Cascante

Naffarroa Garaico udalerria

Cascante [3] Naffarroaco hegoaldean dagoen udalerria da. Naffarroaco Ribera eta Tuteraco merindadean cocatua, Naffarroaco hiriburutic 63 kilometrora. 2014. urthean 3.888 biztanle cituen.

Cascante
  Naffarroa Garaia , Euscal Herria
Ayuntamiento de Cascante.jpg
Cascanteko bandera
Bandera

Cascanteko armarria
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Naffarroa Garaia
Merindadea Escudo de Tudela.svg   Tutera
Administrationea
Statua   Espainia
Erkidegoa   Naffarroa
Icen officiala Bandera de Cascante.svg Cascante
Alcatea José Gómara Ruiz ( PSN - PSOE )
Posta codea 31520
INE codea 31068
Herritarra cascantear
Geographia
Coordenatuac 41°59′57″N 1°40′44″W
Açalera 62,71 cm²
Garaiera 356 metro
Distancia 104 cm ( Iruñetic )
Demographia
Biztanleria 3.962 (2021: Green Arrow Up.svg 10)
Densitatea 62 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 40,28
Ugalcortassuna [1] ‰ 47,02
Economia
Jarduera [1] % 80,28 (2011)
Desberdintassuna [1] % 0 (2011)
Langabecia [1] % 17,14 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 0,40 (2018) [2]
% 0,68 (2010) [1]
Datu guehigarriac
Sorrera C. a. 76
Webgunea http://www.cascante.com

Tuteraldeco borzgarren udalerriric populatuena da.

Geographia Aldatu

Inguru naturala eta cocapena Aldatu

Cascantera helceco N-121C errepidea hartu behar da Tutera eta Taraçona bitartean. Tuteratic hamar kilometrora, escuineranz doan herri-errepidea kilometro batez jarraituta ailegatzen da herrira.

Cascantec, Tuterarequin eguite du muga ipharraldean, Barillas , Tulebras eta Monteagudorequin ekialdean, eta Taraçonarequin hegoaldean, Espainiaco Zaragozaco provincian Lodosaco ubideac herria ceharcatzen du iphar-ekialdeco norabidean. Geographicoqui, ipharraldean Tuteraco mugan 660 metroco altueraco mendixca sare chiquia dago, eta hegoaldean Keiles ibaiaren ibilbidea itsassoaren mailatic 330 metro ingurura.

Clima eta landaredia Aldatu

Cascantec Ebro ibarreco berezco clima mediterraniar-continentala daduca. Urtheco batez berceco temperatura 13º eta 14º bitartecoa da, eta precipacioac nekez içaiten dira 400mm baino ugariagoac. Urtheroco egun euritsuac 60 inguru içaiten dira. Udac idorrac içaiten dira, eta precipitationeac irregularrac dira urthe ossoan cehar. Horrez gain, aldaqueta thermicoa nahico handia içaiten da.

Lor aincira Aldatu

Saconceco, iracurri: « Lor aincira »

Lor aincira Cascanteren hego-ekialdean cocatzen den aincira da, bertan ahate eta hegazti specie ugari vici dira.

Udaberri eta udazquenean anticycloia Europan sarcearequin batera, lainho itchico egunac ohicoac içaiten dira Ebro ibar guztian. Landarediari dagoquionez, basoac nahico urriac dira, eta Lerchundi eta birlandaturico (Pinus halepensis) pinuetara mugatzen da.

Statione meteorologicoa Aldatu

Herrigunearen campoaldean, itsassoaren mailatic 330 metrora, Espainiaco Nekaçaritza ministerioaren statione meteorologicoa dago. [4]

Historia Aldatu

Cascanteco udalerrian, eneolito garaico hirur aztarnategui daude, horietaco bat Pedreñales iceneco gunean. Gaur egungo herria cocatzen den thoquian, Cascantum iceneco egoitza cocatzen cen, Tarragona eta Astorgaco bide romatarraren ercean Romatarren ethorreran aurretic, herrixca beroi edo vascoi bat existitu cen bertan, Caiscat icenecoa. 1970ean eguinico indusquetetan, c. a. 70 . urtheco çoladura aberatseco etchevicitza baten aztarnac aurkitu ciren iztucaturico hormequin.

Christautassunaren lehen aiphamena 465 . urthecoa da. Ondorengo mendeetaco invasione musulmanaren datu guti heldu dira gaur egunera, baina Naffarroaco resumac herria birconquistatzean ere, jathorri musulmaneco biztanle ugari vici içan cen Cascanten. Musulmanen aztarna nabarmenetacoa, Cascanteco ureztalurraren lexicoan gueratu cen.

1119co otsailean , Tuteraco barrutiaren barnean, herri christau bihurtu cen. Cascanteco lehen jauna Damilan içan cen, ciurrenic jathorri francesecoa . XV. mendetic XVII. mendera nobleciaco familia ezberdinen escuetatic igaro cen, Vianaco princeac Leringo condeari eman ceraucon 1446 . urthean, ondoren Johannes II.ac Gaztelaco bere lagunçaile bati utzi ceraucon 1452 eta 1471 urthee artean. Azquenic, 1551 . urthean, jaurerria herriac berac erossi çuen 15.000 ducaten truque.

XII. mendearen erdialdetic gaztelua içan çuen. Udalerri moduco lehen antholacunça 1281 . urthetic içan çuen, eta 1630 . urthean Espainiaco regueac escumen guehiago eman cerauzquion eta azquenic 1633co uztailaren 18an , herri icendatu çuten, regnuco gortheetan jarlekua lorthu eta Tuteraco merindadetic banatzeco escubidea lorthuz. Cascanteco jathorrizco eliça Sancta Maria la Alta içan cen, baina 1476an , parochia berri bat eraiquitzeco baimena lorthu eta Jassocundearen eliça eraiqui cen. Jathorrizco eliça Cascanteco herrigunetic urrutiegui cocatzen cen.

1802 . urthean Cascantec, errotac, lanteguiac eta ithurburuac cituen, eta 1850an escola eta iracaslea eta 1920 . urthean upateguiac eta Guardia Civilaren postu bat. 1916 . urthean Cascantec hospitalea içan çuen, eta herrico umeçurçac eta edadeco personei arreta emaiteco babes-etche bi, bata San Leandrocoa 1885 . uretan sorthua, eta bercea Sorcez Garbicoa 1917 . urthean sorthua.

Economia Aldatu

Cascanteco economia nekaçaritza eta industrian oinharritzen da. Historicoqui nekaçaritza içan da Cascanteco economiaren ardatza, udalerriaren lurren %39,8a (3.769 hectarea inguru) herri lurrac dira, 2.736 hectarea lehorreco landaquetençaco erabilcen da, 446 hectareatan mahastiac daude, eta gainonceco 587 hectareac animaliençaco larre moduan erabilcen dira.

Industriaren garapena XX. mendean gauçatu cen, nekaçaritzatic erathorritaco productuen transformationeraco industriac içan ciren batez ere. XX. mendearen bigarren erdian, Tuterarequico hurbiltassuna , bercelaco industriac garatzen lagundu du.

Demographia Aldatu

XX. mendean cehar Cascanteco biztanleria asqui egoncor mantendu cen, beheranzco joera chiqui batequin. XXI. mendearen lehen hamarcadan igoea erranguratsua içan çuen, baina oraindic 1990. urthean çuen populationera iritsi gabe.

Cascanteco biztanleria

2008co erroldaren arauera, Espainiaz campoco 436 ethorquin vici ciren herrian, biztanleriaren %11,07a ( Naffarroaco batezbercecoaren gainetic).

Politica Aldatu

Udal hautescundeac Aldatu

Cascanteco alcatea Naffarroaco Alderdi Socialistaco Antonio Irujo Redrado auqueratu çuten 2007co udal hautescundeetan. Cinegotzietan UPNrequin berdinduric gueratu arren, PSNec Cascanteco Ezquerren Coalitionea [5] (edo Coalición de Izquierdas de Cascante , CIC, ezquerrecoac) herri ekimeneco cinegotziaren votuari esquer lorthu çuen alcatetza.

Baliogabeco votoac 60 içan ciren (emandaco guztien %2,39a) eta çurizco 47 voto içan ciren (votoen %1,92a). Abstentionea %19,71coa içan cen.

2011n egoera bersua eman cen: UPN (5 hautetsi) vozcatuena baina coporu berarequin PSNco José Gómara alcate icendatua, Cascanteco Ezquerren Coalitioneac lorth çuen bakarraren votoaz.

