Agaramontarrac [1] Agaramont Naffarroaco Resumaco ancinaco leinuaren jarraitzaileac içan ciren. Beaumontarren etsaiac, Joan II.a Aragoicoaren alde borrocatu ciren Naffarroaco Guerra Civilean , eta Fernando II.a Aragoicoaren aurka Naffarroaco conquistan .

Agaramont etchearen armarria.

Historia Aldatu

Agaramont leinuaren lehendabicico aiphamena XII. mendecoa da, Anso VII.a Azcarra Naffarroac regue cela. Agaramontarren eta beaumontarren arteco liscarrac XIV. mendean phizt ciren. Alabaina, Carlos III.aren heriotzac ekarri çuen dynastia araçoac areagotu eguin çuen gathazca hura. Carlosec Çuria alaba utzi çuen oinordeco, Joan Aragoicoarequin ezconduric cegoena. Çuriac hirur seme-alaba içan cituen: Carlos, Vianaco princea , Çuria , ondorengoric gabe hil cena, eta Leonor , Gaston Foixcoa, Biarnoco bizcondearequin ezcondua. [2]

Luis Beaumontecoa, Leringo condea buru çuten beamontarrec princearen causa defendatu çuten; agaramontarrac, Philippe, Naffarroaco mariscala eta Piarres Peraltacoa buru, Joan Aragoicoaren eta Eleonorren alde athera ciren. [2] Batzuec eta berceec alliatuac cituzten Euscal Herrico mendebaldean: agaramontarrec gamboatarrac , eta beaumontarrec oinaztarrac . 1451n , agaramontarrec preso hartu çuten princea Oibarren . Bi urthe gueroago utzi çuten asque, baina Luis Beaumontecoa, haren seme-alabac eta berce beaumontar batzuc bahituric gueratu ciren Zaragozan . 1455ean berriro phiztu ciren borrocac, eta orduan ere beaumontarrac garhaituac içan ciren. 1460co urtharrilec hitzarmenaren ondorioz, Joan II.ac preso beaumontarrac asque utzi cituen, baina abenduan princea Lleidan preso hartu çutenez guero, guerra berphiztu cen. Princea 1461eco irailean hil bacen ere, resuma ez cen baquetu. 1464an hil cen haren arreba Çuria , Gaston Foixcoac Orthecen preso ceducana. [2]

Vianaco princea hil ondoren phiztu cen Cataluniaco Guerra Civilean ( 1462 - 1472 ), agaramondarrec Aragoico regueari lagundu ceraucoten/cioten, eta beaumontarrec Cataluniaco Princerrico deputationeai . [2] Naffarroa ere ez ciren amaitu agaramondarren eta beaumontarren arteco liscarrac. 1468co açaroan, Piarres Peraltacoaren guiçone Nicolas Etchabarri , Iruñeco aphezpicua eta Leonor Naffarroacoaren conseilaria hil çuten Tafallan . [3] 1471n , Leringo condeac ez çuen onhartu Joan II.aren eta Leonorren arteco accordioa. Leonor ezcutuan sarthu cen Iruñean, Petri I.a, Naffarroaco mariscalac lagunduric. Baina beaumontarrec erasso ceraueten, eta Philippe Beaumontecoac, Leringo condearen anaiac, Naffarroaco mariscala hil çuen Contuen Gamberaco patioan. [4]

Joan Aragoicoa 1479co urtharrilea hil ondoren, Leonor bilhacatu cen Naffarroaco reguina, baina bi aste gueroago bera ere hil cen. Beraz, Franciscoc , Leonorren eta Gastonen semeac, jasso çuen Naffarroaco thronua, Foixco eta Biarnoco jabegoequi batera. Agaramontarrac leial içan citzaizquion Franciscori, eta baita haren ondorengo Catalina I.ari ere. Bitartean, Fernando II.a Aragoicoa , Joanen ondorengoa Aragoico Resuman, Naffarroaco alderdien arteco etsaigoaz valiatu cen beaumontarrac beregana bilceco. [2] Horiec horrela, 1512an Fernandoc beaumontarren babesa içan çuen Naffarroa conquistatzeco ; agaramontarrec, berriz, çaphalqueta latza jassan çuten.

Agaramontarrac hirutan saiatu ciren Naffarroaco Resuma ascatzen: 1512an , 1516an eta 1521an . 1516coan agaramontarren burua, Petri, Naffarroaco mariscala , preso hartu çuten Erroncarin . Lehenic Atiençan eduqu çuten gathibu, eta Simancasen gueroag . 1522co açaroaren 24an, labancadaz hila aguertu cen Simancasco carcelan. 1521ean, beaumontar hirietaco biztanle ugaric bat eguin çuten saiaquera legitimistarequin, Iruñecoac erraie bateraco. Henrique Albretecoaren aldecoec Naffarroa ossoa ascatzea lorthu arren, erabateco deseguigoa pairatu çuten Noaingo guduan . [5] Handic aurrera resistencia ahaleguin chiqui batzuc bainoez ciren içan, hala nola Amaiurco gaztelucoa eta Hondarribiacoa . [6]

Referenciac Aldatu

  1. Euscalçaindia: Hiztegui Batua .
  2. a b c d e Estornés Çubiçarreta, Idoia. Agramonteses y Beamonteses. Auñamendi Encyclopedia [on line], 2020, aunamendi.eusco-ikascunça.eus (Noiz consultatua: 2020-1-25) .
  3. Hermoso de Mendoça, Javier. Nicolás de Echávarri. sasua.net (Noiz consultatua: 2020-1-26) .
  4. Sánchez Marco, Carlos. Casa de Beaumont. Historia medieval del Reyno de Navarra, lebrelblanco.com (Noiz consultatua: 2020-1-25) .
  5. Urruxulegui, Jon. Noaingo gudua. Naffarroale , 2009-08-12, naffarroalde.eus (Noiz consultatua: 2020-1-26) .
  6. Sánchez Marco, Carlos. Intentos de recuperación legitimista: tercer intento de mayo 1521. Historia medieval del Reyno de Navarra, lebrelblanco.com (Noiz consultatua: 2020-1-26) .

Bibliographia Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu