Baiona

Laphurdico hiriburua
Articulu hau Laphurdico hiriburuari buruzcoa da; beste erranahietaraco, ikus « Baiona (arguipena) ».


Baiona (officialqi : Bayonne ) Laphurdico hiriburua eta Iphar Euscal Herrico hiri nagussia da. Halaber, Euscal Herri ossoc hamargarren hiriric gendetsuena da. Baionac, Angelu eta Biarritzeco udalerriequi batera, BAM iceneco gune metropolitarra ossatzen du, Euscal Herrico borzgarren gune metropolitar handiena.

Baiona
  Laphurdi , Euscal Herria
Grand Bayonne.JPG
Bayonne flag.svg
Bandera

Blason Bayonne.svg
Armarria


Cocapena
Herrialdea   Euscal Herria
Lurraldea   Laphurdi
Administrationea
Statua   Francia
Escualdea   Akitania Berria
Departamendua   Pyreneo Atlanticoac
Elkargoa Euscal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona (hiriburua)
Icen officiala Bayonne flag.svg Bayonne
Auçapheça Jean-René Etchegarai ( UDI )
(2020-2026)
Posta codea 64100
INSEE codea 64102
Herritarra baiones / baionar
Geographia
Açalera 21,68 cm²
Garaiera 0-85 metro
Distancia 0 cm ( Baionatic )
Demographia
Biztanleria 51.411 (2018: Green Arrow Up.svg 183)
alt_left   27.463 (%53.4) 23.765 (%46.2)   alt_right
Densitatea 2.190,59 biztanle/cm²
Çaharcea [1] % 23,24
Ugalcortassuna [1] ‰ 48,99
Economia
Jarduera [1] % 70,8 (2011)
Desberdintassuna [1] % 6,49 (2011)
Langabecia [1] % 9,9 (2013)
Euscara
Euscaldunac % 7,19 (2010)
Erabilera % 0,29 (2011)
Datu guehigarriac
Sorrera Romatar fundationa , gutienez IV. mendea . urtea
Webgunea http://www.ville-bayonne.fr/

2017 . urtheaz gueroztic Euscal Hirigune Elkargoaren hiriburua da eta eracunde honetaco egoitza nagussia hiri honetan dago.

Romatarren garaian sorthua, Laphurdum icena içan çuen, gueroago inguruco lurraldearen icena içaitera (Laphurdi) igaro cena. XI. mendetic aurrera, aphezpicu hiri bihurtu cen, Bajonencis elizbarrutico buru icendatu baitzuten. Baionac goiburua nunquam polluta du ( euscaraz , «nehoi ez cikindua»), mendeetan cehar hiribildua setiatzeco içan ciren 14 saiaquerec, gutienez, porrot eguin çutelaco.

Hiri gutic dute hain içaera nabaria eta bitchia. Walter Benjaminec erra çuen beçala:

« Baionac visitariac harrituta uzten ditu, hiria bera ez da haietaz harritzen ordea . »

Walter Benjamin


Etymologia Aldatu

 
Baionaren aireco ikuspeguia.

Euscaraz eta gascoiz Baiona era berean idazten da, baina gascoiz [ba'junɔ / ba'june] ahoscatzen da. Francesez , berriz, Bayonne idazten dute hiriaren icena.

Etymologiari dagoquionez, «Baionaren icenac oraindic componceque dauden araço historico eta lingüistico asco sorthu ditu». [2] Hona hemen icenaren interpretationeac sorthu dituen hypothesiac:

Historian cehar, toponimoac itchura asco içan ditu: [7]

 
Hiriaren ikuspeguia Baionaco citadellatic .

Toponimo içaiteaz gain, Baiona hiriac nationeartean asqui eçaguna den bayonetta armari eman derauco/dio icena, bertan asmatua içan baitzen. [14] [15]

Geographia Aldatu

 
Baionaco communicabideac eta udalerri mugaquideac.

Cocapena Aldatu

Baiona Euscal Herria eta Gascoinia arteco mendebaldeco mugan dago, mendebaldean eta ipharraldean Landeetaco basoac eta hegoaldean eta ekialdean euscal Pyreneoac dituen lurralde lauan cocatuta. Hiria Aturri eta Errobi ibaiac batzen diren lekuan cocatuta dago, bere bocalean hain çucen ere, Bizcaico golkotic guertu .

Hydrographia Aldatu

Udalerria [16] Aturri ibaiac ez ecic bere ibaiadarrac diren Portou eta Esbouc errequec ceharcatua da. Baionan bertan Aturri Errobi ibaien confluencia dago. Errobiren ibaiadarrac diren Hillans eta Urdainz errequec ere Baiona ceharcatzen dute.

Udalerri mugaquideac Aldatu



Baionaco ekialdearen eta Atturri ibaiaren ikuspegui panoramicoa Muguerre aldetic ikussita.

Clima Aldatu

Hurbilena dagoen statione-metereologicoa Biarritz-Angelucoa da. [17]

Baiona Euscal Costaldetic oss hurbil egonic, alboan duen Biarritz hiriaren climaren ancecoa da: Bizcaico golkoa eta Oceano Atlanticotic hurbil dagoenez clima oceanicoa du. Bertaco neguco bataz-berceco tempetarura 8 °C-coa da eta udaco bataz-berceco temperatura 20 °C-coa. Nehoiz registratutaco temperatura hotz edo baxuena 1985eco urtharrilaren 16an jaçotaco −12,7 °C-coa içan cen, aldiz, nehoiz registratutaco temperatuta beroena 2003co abuztuaren 4ean jaçotaco 40,6 °C-coa içan cen. Iphar Euscal Herrico costaldean euri jasa ethengabeac eçohicoac dira, salvuespena negu garaia da. Maiz embata edo ekaitz indarsu baina laburrac içan ohi dira.


      Datu climaticoac ( Baiona-Angelu-Biarritz escualdea )      
Hila   Urt     Ots     Mar     Api     Mai     Eca     Uzt     Abu     Ira     Urr     Aça     Abe   Urtecoa
Registraturico temperatura maximoa (°C) 23.4 28.9 29.7 28.6 34.8 38.7 39.8 37.3 37 32.2 26.1 25.1 39.8
Batez berceco temperatura maximoa (°C) 12 12.8 15 16.2 19.6 22.1 24.1 24.7 23.2 20 15.1 12.5 17,4
Batez berceco temperatura (ºC) 8.1 9 10 11.7 14.6 17.3 19.8 19.9 18.6 15.6 11 8.5 13.7
Batez berceco temperatura minimoa (°C) 4.8 5 7 8.5 11.6 14.6 16.7 17 14.5 11.9 7.7 5.5 9.9
Registraturico temperatura minimoa (°C) −12.7 −11.5 −7.2 −1.3 3.3 5.3 9.2 8.6 5.3 0.8 −5.7 −8.5 −12.7
Euria (mm) 143.2 122.7 121.7 132.9 121 90.9 65.1 102.3 124.6 135.7 174.2 148.7 1483
Ithurria: Biarrizco hilabetheroco clima, 69 m (1961-1990 aldia).
Infoclimat eta Météo France , 2014co uztailaren 27an consultatua

Barrutiac Aldatu

 
Baionaco barrutien mappa (2014).

