Añana

Arabaco udalerria

Añana [1] Arabaco mendebaldeco udalerri bat da, Añanaco quadrillacoa . Gasteiztic 31 bat kilometro mendebaldera dago.

Añana
  Araba , Euscal Herria
Aniana salinas abajo.jpg

Añanako armarria

Administrationea
Statua Espainia
Erkidegoa Euscal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Escualdea Añana
Icen officiala Escudo de Añana.svg Añana
Alcatea Carlos Carretter Ruano (Indep.)
Posta codea 01426
INE codea 01049
Herritarra añanar [1]
Cocapena
Coordenatuac 42°48′7″N 2°59′11″W
Açalera 21,92 cm 2
Garaiera 531 metro
Distancia 31 cm Gasteiça
Demographia
Biztanleria 155 (2021)
Green Arrow Up.svg 6 (2020)
alt_left   61 (%39.4) 95 (%61.3)   alt_right
Densitatea 7,85 biztanle/cm²
Hazcundea
(2003-2013) [2]
Red Arrow Down.svg -% 16,76
Çaharce tasa [2] % 15,4
Ugalcortassun tasa [2] ‰ 37,04
Economia
Jarduera tasa [2] % 80,95 (2011)
Genero desoreca [2] % 25 (2011)
Langabecia registratua [2] % 6,48 (2013)
Euscara
Euscaldunac [2] % 15,68 (2010)
Caleco erabilera [3] (2016)
Etcheco erabilera [4] % 5.39 (2016)
Datu guehigarriac
Sorrera data 1140
Webgunea https://www.añanaguesalçaudala.eus/eu/

Geographia Aldatu

Añana haran malkarsu baten erdian dago, Gaubeaco haranaren ondoan.

Udalerri mugaquideac Aldatu

Historia Aldatu

 
Guesalça Añanaco gatz larrainac çaharberritzeco lanac, 2007co açaroan.

Tuestaraco bidean sei archeologi aztarnategui daude. Bertan, Bronche Aroco harrizco eta buztinezco hondarrac aurkitu dira; gaur egun, Arabaco Archeologia Museoan daude ikusgai, Gasteicen .

Burdin Aroco herrixca baten aztarnac ere badaude, gaur egun Desilla deritzon lekuan. [5]

Historialari batzuen arauera, Guesalçan cegoen Ptolomeoc II. mendean aiphatu çuen Salionica hiria, autrigoi gendearena. Romaniçacioac ere eraguina içan çuen I. mendetic IV. mendera bitartean; hala eracusten dute haimbat aztarna archeologicoc eta Añana deithura , jathorriz latinezcoa baita. [5]

Herri guisa, documentuetan lehen aldiz 822. urthean agueri da, gatz ithurburua aiphatuta. Içan ere, Añanaco historia gatzari lothua dago, are guehiago Erdi Aroan , Guesalça Añana herriburua sorthu cenean. economia jarduerari lothuta. Musulmanen 865. urtheco invasionea cela eta, berriz aiphatzen da Guesalça. Annana guis agueri da 978. urtheco aguiri batean, eta Agnana icenaz 984co berce batean; Donemiliaga Cuculaco cartularioan Sal. Anniana guis agueri da. Salinas (Orovi de) eran aguertu cen 947. urtheco aguiri batean. Alfonso I. Borrocalariac Guesalçaco muinoaren gaina populatzeco aguindua eman çuen 1126. urthean. Gueroago, Alfonso VII.a Gaztelacoac , 1140. urthean, hiri forua eman ceraucon Guesalçari; Araban eman cen lehen forua içan cen. Gatza ekoizteco eta merkataritzaco jarduera handien ondorioz, Guesalça juduen gune garrancitsu bilhacatu cen XIV.-XV. mendeetan. Gune horrec gatzaren salerosqueta monopolizatu çuen, azquenean. Lehen aldiz X. mendean cocatu ciren, eta Arabaco lehen cocatzeac içan ciren. Goico auçunean, desaguertuta dagoen San Christobal eliçatic guerthu, synagoga bat egon cen. Guesalça Añana 1460. urthean sarthu cen Arabaco Ermandadean . Gasteizco quadrillacoa içan cen 1840. urthea arte; Añanaco quadrilla sorth cen arte, aleguia. [5]

Guesalça Añana Aldatu

Saconceco, iracurri: « Guesalça Añana » eta « Añanaco Gatz Harana »

Erdi Arotic XIX. mendea arte Gaztelaco cein Espainiaco Koroa içan da gatzaguen , putzuen eta ithurrien jabea. XIX. mendean, Manuel de la Vallina commissarioac eguindaco ikuscatzearen ondorioz, Koroac cembait reforma aguindu cituen traditioneco laborançan, productionea hobetzeco asmoz.