Udal Hautescundeac Cascanten
Alderdi politicoa 2011 2007 2003 1999 1995 1991 1987
Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac Votoac Cinegotziac
Naffar Herriaren Batassuna (UPN) %45,13 5 %42,64 5 %37,59 5 %45,06 5 %38,81 5 %40,07 5 %45,28 5
Naffarroaco Alderdi Socialista (PSN) %40,01 5 %44,03 5 %37,51 4 %42,33 5 %48 6 %47,12 6 %42,9 5
Cascanteco Ezquerren Coalitionea (CIC) %12,35 1 %11,41 1 - - - - - - - - - -
Batzarre - - - - %11,23 1 - - - - - - - -
(APC) - - - - %9,01 1 - - - - - - - -
Naffarroaco Ezquer Batua (NEB) - - - - - - %11,24 1 %4,74 0 %7,71 0 - -
(AIC) - - - - - - - - %6,66 0 - - - -
Herri Batassuna (HB) - - - - - - - - - - %4,03 0 %9,58 1

Alcateen cerrenda Aldatu

2011 José Gómara Ruiz ( PSN )
2007 Antonio Irujo Redrado ( PSN )
2003 María Ángueles Otchoa ( UPN )
1999 Jesús Ascensión García Barea ( PSN )
1995 José Gómara Ruiz ( PSN )
1991 José Gómara Ruiz ( PSN )
1990 Francisco Sola ( UPN )
1987 Gregorio Moneo ( PSN )
1983 Gregorio Moneo ( PSN )
1979 Gregorio Moneo ( PSN )

Udaletchea Aldatu

Udaletchea herrico plaça nagussian dago, eliçaren ondoan. Eraiquinari buruzco lehen documentu idatzia XVI. mendecoa da. Documentu hortan, 1566an Juan de San Juanec burututaco eraicunça lanac aiphatzen dira. Eguiturac bi solairu eta gambara daduzca, goicaldean campandorre barrocoa dagoelaric. Jathorrizco fachadac haimbat aldaqueta jassan ditu eraiqui cenetic.

Cocagune honen aurretic, udaletchea Puerta Baja iceneco auçoan egon cen, gaur egun Juan Burgos calea dagoen thoquitic guerthu. Udalac alcatea eta hamar cinegotzi ditu.

  • HELBIDEA: Foruen Plaça, 1

Azpieguitura eta garraioac Aldatu

Alberto Elkarte autobus compainiac Cascante Tuterarequin batzen du. Autobus lineac, honaco ibilbidea eguiten du:

Cultura Aldatu

Euscara Aldatu

Naffarroaco governuac onhartutaco Euscararen Foru Leguearen arauera Cascante eremu ez-euscalduneco udalerria da, eta hori dela eta, hizcunça official bakarra gaztelania da. 2001eco erroldaren arauera, herritarren %0,69c cequien euscaraz hitz eguiten.

Jaiac eta ospaquiçunac Aldatu

Cascanteco herri jaiac, ez dira data jaquin batean ospatzen, iraila hassiera içaiten da normalean jaien hassiera, lehen asteburuan, eta hurrengo astebururaino luçatzen dira. Jaiac, Romeroco Ama Virginaren omenez ospatzen dira, jaiegun nagussia jaiac hassi eta hurrengo igandean delaric. Jaiac amaitu eta hurrengo egunean herrico lagunarte guztien arteco anaitassun bazcaria antholatzen da. Ospaquiçunec hamar egun irauten dute.

Jathorrian, jaiac Abuztuaren 15eco Ama Virginaren omenez antholatzen ciren, baina 1765ean irailera aldatu cituzten, abuztuan burutzen diren cerealen bilce lanac ez oztopatzeco.

Bercelaco ospaquiçunac Aldatu

  • Cabeço de la Crucetaraco romeria, maiatzeco larumbat batean ospatzen dira 1998 . urtheaz gueroztic. Lehenago, Jassocundearen egunaren hurrengo astelehenean ospatzen cen. Romeria antholatzen den egunean, herritarrac, hoguei metroco altuera duen gurutze ikusgarriraino joaiten dira, aphaindutaco carrocetan eta oinez. Ondoren, cascantearrac herrira vueltatzen dira, eta udalac, ondoen aphaindurico carrossac saritzen ditu herrico plaçan.
  • Milocogui ihardunaldiac: Asteburu bat irauten dute.
  • Pinchorraço: Herrico lagunarteec antholaturico urtheroco pincho lehiaqueta.

Ondassun nabarmenac Aldatu

Herri senidetuac Aldatu

Cascante Castillon-la-Battalile herri francesarequin dago senideturic. Bi herrien arteco anaiartea, 1995eco aphirilaren 15ean signat cen Francian , Castillon-la-Battalileco alcate M. Michel Jouano, eta Cascanteco Jose Gomara Ruiz alcateen escutic eta urthebethe beranduago, 1996co maiatzaren 12an Cascanten.

Cascantear eçagunac Aldatu

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Naffarroa