Cárcar

Naffarroa Garaico udalerria


Cárcar [3] ( [caɾcaɾ] gaztelaniaz eta officialqui; Carcar [caɾcaɾ] edo Carcarre [caɾcare] euscaraz baina ez officialqui) Naffarroaco hego-mendebaldean dagoen udalerria da, Liçarrerrian eta Riberan cocatutacoa. Udalerriac 1.081 biztanle cituen 2014. urthean.

Cárcar
  Naffarroa Garaia , Euscal Herria
Carcar.3.Navarra.Spanien.JPG
Cárcargo plaça.
Carcargo bandera
Bandera

Carcargo armarria
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Naffarroa Garaia
Merindadea Escudo de Estella.svg   Liçarra
Escualdea Goi Ribera
Administrationea
Statua   Espainia
Erkidegoa   Naffarroa
Icen officiala Escudo de Carcar.svg Cárcar
Alcatea Salomón Sádaba Díaz De Rada
(AIC)
Posta codea 31579
INE codea 31066
Herritarra carcartar
Geographia
Coordenatuac 42°23′20″N 1°58′12″W
Açalera 40,34 cm²
Garaiera 417 metro
Distancia 75 cm ( Iruñetic )
Demographia
Biztanleria 1.120 (2021: Green Arrow Up.svg 16)
Densitatea 26,8 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 33,77
Ugalcortassuna [1] ‰ 38,14
Economia
Jarduera [1] % 73,05 (2011)
Desberdintassuna [1] % 0 (2011)
Langabecia [1] % 10,19 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 1,80 (2018) [2]
% 0,73 (2010) [1]
Datu guehigarriac
Sorrera 907
Webgunea http://www.carcar.es

Icena Aldatu

Udalerriaren icen officiala eta euscal icen arautua Cárcar [4] bada ere, haimbatean Carcar edo Caracarre erabili içan da. Azquen hau içan da herrico textu çaharretan aguercen den herriaren icena ere.

Geographia Aldatu

Inguru naturala eta cocapena Aldatu

Cárcar Ega ibaiaren ondoco herria da, Liçarraco merindadearen hegoaldean eta Naffarroaco hiriburutic 75 kilometrora cocaturic. Herria, NA-134 errepideac ceharcatzen du Andosillaranzco norabidean. Udalerrico etcheetaco batzuc, harrian eraiqui ciren, eta gaur egun etchevicitza erabileraric ez duten arren, biltegui moduan erabilcen jarraitzen dira.

Cárcarco herri mugaquideac honacoac dira: Ipharraldean Lerin , hegoaldean eta ekialdean Andosilla eta mendebaldean Sesma , Lodosa eta Sartaguda .

Clima eta landaredia Aldatu

Climaren eçaugarriac, negu hotzac, uda sargoriac, precipitatione escasac eta urthe ossoan cehar nahico irregularrac, uda garaico lehortea, eta ipharreco cierço haicea, clima mediterranearrari dagozquio. Ribera ipharraldea egon arren, eçaugarri hauec Ebro ibaiaren saconuneac dituen climaren ancecoac dira. Urtheco batez berceco temperatura 12 eta 14 gradu artecoa eta precipitationeac 450 eta 500mm bitartecoac dira. Urtheroco euritsuac 50 edo 60 baino ez dira içaiten.

Jathorrizco landaredia erabat desaguertu da nekaçaritzaren hedapenaren ondorioz, gaur egun, makaldiren bat eta landatutaco pinudiac dira Cárcargo çuhaitz nagussiac.

Historia Aldatu

X. mendean Anso I.a Garces regueac carcargo gaztelua eraiqui çuen Iruñeco regnuaren ugac defendatzeco asmoarequin, içan ere, X. mendearen amaieran, Cárcar musulmanec conquistaturico lurren aurrean cegoen azquen gothorlekua cen. 920 eta 924 . urthera bitarte, Abderraman III.a musulmanac herria occupatu, eta su eman ceraucon. XI. mendean Naffarroaco resumac urraldea birconquistatu eta regueac Cárcar jaurerri bihurtu çuen.

 
Herrigunearen inguruco lurren ikuspeguia.

1222 . urthean Anso Indarsuac herria erossi çuen eta horrela Pedro Diacen jabetza içaiteari utzi ceraucon, Naffarroaco resuman ehin bethico eçarceco. 1277 . urthean, herriac hondamena eçagutu çuen berriro ere, Gaztela resumaco xercitoac herria sunsitzean. 1428 eta 1485ra bitarte, herria Azcoiengo familiaren jaurerri içan cen, baina Foixeco Jaimec Azcoiengo Anarequin lehenengo eta Beaumonteco Catalinarequin içandaco ezconcec eraguinda, Cárcar Beaumonteco Luisen escuetara igaro cen. Beaumonteco Luis, Leringo contea cen eta honec herria bere contherriaren barruan sarthu çuen.

XIX. mendearen erdialdera, herriac independencia escuratu çuen, eta udalerri bihurtu cen, jaurgoac bertan behera gueratzean. Lehen Guerra Carlistan , 1833 eta 1839ra bitartean, exercito constitutionalac, Sancta Barbaraco eta San Miguel arcaingueruaren parochiac occupatu cituzten, carlisten aurkaco borrocan, hauec gothorleku moduan erabilceco.

