ), " Orixe " ( 1888 - 1961 ), " Liçardi " ( 1896 - 1933 ) eta Yon Etchaide ( 1920 - 1998 ).

Eguile garaiquideric eçagunena, aldiz, Bernardo Atchaga ( 1951 -) da ( Obabacoac ), eta berce garrancitsu batzuc Joxe Açurmendi ( 1941 -), Ramon Saiçarbitoria ( 1944 -), Arancha Urrhetabizcaia ( 1947 -), Angel Lerchundi ( 1948 -), Mariasun Landa ( 1949 -), Coldo Içaguirre ( 1953 -) , Harcaitz Cano ( 1975 -) eta Eider Rodriguez ( 1977 -).

Laphurdico idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Lapurdico idazleac »

Laphurdico idazle classicoen artean, Johannes Leiçarraga ( 1506 -?), Axular bera ( 1556 - 1644 ) eta Joan Piarres Duvoisin ( 1810 - 1891 ) ditugu.

Garaiquideen artean, Piarres Lafitte ( 1901 - 1983 ), Piarres Larçabal ( 1915 - 1988 ) ancerquiguile , Itcharo Borda ( 1959 -) eta Enneco Bidegain ( 1975 -) ditugu.

Naffarroa Behereco idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Nafarroa Behereco idazleac »

Naffarroa Behereco idazle garaiquideac dira, berceac berce, Xalbador ( 1920 - 1976 ), Xipri Arbelbide ( 1934 -), Itcharo Borda ( 1959 -) eta Antton Lucu ( 1959 -).

Naffarroa Garaico idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Nafarroa Garaico idazleac »

Naffarroa Garaico eguil classicoen artean ditugu Axular ( 1556 - 1644 ), Arturo Campion ( 1854 - 1937 ) eta " Larreco " ( 1869 - 1949 ).

Gaur egungoen artean, aldiz, Jose Angel Irrigarai ( 1942 -), Jon Alonso ( 1958 -), Patzicu Perurena ( 1959 -), Aingueru Epalça ( 1960 -), Joquin Muñoz ( 1963 -), Juanjo Olhasagarre ( 1963 -), Alberto Barandiaran ( 1964 -) eta Castillo Suarez ( 1976 -).

Çuberoaco idazleac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Cerrenda:Çuberoaco idazleac »

Çuberotar idazle classicoen artean dira Arnaud Oihenart ( 1592 - 1667 ), Pierre Topet "Etchahu " ( 1786 - 1862 ), Agosti Xaho ( 1811 - 1858 ) eta Jon Mirande ( 1925 - 1972 ).

Eguile garaiquide garrancitsuac dira, berceac berce, Pierre Bordaçarre ( 1908 - 1979 ) pastoralguilea eta Jean Louis Davant ( 1935 -).

Referenciac Aldatu

  1. «Euscararen ikercunçari dagoquionez, euscal lingüistica eta philologiaren oraingo oinharriac berac eçarri cituen. Batere guehieguiqueriaric gabe erran daiteque Mitchelena içan dela euscalari gorena. Euscararen iker-alhor guztiac uquitzen cituen, gainera, hots, lingüistica eta philologia, litteratur critica, etab.»
    Henrique Knörr, Jean Haritschelhar eta Miquel Ugalde (1987): Coldo Mitchelena , Bideguilea bilduma, 1. cembaquia, 1994.
  2. Coldo Mitchelena: Coldo Mitchelena gure artean . Editoreac: Angel Lerchundi eta Ignacio Mujica. Irun, Alberdania, 2001.

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

  • Joan Mari Torrealdai: Euscal idazleac, gaur . Jaquin, 1977.


Wikimedia Commons en badira fichategui guehiago, gai hau dutenac: Euscal idazleac