Hirigune historicoaren esparru archeologicoa ere cultura ondassun icendatuta dago, monumentu mulço sailcapenarequi . [6]

Hirigune çaharrac aldacunça ugari içan ditu jathorrizco eguituran eta antholacunçan. Etcheac herriaren erdigunetic hego aldera daude cocatuac, eta landa vicimoduaren çançuac eracusten dituzte, içan ere, Erdi Arotic dathocen eredu xume eta practicoac repicatzen dituzte.

Banaqueta administrativoa Aldatu

Añana udalerria bi herriz ossatua dago:

Demographia Aldatu

Añanaco biztanleria

Politica Aldatu

 
Añanaco udaletchea.

Alcateac Aldatu

Hauec içan dira Añanaco azquen alcateac:

Alcatea Aguintaldi hassiera Aguintaldi amaiera Alderdia [7]
Marino Esteban Ruilope Salaçar [7] [8] 1979 1983 Candidaturas de Añana
Manuel Ramon Perez Fernandez de Arangüiz [8] 1983 1987 Euzco Alderdi Jelçalea
1987 1991 Independenteac
Agustina Lopez Ansotegüi [8] 1991 1995 Euzco Alderdi Jelçalea
Eduardo Loma Vadillo [8] 1995 1999 Candidatura Añana Candidatura
1999 2003 Euzco Alderdi Jelçalea
2003 2007 AES
2007 2011 Independenteac
2011 2015 Euzco Alderdi Jelçalea
Juan Carlos Medina Martinez [7] 2015 2019 Euzco Alderdi Jelçalea
Juan Carlos Medina Martinez [9] 2019 Jardunean Euzco Alderdi Jelçalea [10]

Cultura Aldatu

2016an Añanaco biztanleen %28,3a euscaldunac ciren.

Guehien hitz eguiten den hizcunça Añanan gaur egun erdera da.

Garraioa Aldatu

Araba Bus sareco   lineac cerbitzua emaiten derauco/dio udalerri honi:

    Araba Bus
  Cerbitzua     Hassiera     Ibilbidea     Amaiera
13 Gasteiz
(guelthoqia )
Gasteiz ( Bastiturri ) Gasteiz (ephaiteguic ) Gasteiz (Gaztelaco Athea) Subillabide Tresponde Billoda Billoda (Plaça) Langraiz Oca (udaletche ) Langraiz Oca (bar-posta) Langraiz Oca (Bicuña) Olhabarri Mandaita Pobes Padul Guesalça Añana (museoa) Guesalça Añana Tuesta Espejo Villanañe Uribarri Gaubea Gurendes San Milan de San Çadornil Corro Tobillas Bobeda

Añanar ospetsuac Aldatu

Ondassun nabarmenac Aldatu

  • Añanaco Gatz Harana : haran chiqu irregular bat da, goragune chiquiac dituena, ondare valioa duten haimbat elementu bilcen dituena; berheciqui, gatzaga bat. Elementu horiec guztiac gatzarequin lothut daude, eta gatz ithurburuei eta ondorengo gatz productioneari esquer sorthu dira. [11]
    Barnealdeco gatzaga da, plano triangueluarreco haran estu baten hondoco 120.000 m² (guti gorabehera) harcen dituena. Haranaren alderic garaienean dauden laur ithurburutaco ur gacia erabilcen da gatza ekoizteco. Horretaraco, gatzuna larrainetaraino garraiatzen da. Plattaforma horietan, jalquitzen uzten da, eguzquiaren eta haicearen eraguinez ura lurrundu dadin eta, hala, gatza athera dadin.
    Gatz ustiaqueta IX. mendetic documentatua dago, eta, XX. mendearen erdialdean gaimbehera processu azcar bat içan ondoren, 2000 . urthean eracunde publicoec sustatutaco plan çucençaile bat abiaraci cen, gatzaga modu integralean berrescuratzeco xedez. Hala, gatz fabrica çaharra productu touristico eta gastronomico garrancitsu bihurtu da, 2010etic aurrera gatza commercialiçatzen hassi baita, irabaci asmoric gabe.
    1984an , Espainiaco Governuac monumentu historico icendatu çuen, eta 1990ean cultura ondassun . 1998an , UNESCOren World Heritague Tentative List cerrendan sarthu çuten. 2002an , nationearteo garrancia duten heceguneac babesteco Ramsar hitzarmenean sarthu çuten. Eta 2013an , Eusco Jaurlaritzac ere Añanaco Gatz Haraneco cultura paisaia cultura ondassun icendatu çuen, monumentu mulço sailcapenaz. [11]

Argazqui galeria Aldatu

Referenciac Aldatu

Ikus, gainera Aldatu

Campo estecac Aldatu

Euscarazco Wikipedian bada athari bat, gai hau duena:
Araba