Baionaco Udalaren arauera, 7 barrutitan banatuta dago:

Polo-Beyris / Saint-Amand Aldatu

Saconceco, iracurri: « RN 10 - Polo » eta « Beyris »

Hiriaren campoaldean dagoen auçoa da, Baiona eta Angeluc bat eguiten duten gunean dago, bertan BAB2 mercatalgune handiraco sarbidea dago. Auço honetan Saint-Amand ikastetche privatua (bertan lehen eta bigarren mailaco heciqueta), Polo-Beyris ikastola , Saint-Amand eliça eta "hiri vicitzaren" (" de la vie citoyenne ") iceneco erabilera anhitzeco areto bat daude, azquen hau Polo-Beyris auçoco culturgune guisa erabilia da.

Barrutia nahico berria da, 1937an Udalac polo celhaic lursailac nesquençaco ikastetcheac eraiquitzeco asmoz erossi baicituen. 1939 1947 artean gendea barneratzeco eremua bilhacatu cen, 1939co otsailetic irailera espainiar republicar refugiatuac arneratuac egon ciren, aldiz, 1940eco udazquenea Franciar Imperio Colonialeco presoac barneratuac egon ciren, 1940eco açarotic aurrera Fronstalag 222 presondegui bilhacatu cen, bertan Bigarren Mundu Guerran cehar alemaniarrec atchilotutac gendea prso sarthu çutelaric, aldiz, 1945eco aphirilaren 20etic 1947ra dépôt 189 icena jasso eta Gurseco concentratione-esparrutic cethoce guerra preso alemaniarrac barneratuac içan ciren. Barrutia ez cen 1950eco hamarcadararte berriz ere viciberritu, guehimbat bertan lehen udal azpibanaqueta eta ikastetche bat eraiqui baiciren.

Saint-Léon / Marracq Aldatu

Saconceco, iracurri: « Saint-Léon (Baiona) » eta « Marracq »

Saint-Léon - Marracq barrutia Atturri ibaiaren hegoaldean dago. Baionaco historian leku nabarmena du, bertan Napoleonen gaztelu baten hondaquinac baidaude, Marracqeco jaureguia , harc bere diruz erossi eta 1808co aphirilaren 18tic uztailaren 21ararte vicilekutzat erabilia.

Auço honen ipharraldean Aviron Bayonnais hirico rugby taldearen Jean Dauguer stadioa dago, baionatarren leku cuttunenetacoa.

Berçalde, bertan Côte Basque Hospitale-Centroco eraiquin den Saint-Léon hospitalea ere cocatzen da, 1852 - 1869 artean Baionaco auçapheça içan cen Jules Labaten lanei esquer eraiquia eta Eugenia de Montijo emperatriçac inauguratua.

Marracqeco universitatea escualde horretaco culturgune historicoa da, 1879an sorthutac Baionaco Lyceoaren ondorengoa, eta gaur egun Akitania ossoc ikastetche handienetacoa da.

Berçalde,

Baiona Handia Aldatu

Saconceco, iracurri: « Baiona Handia »

Hiriaren jathorrizco sorlekua da, bertan castrum romatarra çarri baitzen. Hiriaren erdigunea eta mercatalgunea da. Ascatassunaren plaça hirico çaharrena da, eta bertaco çoruco harlaucec Akitania , Laphurdi eta Gasconiaco armarriac irudicatzen ditu.

XVIII. mendea arte, hiria merkataritzaco erabili ohi ciren ubideec ceharcatzen çuten. Ancina, Port-Neuf carrica ur canala cen, hortic dathorquio gaur egungo icena. Cale honen alboetan eraiquitaco etcheac piboteen gainean eraiqui ciren eta hirico ederrenen artean daude, beren çur eta çursarezco leihoac gorri, marroi, orlegui eta urdin colorez margotuac daude. Garai batean, Errobi ibaiaren erça arrançaleec arrançatu berri cituzten arrainac lurreratzen cituzten lekua cen. Caiaren amaieran, Tour-de-Sault carrica dago, bertan romatar harresico bi dorre daude.

Espainiaco carrica bere etche luce eta estuengatic nabarmencen da, bi leihodun burdin landuzco balcoiac, marcoztutaco atheac eta athe-quisquetac dituztelaric. Deraucoten/diotenez, Faures edo Arotzen carrican bayonetta asmatu omen cen.

Auço honetan hiriaren ancinaco harresi eta luebaquien aztarna ugari topa litezque. Orbe carricaco 9. cembaquian Luis XIV.a Franciacoac ostatu hartu çuen. XII. mendean desaguert cen luebaqui idorra gaur egun Salie carrica eta Boulevarda dauden lekuan cocatzen cen. Haimbat leecutan, Agustinoen carrica edota Lachepaillet boulevardeco harresian tarteco, Francisco I.a Franciacoac alchatzea aguindu eta Vaubanec eraiquitac gothorlekuac daude.

Gaztelu Çaharrac , hala deithua Baiona Ttipian Luis XI.a Franciacoaren reguealdian Gaztelu Berria eraiqu cenetic, XII. mendean aurretic bacegoen romatar harresiari guehitu citzaion, oimplano lauquiçucena otsacen du eta 35 metro luce dituzten bi hegaleac itchitzen dute.

Baiona Ttipia / Muserola Aldatu

Saconceco, iracurri: « Baiona Ttipia »

Burgu Berria (« Bourg Neuf ») icenez ere eçaguna, auço herricoi eta activoa da, 1152an aphezpicue eremu libre guisa eman citzaien. Vaubanec eraiquitac harresi eta gothorlekuez inguratua dago. Behinola, auçoac passabide guisa erabili ohi ciren ur canal ugari cituen.

Auço honetaco etcheac usadiozcoac edo herricoiac dira, horren adibide Errobi ibaiaren ercean dauden Corsarioen caia eta Galuperie caieco etchevicitac dira. Auçoa nagussiqui caiequico elkarçutac diren cale estuz ossatua dago, Hego Euscal Herrian franquismoa naguss cenean hiri honetara babes bilha ailegatu ciren euscal aberçaleen vicilekua içan cen.

Bertan, haimbat eraiquin nabarmen daude, tartean, Euscal museoa , Léon Bonnat museoa , Gaztelu Berria , Mousserolles athea nahiz Vaubanec eraiquitac Baionaco harresietaco gothorlekua ere. Marengo carrican San Andres eliça neogoticoa dago.

Baionaco bercetan Paul-Bert plaçan idi lasterquetac egon ohi dira.

Arènes / Allées Marines Aldatu

Saconceco, iracurri: « Arènes » eta « Allées Marines (Baiona) »

Barruti hau Atturri ibaiaren hegoaldeco ercean dago, hain çucen ere, Errobi ibaiac bere urac Atturri ibaian isuri eta azquen hau itsassorazco bidean doan eremu edo itsasadarrean . Allées Marines eremua dembora lucez padura içan cen eta Arènes auçoa XIX. mendean cehar hiriaren çabalgune guisa eraiqui cen. Gaur egun vicitzeco hirico auço garestienen artean sailcatuac daude.

XVIII. mendean eremu honetaco padura çumarrac landatuz moldatu cen. Beranduago, bertaco boulevard edo ethorbidea Aduanaren egoitzaren cocalekua bilhacatu cen.

Barruti honetan Lachepaillet auçoa era badago, bertatic Atturri ibaiaren ikuspegui bicainac daude. 1893co uztailaren 30ean barruti honetan Baionaco cecen plaça garai hartan baratz eta artadiz betheric eremu honetan eraiqui cen, eraiquin horrec Arènes auçoari icen emaiten deraucolaric. Berçalde, barruti hau Baionaco chocolateguile ugariren egoitzen cocalekua içan cen.

Barruti honetaco eçaugarrietaco bat Baiona-Allées-Marines linea da, Baionaco portuari carga cerbitzua esqueincen derauco/dio burdimbide linea laburra.

Santizpirita Aldatu

Saconceco, iracurri: « Santizpirita »

XII. mendean Atturri ibaiaren escuin edo ipharraldeco ercean sorthutaco auço historicoa da. Hiriaren erdigunearequin Santizpiritaren çubiaren bidez elkarlotua dago.

Icena bere jathorrizco biztanleetatic dathorquio, bertan Spiritu Sainduaren hospitailarien orden religionetsuaren atherpetche bat baitzegoen, Donejacue Bideco erromesen gueldigunea.

Guerora, auçoac XVI. mendean Inquisitionetic ihess ethorritaco portugaldar judu sefardi eta marranoen vicilekua bilhacatu cen. Hauec Baiona nahiz Iphar Euscal Herrian chocolatea lehembicicoz sarthu çuten, eta 1615ean Ana Austriacoa eta Luis XIII.a Franciacoaren ezconçaren ondorioz baionnatar juduec Francian eçagutzera eman çuten. Portugaldar jathorrizco familia hauetaco senideen artean boticari, armaguile eta negocioguiçon ugari ceuden, hassieran batean banandutaco communitatea içan arren, Franciaco Iraulçaren ondoren hiritar guisa ainçacotzat hartuac içan eta gainonceco baionatarren artean integratu ciren.

XVIII. mendearen amaieraldera triquimaco-piboteen gainean eraiquia, Loustau hotela barruti honetan vicitzen jarri ciren portugaldar familia juduen arracasta economicoaren ikur da.

Hassiera batean Baionaco Spiritu Saindua ( Saint-Esprit-lès-Bayonne ) iceneco communa edo udalerria içan cen, 1790ean Landetaco Daxeco cantonamendura batu cen, aldiz, 1857an azqueni Baiona hirico auço bilhacatuz. Barruti hau dembora lucez atzerritar eta ethorquinen vicilekua içaiteagatic eçaguna içan cen. Auço honec bere guiro berhecia bertan eçarritaco hilteguiac, espetchea eta haimbat biltegui içaiteari çor ceraucon.

1853co abuztuaren 21ean Spiritu Sainduaren auçoan lehen cecenqueta ospatu cen, gaur egun hirian cecenqueta çaletassu handia dagoelaric.

XIX. mendearen erdialdean Baionaco guelthoquia eraiqu cen. Jathorriz, egur eta metallez eraiqui , XX. mendearen hassiera gaur egun ikusgai dagoen eraiquin monumentalaren ordez ordezcatua içan cen.

Auçoaren gain dagoen muinoan 1680an Vaubanec diseinatu eta XVII. mendearen amaieran eraiquitaco Baionaco citadellaren gothorleku dago.

Baionaco eremu honetan dauden berce bi eraiquin historicoac honaco hauec dira: XV. mendean Luis XI.a Franciacoac collegiata mailara jasso çuen Spiritu Sainduaren eliça eta 1837an Capdeville arquiteectoaren planoen arauera eraiquitaco Baionaco synagoga , azque eraiquin hau aurretic, XVIII. mendean Rébecca Louis Nounès cenaren etchaldea cegoen lursailean eraiqui cen.

Habas La Plaine / Sainte-Croix / Arroussets Aldatu

Saconceco, iracurri: « Habas La Plaine », « Sainte-Croix (Baiona) » eta « Arroussets »

Barruti honec orainchuqui Baionaco Gainac icena jasso du, Urbanizatzeco Lehentassun Eremua (ULE, fransez ÇUP) eta 1960co hamarcadan diseinatutaco Marcel Breuer etchevicitzac icendatzeco ere erabili ohi da, 2008tic aurrera eremu honec Hiri Eraberritze Plan Nationalaren eraguinez eraberritze sacon eta nabarmenda içan du.

Berçalde, barruti honetan Saint-Étienne eta Sainte-Croix auçoei icen emaiten deraueten Doneztebe eliça eta Gurutze Sainduaren eliça daude.

Goarnicioa Aldatu

Baiona goarnicio hiria da, Franciaco Armadac egun hirian 18.000 laguneco soldadu-taldea du. Hona hemen gudarosteac:

  • Ancinacoac:
  • Egungoac:
    • 1. Itsas-Infanteriaren paraxutista regimentua;
    • Ikerqueta eta operatione brigadaren (Armadac dituen çazpietatic bat Baionan).

Historia Aldatu

Baiona Laphurdum iceneco castrum romatarraren hondaquineta eraiqui çuten. Gothorleku horrec inguruco herrialdeari eman ceraucon icena. Bere cocapen strategicoa cela eta, Baionatic Galia eta Hispania arteco ibilbideac controlatzen cituzten, romatarren controlpetic at ceuden inguruco herrien erassoac saihesteco.

Baionari buruzco aiphamen ancinacoenac romatarren garaicoac dira, IV. mendecoac hain çucen. Novempopulaniaco tribunoaren egoitza cen, akitaniar eta vascoi ass gabecoen aurrean bethi erne. Mendeetan aurrera eguinda, visigothoen , biquingoen eta normandiarren erassoe escarmentua içan ostean, hiri beçala antholatu cen.

840an , biquingoac Laphurdin aguert eta urthe bi gueroago Iphar Euscal Herrico barrualdea conquistatzeco erassoa eguin çuten,eta ibaitic guerthu eta hiritic at campamendu nagussia cocatu çuten. Orduco Laphurdum oppidum içan cen eta, berez, biquingoec portua behar çuten. Baiona Aturri eta Ebro haranen guilça bihurtu cen, biquingoençat Oceano Atlanticoa eta Mediterraneo itsassoaren arteco lothunea cena. [18] 892an Landetaco costaldetic camporatuac içan ciren. Baiona eta Born herria escualdeco cembait herriren icenac Ragnar Lodbroquen semea cen Björn icenetic eracarria içan daiteque. Normandian 911 . urthean bertaco jaunec biquingoequin accordi lorthu baçuten ere, Baionan 981ean setiatu eta hurrengo urthean Guilen Ansoc mendean hartu cituen Tallerco guduan . Hala ere, ipharraldetic ethorritaco erassoaldiec 1018 arte iraun çuten.

 
XVIII. mendeco Baionaco planoa.

Hassieran romatarra eta guero vascoia içan cen herria « anglesa » içan cen XII. eta XV. mendeen artean. 1023an Guilen Anso hil eta Anso III.a Nagussiac Laphurdico bizconderria sorth çuen, Baiona hiriburua içanic. [19] 1130ean Alfonso I.a Naffarroacoac hiria setiatu baçuen ere ez çuen arracasta içan. [20] Akitaniaco duquerriaren mempean, Leonor Akitaniacoa 1152an Anglaterraco reguea ezcondu eta anglesac jauncho berri bihurtu ciren. Baionac egoera berriaren onurac eta escubideac athera cituen: Bordeleco ardoac , erretchin , xingarra edo tinteac Anglaterrara garraiatzeco escubidea çuten bakarrac içanic. Era berean, portu militar nagussi bihurtu eta marinel asco eman ceraucon regueari. Ricardo I.a Anglaterracoac 1177an hiria Laphurdico bizconderritic at plaçaratu eta Uztaritze bihurtu cen hiriburu berri. [21] 1215ean , Joan Lurgabea Akitaniaco duque celaric, Baionac foruac lorth eta, inguruco herriac ez beçala, jaunchoen mende ez içaitea lorthu çuen. Horretaraco Ehun Pareac iceneco eracundea sorthu çuen.

Risco historialariac adiaracitacoaren arauera, anglesec Laphurdi hartu aurretic Naffarroaco regue-reguinen lurraldea cen. Dena dela, hiriaren garai bicainena Anglaterraco regue reguinen escuetan egondaco hirur mendeac dira ( XII. mendearen erdialdetic XIV. mendearen erdialdera arte). Garai hartan Anglaterraco regue reguinac Akitaniaco duqueac ciren. Ibai portua sustatu çuten, merkatari eta salerosleei bidesariac cobratzeco escubidea eman ceraueten baionarrei, eta Baionaco champonac eguin cituzten gaztelu çaharrean. Horrembercez, Baiona içan cen Anglaterraco regue-reguinen baluarte nagussia Gasconiaco golkoan.

1451an Dunoisec hiria conquistatu eta Franciaco Koroaren mempean jarri çuen. Sarrasquia ez içaiteco gotzain batec ceruan citori hori ikuss çuela erran çuen eta baionarrec ez çuen contra eguin. Franciaco regueec gothorlekua sendotu çuen mugatic guerthu cegoelaco, baina hiriac udal escubideac galdu eta chirotu eguin ciren. 1454an , Carlos VII.ac Baiona, Akice eta Saint-Sever ossatze çuten escualdea governatzeco Lannesco senescalgo ossatu çuen. Hala ere, Akicen vici cen senescala Baionan senescal de facto berceric ez cen. XV. mendean Baionac urrhezco aroa vici çuen: Anglaterrarequin merkataritza hartu-emanac mantendu cituen eta Baionaco portua bircocatu behar içan çuten Aturriren ibilbidea ipharralderanz muguitu celaco.

 
Baionaco Borz Cantoien plaça eta Berrogain denda Orbe calearen izquinan XIX. mendean .

XVI. mendeco hassiera Laphurdin içurria aguert cen. Orduco registroec [22] bere hedapena açalcen deraucute. 1515eco uztailean , Baionaco udalac içurria hedatuta cegoen escualdeco biztanleei atherpea eman cerauen/cien. Urriaren 21ean , udalerrico biztanle eta morroi guztiei debecatu cerauen/cien (...) Bidarteco eliçather joaitea (...) içurriaren kutsadura cela eta . 1518co aphirilaren 11n , içurria Donibane Lohiçunera çabaldu eta udalac Donibane Lohiçunerequin harreman içaitea debecatu çuen. 1518co açaroaren 11an , içurria jadanic Baionan cegoen eta Udala 1519an Angeluco Brindos auçora aldatu behar çuten. [23]

1523an , Lautrececo mariscalac resistencia çcendu eta gaztelarrec eçarritaco setioa amaiaraci çuen.

XVI. mendean , Franciaco regueac bere ingeniariac bidali cituen Aturriren ibilbidea fincatzeco. Honec Baionaco portuan jarduera handiagoa eraguin çuen. Bacailao eta balearen arrançac aberastassuna ere ekarri çuen herriari. 1492an , regue-reguina catholicoec juduac bere resumetatic bota/vota eta Spiritu Saindua auçoan gueratu ciren. Hauec berarequin batera chocolatea ekarri çuten.

1565ean , Franciaco reguina cen Catalina Medici eta Philippe II.a Espainiacoaren ordezcaria cen Albaco duqueac hirian elkarrhizqueta eguin çuten. Urthe honetan, governariac hiribilduco atheen guilcen controla erdietsi çuen, udal aguintari uzcurrengandic.

XVII. mendean , baionarrec Espainia eta Franciaren arteco guerretaco lehendabicico lerroan içan eta bere ehiça-aiztoac bere mosqueteen canoiac fincatu eta bayonetta asmatu çuten. Mende honetan , 1680an hain çucen, Vaubanec Baiona indarceco ipharraldeco citadella eraiqui çuen.

1808co ekainaren 6an Marracqeco jaureguian Napoleon Bonapartec bere anaia Joseph Espainiaco regue icendatu çuen Baionan, Carlos IV.a Espainiacoa carguari uko eguitera behartu ondoren. Urthe hartan Baionaco constitutionea ere signatua içan cen, lehendabicico Espainiaco constitutiona . Aturriren escuinaldean dagoen Spiritu Saindua auçoa 1792an Baionatic banatu eta Jean-Jacques Rousseau icena hartu çuen Franciaco Iraulçan . 1857co ekainaren 1ean berriro Baionarequin bat eguin çueneraco, Landeetaco udalerria içan cen 65 urthez.

Lehenengo Carlistaldian , Baiona cacetaritza indarberrituaren gune nagussi bat içan cen eta lothura estua içan çuen Hegoaldeco lurraldeetan jaçotzen ari ciren guerra-guerthaeren albisteac Europara hedatzearequin. Prensa-jardueran ibili cen, berceac berce Agustin Xaho republicaçale uberotarra.

1854an trembidea Baionara heldu cen ipharraldeti , eta Parisetic tourist asco ekarri cituen Biarrizco hondarcetara Baionac, berriz, Aturrico burdinolac sorthu eta siderurguiari ekin ceraucon. XX. mendean Lacqen gatz aurkitzean aldi bateraco arracasta içan baçuen ere, XIX. mendean industriac bulçatutaco Baionaco portua pixcanaca-pixcanaca gaimbehera ethorri cen.

Baionaco ituna 1856co abenduaren 2an signat cen, eta Bidassoaco bocalearen muga fincatu çuen Espainia eta Francia artean.

Bigarren Mundu Guerra hassieran eguindaco Franciaren çathiquetan, Baiona Alemaniaren control çucenaren pean guerat cen eta, harrezquero, Alemaniarrec Atlanticoco horma eraiquitzeari heldu ceraucoten/cioten, Aturriren bocalean, Baionari dagoquionez.

Demographia Aldatu

Baionac, Biarritzec , Angeluc eta Bocalerec ossatze duten Baiona-Angelu-Biarritz gune-metropolitarrac 120.000 biztanle inguru ditu, eta horietatic 50.000 inguru Baionari dagozquie. Baiona Franciaco 96 hirietaco bat da. 2004co abenduaren 1ean hiri-garraio plana onhartu çuen.

Ancinaco Laphurdum içanic, Baiona bethi içan da Laphurdico gune populaturic garrancitsuena. 1800an 13.000 biztanle cituen, eta XIX. mendean, batez ere 1840 eta 1860 urtheen artean, hazcunde garrancitsua içan çuen. Ondoren, XIX. mendearen bucaeran eta XX. mendearen lehen erdialdean populationea 25.000-30.000 biztanleren vueltan egoncortu cen. XX. mendearen bigarren erdialdean berriro haci cen biztanle copurua, eta XXI. mendearen lehen hamarcadan ia 50.000 biztanlera içaitera iritsi cen.


Baionaco biztanleria
Datuen ithurburua: INSEE
Baionaco biztanleria-pyramidea , 2011n, ehunecotan. [24]
Guiçonac Adin tartea Emacumeac
0,5
90 urthe edo +
2,2
7,3
75 - 89 urthe
13,1
13,1
60 - 74 urthe
15,9
18,5
45 - 59 urthe
18,2
22,8
30 - 44 urthe
18,8
22,4
15 - 29 urthe
18,9
15,5
0 - 14 urthe
13,0

Politica eta governua Aldatu

Saconceco, iracurri: « Hautescundeac Baionan »

Auçapheçac Aldatu

Ikus cerrenda: « Baionaco alcateac »
 
Baionaco cathedralaren ikuspegui Baiona Handia auçoco carrica batetic ikussita.
Auçapheça Aguintaldia Alderdia
Bernard Lanne 1830 1832
Eugène Basterreche 1832 1833
François Balasque 1833 1848
Eugène Boutoey 1848 1849
Alexandre Dubrocq 1849 1850
Jules Labat 1852 1869
Jules Chateauneuf 1871 1876
Théodore Plantié 1876 1881
Séraphin Haulon 1881 1884
Jacques Portes 1884 1885
Édouard Viard 1885 1888
Léo Pouçac 1888 1908
Joseph Garat 1908 1919
Gabriel Castagnet 1919 1925
Joseph Garat 1925 1934
Jules Lafourcade 1934 1935
Pierre Simonnet 1935 1941
Marcel Ribeton 1941 1944
Jean Labourdique 1944 1945
Jean-Pierre Brana 1945 1947
Maurice Delay 1947 1958
Georgues Forsans 1958 1959
Henri Grenet 1959 1995 UDF
Jean Grenet 1995 2008 UMP
Jean Grenet 2008 2014 UMP
Jean Rene Etchegarai 2014 2020 UDI
Jean Rene Etchegarai 2020 2026 UDI

Cantonamenduac Aldatu

1790ean Baionac bi cantonamenduri eman cerauen/cien icena:

Baiona iphar-ekialdea
Baiona iphar-mendebaldea

1973an , lehendabicicoz, banaqueta reformatua içan cen:

Baiona ipharraldea
Baiona ekialdea
  • Baiona (çathi bat)
Baiona mendebaldea

1982an , berriro, çathiqueta aldatu çuten:

Baiona Ipharraldea
Baiona Ekialdea
  • Baiona (çathi bat)
Baiona Mendebaldea
  • Baiona (çathi bat)

Economia Aldatu

Baiona Iphar Euscal Herrico merclatal- hiriburua da: Laphurdi , Naffarroa Beherea eta Çuberoa . Gainera, guerthuco Landac departamenduan ere eraguina du.

Bayonne 24.000 açalera duen mercatal-gunea du bere 45.000 biztanleençaco eta inguruco Angelu eta Biarritz udalerriarequi batera BAB gune-metropolitarrac ossatzen du, Biarritze-Angelu-Baionaco aeroportua controlatzen duena.

Société des Transport de l'Agglomération de Bayonne edo Stab , Baiona-Angelu-Biarritz gune metropolitarren autobusen cerbitzua ez ecic Bocale , Hiriburu eta Tarnoserenac ere çucencen du.

Egoitza nagussia Baionan du Baiona-Euscal Herrico Merkataritza Gambarac .

Escualdean industria metallurguicoa eta chimicoa ere badago.

Cultura Aldatu

Hizcunçac Aldatu

Saconceco, iracurri: « euscara », « gascoiera », « Itsasaldeco gascoia » eta « frances »

Baionatarrec gascoiz jardun dute Erdi Arotic XX. mendearen hassier arte: hiribilduaren Erdi Aroco aguiri guztietan erabilitaco hizcunça cen. [25]

Departamenduac sorthu cituztenean, Baiona departamendu hybrido batean cocatu çuten: Behe Pyreneoac ( 1969co urriaren 10ean Pyreneo Atlanticoac icena hartu çuena). Bearno , Ipha Euscal Herrico herrialdeac diren Çuberoa , Laphurd eta Naffarroa Behereac ossaturic departamendua ossatu cenean, Laphurtarren Bilçarrac Statu Nagussietaraco ordezcariac auqueratzeco hautescundeetan Baiona berarequin batera parte harcearen contra vozcatu çuen.

Baina departamendua sorthu cenean, Baiona borz barrutien bateco hiriburu bihurtu [26] (berce lauac Paue , Orthece , Olhoroe eta Maule içan ciren) eta Franciaco Iraulçac Laphurdi eta Naffarroa Beherearequin içandaco lothunea estutu çuen. Batzuen ustez, laphurtarrec eta naffarrec Baiona bere productuac garraiatzeco portutzat berceric ez çuten 1177an escualdeco itsas-athe bihurtu cenetic.

Egoera berriac euscara sendotu çuen Baionan: barnealdetic cethocen euscaldunei esque . Hala ere, Baionan Erdi Arotic aurrera verba eguiten cen gascoia ez cen guztiz orthodoxoa, eta «maritime» edo itsasaldecoa çuen ecicena. [13] [27] Behe- latinezco hiztegu eta syntaxia euscal arroarequin nahaspilatu eguin cen. Romancea hizcunça officiala cenez, Baionaco toponymian gascoizco icenac sarritan aurkituco ditugu egun: Mayou çubia , Pannecau çubia eta carrica, Graouillats carrica, Pusterle carrica, Passemillon carrica, Gosse carrica, Abesque carrica, Menouns passabidea. Jathorrizco berce gascoi icen batzuc francestuac içan ciren (Charcutière carrica, Poissonnerie carrica…).

Behe Pyreneoac departamenduan sarthu cenean, Baionac bere içaera vascoia berrescuratu eta sendotu çuen, romatarrec , francoec , naffarrec , anglesec eta franciarrec ephec -epheca aldatua. Horrela, Baionac guerthuco Gascoiniari bizcarra eman eta, batez ere XX. mendetic aurrera, eguindaco franceste gogorra dela causa, egun hirian gascoia apenas minçatzen edo eçagutzen den. Era berean, bere içaeran duen euscara ere, eta berezco euscalquia den laphurtera , galceco çorian dago, eracunde euscalçale batzuei esquer bakarric mantendua. Hala ere, bere cocapen geographicoa dela eta, bere içaera historico , lingüistico eta socialari esquer, oraindic cultura biac mantendu dira Baionan: udaletcheco balcoian ikurrina eta Gascoiniaco bandera culuncatzen dira, eta leku ascotan seinale elheanhitzac agueri dira.

2001ean , Baiona-Angelu-Biarritz gune-metropolitarrean biztanleriaren % 8,8 elhebidun activoa (euscara eta francesa ) eta berce % 8,3 elhebidun passivoa içan cen. [28] Baionan ikastola eta verso-escola bana ditugu gaur egun.

Gascoi hizcunçaren aldeco muguimendua Aldatu

Gaur egun, gascoizco academia Baionan cocatuta dago.

Hauxe dugu hirico gascoi ereserquia :

« Salut Baiona!
Salut Baiona, petita flor,
Pròche la Niva, pròche l'Ador,
Mainada a la vèrva gascona,
Charmanta e gaujosa citat,
On respira la libertat,
Salut Baiona!
»
Agur Baiona!
Agur Baiona, lili ttipia,
Errobitic hurbil, Atturritic hurbil
Gascoierari emana,
Hiri xarmant eta alaia ,
Ascatassuna arnasten dena
Agur Baiona!

Eta hona hemen hiriari buruzco erranera çaharra:

« A Baiona, tot ke s'i dona;
quan ès arrivat, tot qu'es dat.
»
Baionan; emandaco dena;
bertaratzean, jassotzen da.

Occitaniar muguimend nationalistac Baish Ador edo Beheco Aturria escualdea (tartean Baiona) Occitaniaren çathitza dute, tartean Ací Gasconha iceneco eracunde baionarra.

Museoac Aldatu

 
Dagourette Etchea, Euscal Museoa

Jaiac eta jaialdiac Aldatu

Saconceco, iracurri: « Baionaco bestac »

Musica Aldatu

Gaztetchea Aldatu

Ancerquia Aldatu

Baionaco ancerquia Franciaco Cultura Ministerioaren scène nationale labela du.

Gastronomia Aldatu

Saconceco, iracurri: « Baionaco xingarra »

Hedabideac Aldatu

Hona hemen Baionaco hedabideen cerrenda: [13]

  • Eguncariac: Basque-Éclair , Côte-Basque-Soir , Républicain du Sud-Oest , Courrier Français , Euscal Herria le Pays , Herria.
  • Astecariac: Petites affiches de Bayonne Biarritz ; Alderdi; Embata ; Etchea ; Gure-Herria; Irazquinça; Ikasle; Chan-Chiquitin; Bulletin du Musée Basque .

EiTBc egoitza du Baionan.

Erdi Aroco urbanismotic oraindic, alde çaharreco caleac ez ecic eraiquin asco ere (gothorlekuac, cathedrala, commentuac, sotoac…) gueratzen çaizquio. XVI. eta XIX. mendeen artean nobleec ez ecic udalac ere mercatal eta portuarequin lothurico eraiquin asco eguin cituzten.

Ondassun nabariac Aldatu

Eraiquin civilac eta militarrac Aldatu

Eraiquin religiosoac Aldatu

Parqueac Aldatu

Baionac [119] 1998an bere lore-aphaingarriac cirela eta saria jasso çuen. Caradoc parquea, lorategui-publicoa, lorategui bota/votanicoa eta harresien pasealekua ditu.

Gainera, gune natural bi ditu: Ansoteco çabalgunea eta Ilbaritzeco padura.

Azpieguiturac Aldatu

Quirola Aldatu

Arraunqueta Aldatu

Arraunqueta Errobi eta Aturri ibaiaetan eguiten dute baionatarrec. Herriac club nagussi bi ditu: Société Nautique de Bayonne (SMB) eta Aviron Bayonnais ( 1904an SMBtic atherataco cembait quidec sorthua). XX mendean talde berri bat sorthu da, Ibaialde Arraun Elkartea , veteranoen ligan parte harcen duena. Içan ere traineruec ere içan dute beren historia Baionan. XIX mendean jocaturico haimbat estropada documentatu dira, honaco irabazle hauequin; Lequeitio (1855), Hondarribia (1862), hendaia (1867) eta Baiona (1891).

Sasquiballoina Aldatu

Denec Bat Baiona Urqueta sasquiballoin taldea da. Guiçonezco taldea NM2 mailan dabil (Franciaco Sasquiballoin Chapelquetaren laurgarren maila dena). Taldea Urquetan sorthu bada ere, Baionaco Lauga quiroldeguian du egoitza.

Footballa Aldatu

Udalerrico football talderic importanteena Aviron bayonnais da. Didier Deschampsen harrobia içanda, football celhaiari icena eman ceraucon. Berce hirur talde daude, hirurac escualdeco mailan: Croisés de Saint-André , Étoiles portugaises de Bayonne eta Association Bayonne rive droite.

Berce cembait quirol Aldatu

Nahiz eta Aviron Bayonnais quiro cluba hirico nagussia içan, Sainte-Croix auçoan 1972an Club Olympique Bayonnais sorthu cen: pilota, gymnasia, borroca (sambo, judo, capoeira eta taecwondo) eta billar sailac ditu. 2007an 400 quide cituen.

Pilota Aldatu

Baionaco pilotaleku nagussia Baionaco Trinquete Modernoa da. Herrico pilotariec titulu ugari lorthu dituzte. Munduco Chapelqueta bertan ere eguin dute.