Demographia Aldatu

XX. mendearen lehen hirur hamarcadetan hazcunde erranguratsua içan çuen Cárcarrec, baina 1930eco hamarcadatic aurrera populationearen gaimbehera guerthatu cen. 1930ean ia 2.000 biztanlera içaitera iritsi cen, baina 2011n 1.112 baino ez cituen.

Cárcargo biztanleria

2008co erroldaren arauera, Espainiaz campoco 86 ethorquin vici ciren herrian, biztanleriaren % 7,17a ( Naffarroaco batezbercecoaren azpitic).

Politica Aldatu

Udaletchea Aldatu

Udaletchea Foruen Plaçan dago, herrigunearen guneric garaienean, eliçaren ondoan. XVIII. mendean alchatutaco eraicunça barrocoa da. Udal bulegoen eraiquinac hirur solairu daduzca, lehenac, pilastrez eutsitaco arcupea daduca, lehen solairuan, balcoi handi bat dago, beheco solairuco athariaren gainean, eta azquen solairuan harçuriz eguindaco herriaren armarria dago. Armarria XVIII. mendearen bigarren erdian eguin çuten stylo errococoan . Udala alcatea eta çorci cinegotzic ossatzen dute.

  • HELBIDEA: Foruen Plaça, 2

Udal hautescundeac Aldatu

2003an beçala Carcargo alcatea PSN alderdico Guermán Enrique Ágreda Suescun athera cen 2007co udal hautescundeetan. Udaleco bederatzi cinegotzietatic sei lorthu cituen Naffarroaco Alderdi Socialistac eta hortaz guehiengo absolutua. Baliogabeco votoac 12 içan ciren (emandaco guztien % 1,35a) eta çurizco 19 voto içan ciren (votoen % 2,16a). Abstentionea % 10,37coa içan cen.

Cárcargo Udala (2007)
Alderdia Votoac Cinegotziac
PSN 575 6
UPN 284 3

2011n aurkeztu ciren hirur cerrendec hiruna cinegotzi athera cituzten. Vozcatuena Alternativa Independiente de Cárcar (AIC) icenecoa içan cen; Salomón Sádaba Díaz de Rada cerrendaburua alacte auqueratu çuten. PSNc galera handia içan çuen.

Cárcargo Udala (2011)
Alderdia Votoac Cinegotziac
AIC 282 3
UPN 242 3
PSN 226 3

Alcateac Aldatu

Hauec içan dira Cárcargo azquen alcateac:

Alcatea Aguintaldi hassiera Aguintaldi amaiera Alderdia
1979 1983
1983 1987
1987 1991
1991 1995
1995 1999
Maximo Agreda Pardo 1999 2003 UPN
German Agreda Suescun 2003 2007 PSN
German Agreda Suescun 2007 2011 PSN
Salomon Sadaba Diaz de Rada 2011 2015 Alternativa Independiente de Carcar
Maria Theresa Insausti Sola [5] 2015 2019 PSN
Maria Theresa Insausti Sola [5] 2019 Jardunean PSN [6]

Azpieguitura eta garraioac Aldatu

Condaren Iruñea eta Lodosa bitarteco lineac guelthoquia daduca herrian. Eguneco cerbitzu bakarra içaiten da norabide bakoitzean.

Cultura Aldatu

Euscara Aldatu

Naffarroaco governuac onhartutaco Euscararen Foru Leguearen arauera Carcar eremu ez-euscalduneco udalerria da, eta hori dela eta, hizcunça official bakarra gaztelania da. 2001eco erroldaren arauera, herritarren %0,74c cequien euscaraz hitz eguiten.

Jaiac eta ospaquiçunac Aldatu

Carcargo herrico-jaiac Iraileco bigarren astean ospatzen dira, jaietaco egun nagussia irailaren 14eco "Gurutzearen eguna" delaric. Astebethe lehenago "Gazteriaren Jaia" ospatzen dute herrico gazteec.

Urtharrilaren 17an San Antonen eguna ospatzen da, afari eta sutzarrequin, Uztailaren 25ean Donejacue eguna, Otsailaren 3an San Blas, eta Maiatzaren 15ean San Isidro, herrico neçacariac omenceco.

Ondassun nabarmenac Aldatu

 
San Miguel eliça.

San Miguel Arcaingueruaren parochia , stylo gothico - phizcundetarrean eraiqui , gurutze latindarraren oinharria daduca. Barruan, San Miguelen erretaula dago, Naffarroaco barrococo ereduric garrancitsuenetacoa.

Graciaco Andra Mariren baseliça berçalde, eraiquin barrocoa da. Marchoan romeria ntholatzen da bertara.

Referenciac Aldatu

  1. a b c d e f Euscal Herriari Beguira. Udalbilça .
  2. Naffarroaco Governua. (2018). Naffarroaco Datu Sociolingüisticoac. Euscarabidea, 50-55 or. .
  3. Euscalçaindia . 155. araua: Naffarroaco udal icendeguia. .
  4. Ibidem
  5. a b (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es (Noiz consultatua: 2020-04-17) .
  6. «LIÇARRACO ESCUALDECO HAUTESCUNDE BATZORDEA Aurkeztutaco hautagai-cerrendac» NAO 78. cembaquia, 2019co aphirilaren 24a, asteazquena (Noiz consultatua: 2020-04-30) .

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Euscal Wikiatlasa