Rugbya Aldatu

Euscal Herrian XIX. mendeco bucaeran lehendabicico pausoac eman ondoren, Biarritzen Biarritz-Sporting-Club eta Biarritz-Stade rugby -taldeac sorthu eta 1913an Biarritz Olympique sorth çuten. Baionac talde nagussi bi ditu: Association Sportive Bayonnaise (ASB) eta Aviron Bayonnais . Azquenac, Top 14 mailan dagoena, hirur aldiz içan da Franciaco chapelduna ( 1913 , 1934 eta 1943 ) eta Jean Dauguer du celhaia.

Tennisa Aldatu

Baionaco Saria WTA tourreco tennis içan cen 1989 eta 1992 artean.

Automobilismoa Aldatu

Automobile-Club Vasco-Béarnais eracundeac Baiona-Euscal Costaldea Nationearteco Rally antholatzen du 1962tic aurrera [13] .

Hezcunça Aldatu

Ikastetcheac Aldatu

Baionac ikastetche publico bi (Albert Camus eta Marracq) eta sei privatuac (Estitchu Robles collegioa, Saint-Bernard, Saint-Joseph, Saint-Amand, Notre-Dame eta Larguenté) ditu.

Lyceoac Aldatu

Hirur lyceo publicoac (René Cassin, Louis de Foix eta Paul Bert) eta laur privatuac (Saint-Louis-Villa-Pia, Larguenté, Bernat Etchepare eta Le Güichot) ditu.

Goi-mailaco iracascunça Aldatu
Arteac Aldatu

Udalerriac conservatorio eta arte-escola ditu ( Baiona-Angelu-Biarritz gune-metropolitarrarena).

Ossassuna Aldatu

Baionan bi erietche daude: Saint-Léon eta Cam de Prats. Côte Basque Hospitalea ossatzen dute, Donibane Lohiçuneco hospitalearequn batera.

Justicia Aldatu

Paueco Heleguit Gorthepean, Baionac Aucialdi Handico, Aucialdico, Bitartecoen Batzarra eta Merkataritza Ephaiteguia ditu.

Religionea Aldatu

Sancta Maria cathedrala ez ecic Spiritu-Saindua, San Andres, San Eztebe eta San Amand eliçac ditu.

Synagoga [120] 1837an eraiqu çuten Spiritu Saindua auçoan.

Baionaco mesquita Daniel Argote carrican dago.

Protestanteec Alberto I.aren carrican dute templua.

Ebanjelicoec Spiritu Saindua auçoan dute eliça.

Garraioa Aldatu

Autobus/Minibusac Aldatu
 
Chronoplus garraio publico cerbitzuco 10. lineaco autobusa.

Hiri honetan Baiona-Biarritz-Angelu hiriguneari cerbitzua emaiten deraucon/dion Chronoplus empresen autobus eta minibus guelthoquiac daude, hauec Baiona, Angelu , Biarritz , Bidart , Bocale , Hiriburu eta Tarnose udalerriac elkarlotzen dituzte.

Burdimbidea Aldatu

Baionaco guelthoquia ( Spiritu Saindua auçoa) TGV cerbitzuac ditu, Bordele-Irun eta Tolosa-Baiona trembideen bidegurutzean cocatuta dagoena. Gainera Akice , Hendaia , Paue , Donibane Garaci eta Aturbera joaitec TER cerbitzuac ere badaude.

Errepideac Aldatu

Baiona A-63 ( Landac Biriatu athal ) eta A-64 (Baiona – Tolosa ) autobideen bidegurutzean dago. A-63 pixcanaca-pixcanaca Paris eta Behobia arteco RN-10 errepidea ordezcatzen ari da. RN-117 errepideac Baiona eta Tolosa lotzen ditu.

Baionaco portua Aldatu
Saconceco, iracurri: « Baionaco portua »

Baionaco hiriac portuco jarduera importantea du. Aturriren bocalean cocatuta, Baionan ez ecic Laphurdico Angelu et Bocale eta Landeetaco Tarnose udalerrietan ere eraguina du. Franciaco 9. mercatal-portu nagussiena da, 1997tic aurrera 4 millioi tona baino guehiago garraiatzen duena.

Landac eta Pyreneo Atlanticoetaco gune-industrial eta nekaçaritzaco elicagaien industriaren productuac exportatzen ditu:

Aciérie de l'Atlantique SA iceneco alçairutegui-electricoa irequitzean Ford eta General Motorsec Espainian eta Portugal eguinic cocheac bertatic Europara exportatzeari ekin ceraucoten/cioten. Petrolio-productu eta baita productu chimicoac ere exportatzen ditu, Lacqetic oliobidez dathocenac.

Baionar ospetsuac Aldatu

Ikus cerrenda: « Baionar ospetsuac »

Bitchiqueriac Aldatu

Munduan badira bi hiri, Baionaren icenquide:

Herri eta hiri senidetuac Aldatu

Baiona ondorengo herri eta hiriequin senidetuta dago:

Laguntassun eta lanquidetza harremana ere badu ondorengo honequin ere:

Iruditeguia Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Referenciac Aldatu

  1. a b c d e Euscal Herriari Beguira. Udalbilça .
  2. Hector Iglesias, Noms de lieux et de personnes à Bayonne, Anglet et Biarritz au XVIIIe siècle , BAAN, 2000
  3. Goyhenetche, Manex (2004). Iphar Euscal Herria Anso Nagussiaren garaian. Euscal Herria XI. mendean: Anso III.a Nagussiaren reguealdia (1004-1035) . Iruña: Pamiela/Nabarralde. 92-93. or. ISBN: 84-7681-413-5
  4. Pierre Hourmat Bayonne , Éditions Ouest-France, 1990 , 16. orr.
  5. Alfonso Irigoien , "Sobre toponymia…" ( 1990 ), 39-54. orr.
  6. Hector Iglesiasec honen alde eguiten du.
  7. Paul Raymond: Dictionnaire topographique Béarn-Pays Basque ( 1863 )
  8. A. Luchaireren ustetan ( Annales de la Faculté des Lettres de Bordeaux , 1879), civitas Boatium (baita Boasium, Bohatium, Boaccensium, Boacium ere) icena aiphatzen duen Notitia Provinciarum textuac ez du Baiona aiphatzen, eta Scaliguerren eta Valoisen proposamena onhartecina da.
  9. Eugène Goienetche, Laphurdum… , 1973 , 85-92. orr.
  10. Baionaco capitulua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  11. Baionaco escuthitzac edo Livre d'Or - XIV. mendeco escuizcribua - Archives départementales des Pyrénées-Atlantiques
  12. Yanguas y Miranda, José . ( 1840 ). Dictionario de Antigüedades del reino de Navarra. Iruñea .
  13. a b c d Auñamendi Encyclopedia: Baiona
  14. «Baionaco bayonetta» Arguia (Noiz consultatua: 2021-11-26) .
  15. (Francesez Larousse, Éditions. «baïonnette de Bayonne ville où cette arme fut d'abord fabriquée - LAROUSSE» www.larousse.fr (Noiz consultatua: 2021-11-26) .
  16. Sandre datu-basea
  17. Normes et records 1961-1990 - Biarritz-Anglet (64) - altitude 69m. le site de l’association Infoclimat. 2014co abuztuaren 3an consultatua. (Francesez
  18. Supéry, Joël. Le secret des Viquings. .
  19. www.puntubi.com. Anso III.a Garcez Nagussia. .
  20. Lema Pueyo, José Ánguel. ( 1997 ). «El itinerario de Alfonso I ‘El batallador’ (1104–1134)» Historia, institutiones, documentos 24 : 351. .
  21. Eusco Jaurlaritza . Laphurdi, Çuberoa eta Naffarroa Beherearen eraqueta. .
  22. Reguistres gascons , 1. Liburuquia, 44, 53, 141, 154, 158-159, 195 eta 233. orr. - Manex Goienetche, "Histoire générale du Pays basque" , 3. Liburuquia, Elkarlanean , 2001 ISBN 2 9131 5634 7 , 42 eta 43. orr.
  23. Ferdinand Barbe, "Les Épidémies de peste à Bayonne au XVIe siècle" , Baionaco Sciencia, Lettra eta Arteen Elkartea, 1947 - Manex Goienetche, "Histoire générale du Pays basque" , 3. Liburuquia, Elkarlanean , 2001 iSBN 2 9131 5634 7, 42. orr.
  24. .
  25. Pierre Hourmat historialariac deruco/dio "Bayonne… place forte frontalière, port maritime et fluvial, ville épiscopale et religuieuse d’un diocèse de population en majorité basque, ville de tradition et de langüe gasconnes… " .
  26. Eugène Goienetche historialariac deruco/dio : "Bayonne est la capitale d’une réguion, le bas-Adour, avec les trois "provinces" basques et une partie de la Gascogne ; ....".
  27. «Ke parlam: güide de conversation français-gascon (gascon maritime ou "de Bayonne")» Jaquin (Baiona) ISBN 2-911731-02-6 . .
  28. Pas de statistiques pour la seule ville de Bayonne. Voir cultura.ejgv.euscadi.net
  29. Mérimée datu-basea: Euscal Museoa
  30. IGP: Jambon de Bayonne
  31. Manex Goihenetche , "Histoire générale du Pays basque" , 3. Liburuquia, Elkarlanean , 2001 iSBN 2 9131 5634 7 203-204. orr.
  32. Louis de Froidourren "Mémoires du Pays de Soule" liburuan idatzitaco jathorrizco hitzac francesez : Ce qu'il y a de plus commun sont les porcs qui y sont petits mais excellens, en telle sorte ke les meilleurs jambons du Royaume, après ceux de Lahontan, sont ceux de Soule. Ils sont connus sous le nom de jambon de Bayonne et il n'est pas mal à propos de remarquer qu'encore ke cette ville soit si fameuse et si renommée par ses jambons, néanmoins il ne s'y en fait presque point, mais on y débite ceux qui y sont portés du Labourd et de la Basse-Navarre, où il s'en fait quantité, et de la Soule, d'où l'on porte peu, parce qu'elle en est plus éloignée .
  33. Mérimée datu-basea: Château-Neuf
  34. Mérimée datu-basea: Château-Vieux
  35. Mérimée datu-basea: Marracqeco jaureguia
  36. Mérimée datu-basea: Citadella
  37. Mérimée datu-basea: gothorlekuac
  38. Mérimée datu-basea: Saint-Léon ithurria
  39. Mérimée datu-basea: Baiona Ttipico harresiac
  40. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  41. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  42. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  43. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  44. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  45. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  46. Mérimée datu-basea: Jaureguia
  47. Mérimée datu-basea: Belçunce etchea
  48. Palissy datu-basea: Saint-Joseph Etchea
  49. Palissy datu-basea: Saint-Joseph Etchea
  50. Palissy datu-basea: Saint-Joseph Etchea
  51. Palissy datu-basea: Saint-Joseph Etchea
  52. a b Palissy datu-basea: Saint-Joseph Etchea
  53. Palissy datu-basea: Villa Gomez
  54. Palissy datu-basea: Villa Gomez
  55. Palissy datu-basea: Villa Gomez
  56. Palissy datu-basea: Villa Gomez
  57. Palissy datu-basea: Villa Gomez
  58. Mérimée datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  59. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  60. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  61. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  62. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  63. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  64. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  65. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  66. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  67. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  68. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  69. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  70. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  71. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  72. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  73. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  74. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  75. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  76. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  77. Palissy datu-basea: Sancta Maria cathedrala
  78. Mérimée datu-basea: Spiritu Sainduaren eliça
  79. Palissy datu-basea: Spiritu Sainduaren eliça
  80. Mérimée datu-basea: San Andresen eliça
  81. Palissy datu-basea: San Andresen eliça
  82. Mérimée datu-basea: San Ezteberen eliça
  83. Palissy datu-basea: San Ezteberen eliça
  84. Palissy datu-basea: San Ezteberen eliça
  85. Palissy datu-basea: San Ezteberen eliça
  86. Mérimée datu-basea: San Leonen cappera
  87. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  88. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  89. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  90. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  91. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  92. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  93. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  94. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  95. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  96. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  97. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  98. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  99. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  100. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  101. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  102. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  103. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  104. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  105. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  106. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  107. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  108. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  109. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  110. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  111. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  112. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  113. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  114. Palissy datu-basea: Elizbarrutiaren etchea
  115. Palissy datu-basea: Done Petri parochia
  116. Palissy datu-basea: Baionaco aphezgaiteguia
  117. Mérimée datu-basea: Synagoga
  118. Mérimée datu-basea: judu hilherria
  119. Ville de Baionaco udalaren webgunea: parqueac
  120. Consistoire centralren wwebgunea

Bibliographia Aldatu

  • Baionaco Sciencia, Lettra eta Arteen Elkartea, IVe centenaire du détournement de l'Adour 1578-1978 - Actes du Congrès de Bayonne 28/29 X 1978 .
  • Pierre Hourmat, Histoire de Bayonne des origines à la révolution française de 1789 , Baionaco Sciencia, Lettra eta Arteen Elkartea, 1986 .
  • E. Ducéré , Dictionnaire historique des rues de Bayonne , Laffitte Reprins, Marseilla , 1976 .
  • Idazle asco, Histoire de Bayonne , Privat, Tolosa , 1991 .
  • Marie-France Chauvirey, La vie d'autrefois en Pays basque , Éditions Sud Ouest, Luçon , 1994 , ISBN 2-87901-219-8 .

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Baiona